Intervista/Mario Vargas Llosa Cdo liber eshte nje revolucion
I pashem i mbajtur shume mire paimagjinueshem te jete 74 vjec xhentil si vete ai buzagaz shume elegant. Dhe eshte njeri prej shkrimtareve me te medhenj te botes Mario Vargas Llosa.
Vargas Llosa ka lindur ne Arquipa Perugrave me 1936 e kalon kohen e tij duke u marre me letersi dhe realitetin e prekshem. Letersia - perserit ai me entuziazem - eshte fryt i imagjinates dhe shpirtit kritik. Duke lexuar nje roman nje poezi duke pare nje shfaqje ne teater sa here qe biem ne kontakt me boten e te treguarit zbulojme se ekzistojne bote te ndryshme nga kjo e jona dhe se bota ku jetojme ne eshte e varfer e krahasuar me ate qe te ofron letersia. Dhe prej kesaj intrigohemi ne kerkim te ndryshimit te transformimit. Letersia gjeneron pakenaqesi dhe pakenaqesia eshte motori i levizjeve dhe progresit. Letersia eshte nje instrument thelbesor i lirise.
Pyetje ndash Ky pasion qytetar qe duket paksa ideal eshte mjaft i perhapur midis shkrimtareve te Amerikes Latine por jo ne Evrope. Ju qe jetoni midis Limes dhe Spanjes e keni kete pershtypje
Vargas Llosa ndash Absolutisht. Ne Boten e Trete jeton dhe eshte e perhapur ideja se letersia eshte nje element konkret ne brendesi te shoqerise nje element progresi qe i zgjidh problemet e saj qe stimulon shoqerine kolektive e qe ne menyren e vet eshte e afte qe te orientoje Historine. Tek ne miti i letersise eshte shume i rendesishem si tek individi ashtu edhe tek kolektivi. Ketu ne Europe kam pershtypjen se letersia jo vetem ajo por edhe kultura ka skaduar sa i perket rolit te saj dhe duke e vazhduar duket si nje derivat i pavlere dicka teper shqetesuese.
Pyetje ndash E perse shqetesuese
Vargas Llosa ndash Nje shoqeri tek e cila letersia ka zbritur ne kufijte e jetes personale dhe ne shoqeri ngjan me nje luks te tepruar kjo shoqeri eshte e destinuar qe te behet shpirterisht barbare duke vene ne rrezik lirine e saj.
Pyetje ndash Ju mendoni se ta quash letersine si humbje kohe eshte nje menyre te menduari gati mashkullore.
Vargas Llosa ndash Jane statistikat qe flasin. Femrat jane pjesa me e madhe e lexuesve dhe me vjen mire per grate dhe keq per burrat. Jane meshkujt ata qe pesojne ne pjesen me te madhe deformimet e kohes sone.
Pyetje ndash Keto kane konsekuenca politike
Vargas Llosa ndash Sigurisht ne boten e sotme kemi njerez super te specializuar ne fusha te ndryshme por ne te njejten kemi nje mori te pagdhendurish qe lehtesisht mund te nenshtrohen dhe te bien viktime e autoritarizmit.
Pyetje ndash Si liberal cilat vende mendon se jane me shume afer idealit te nje qeverie te mire
Vargas Llosa ndash Vendet e Evropes se Veriut te cilet nga socialdemokracia kane kaluar gradualisht ne nje liberalizem qe ruan ane pozitive te socializmit ndash per shembull nuk ka disnivele ekonomike te papranueshme si ne demokracite e tjera ndash e ne te njejten kohe i shfrytezon per mire tregun dhe ligjet e tij. Ne vendet e pazhvilluara Kili eshte nje nga ata qe po ben shume ne kete drejtim e sidomos e krahasuar me demokracite jug-amerikane.
Pyetje ndash Ne gjuhen spanjolle eshte duke dale nje roman i ri juaji El suentildeo del celta Eumlndrra e keltit. per cfare flet
Vargas Llosa ndash Eumlshte romani i nje jete te vertete asaj te Roger Casement lsquocelta kelt me nje fjale irlandez i bere konsull britanik ne Kongo ne kohen e Leopoldiz II e pra ne epoken e kaucukut ne pjesen e dyte te Shekullit te Nentembedhjete. Nje personazh i jashtezakonshem i cili per here te pare i denoncon tmerret e kolonializmit dhe qe mbi te gjitha fshehtas eshte nje indipendentist dhe lufton per nje Irlande te lire nga zgjedha angleze
Pergatiti L.Lita.