Industria fasone në Shqipëri
Nga Kristal Hykaj
Me vendndodhjen e saj në zemër të Evropës, qendrës së modës, një forcë shumë të kualifikuar të punës dhe pagat e ulëta, industria e veshjeve ka vendosur veten në mes të krizës ekonomike të rreptë që ka pllakosur Europën.
Një fuqi punëtore të arsimuar mirë që flet gjerësisht italisht, anglisht dhe greqisht ku paga minimale është 20, 000 lekë ose $ 178,94 ose 143 euro ne muaj, i bëjnë investitorët të përfitojnë nga normat e punës që janë më konkurruese se në Bullgari dhe Rumani.
Kompanitë shqiptare fasone eksportojnë shumicën e mallrave të tyre në vendet fqinje si Italia dhe Greqia, të cilat kanë qenë të prekur ndjeshëm nga kriza financiare botërore. Nevoja për të kërkuar tregje të reja për këtë arsye është e kuptueshme.
Efektet e krizës globale ekonomike po transmetohen në ekonominë shqiptare dhe në industrinë fasone. Në bazë të të dhënave, industria fason ka përjetuar një rënie në shitje në vitin 2012 si edhe në tremujorin e parë të 2013. Duke pasur parasysh natyrën e vështirësive që ata hasin, ekspertiza si edhe mbështetja e qeverisë është e nevojshme për të kapërcyer vështirësitë që ata hasin si rezultat të goditjeve të jashtme. Duhet patur parasysh që kjo industri punëson më shumë se 80,000 punëtorë dhe kriza ka të ngjarë që të ketë një efekt shumëfishues në pjesën tjetër të ekonomisë.
Kriza e tanishme ekonomike ka ekspozuar në masë të madhe varësinë e industrisë fasone për kërkesat që kanë të huajt. Qeveria duhet të angazhohet me industrinë për t’i mbështetur ato në pjesën ndërkombëtare. Përpjekjet e marketingut në mënyrë aktive vazhdojnë në kërkim të tregjeve të reja potenciale. Kjo masë do të qëndrojë për çdo konkurs rajonal dhe do të lejojë që industria shqiptare fasone të ruajë pozicionin në tregun aktual. Diversifikimi i tregut duhet të mbështetet si nga qeveria ashtu dhe nga institucionet dhe agjencitë e tjera joqeveritare.
Industria fasone përdor teknologji të vjetër e cila në masë të madhe zvogëlon efektivitetin e tyre të prodhimit dhe në mënyrë direkte, kapacitetet e prodhimit. Përfaqësuesit e industrisë fasone janë të interesuar për kredi bankare. Mosgatishmëria për t’i pajisur ata me kredi për investime të reja është një pengesë e madhe. Ata kërkojnë që qeveria t’i pajisë ata me kredi me norma të favorshme, pasi ata shohin tregun bankar shqiptar si shumë të kushtueshëm. Skemat financiare të lehtësimit duhet të miratohet në mënyrë për të përmirësuar bizneset nga ana financiare dhe kështu të rrisin performancën dhe produktivitetin e tyre.
Qeveria ka nevojë për të kryer kërkime të gjera dhe të hollësishme mbi efektet sociale të rënies ekonomike në Shqipëri. Kjo do të mundësojë që ajo të kanalizojë ndihmën financiare për ata njerëz më të prekur në një kohë të vështirësive financiare.
*Pedagog i Makroekonomisë, Fakulteti Ekonomik i Tiranës