Investime pertej kufijve kombetare nje nga motivet kryesore te globalizimit.
Sipermarrjet me seli ne nje vend ngrene ne nje vend tjeter ndermarrje te reja prodhimi blejne atje sipermarrje ose fuzionojne me firma lokale. Kriza e bankave ka shkaktuar edhe te investimet direkte jashte vendit nje pike kthese. Se si jane zhvilluar ato qe atehere dhe si jane perspektivat me kete merret raporti boteror i investimeve 2011 i Kombeve te Bashkuara. Ai u paraqit te marten 26.07.2011 ne disa kryeqytete nder te tjera ne Berlin.
Vendet ne zhvillim gjithnje e me aktive
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Punetore ne fabriken e Foxconn ne Shenzhen ne Kine
Edhe te investimet e huaja tregohet pesha ne rritje ne ekonomine boterore e vendeve ne zhvillim dhe e atyre ne industrializim e siper. Ne 2010-en ato arriten per te paren here te terheqin me shume se gjysmen e investimeve pertej kufijve kombetare raporton Konferenca per Tregti dhe Zhvillim UNCTAD ne Berlin. Por rrymat jane te shperndara ne menyre jo te njejte. Kina India ose Brazili sa vjen e behen me terheqese thote perfaqesuesi i UNCTAD-it Joachim Karl dhe tregon njekohesisht nga humbesit Ne te njejten kohe duhet thene se zhvillimi ne disa rajone te tjera jep shkas per shqetesim para se gjithash ne Afrike ku rrjedhjet vazhdojne te pakesohen. Por gjerat nuk duken mire edhe ne te ashtuquajturat vende me pak te zhvilluara least developed countries ne ato pa dalje ne det ose ne shtetet e vogla ishullore nder vendet ne zhvillim.
Nga ana tjeter vendet e medha ne industrializim e siper sa vjen e behen me aktive jo vetem si marrese po edhe si investuese pjesa e tyre si investues arrin 30 per qind ne rrafsh boteror.
Ne vitin 2013 mund te arrihet niveli i para krizes
Ne 2010-en u investuan gjithsej 124 bilione dollare amerikane jashte vendit kjo eshte pak me shume se sa vitin paraardhes por permiresimi ndodh ngadale shpregon ekonomisti i UNCTAD-it KarlbdquoNe qofte se ecuria do te jete disi e mire atehere mendojme se permiresimi do te pershpejtohet dhe ne vitin 2013 pra pas dy vjetesh do te arrijme serish nivelin e para krizes me gati dy bilione dollare amerikane.
Si e vetmja ekonomi evropiane Gjermania shenoi ne 2010 rritje
Raporti i investimeve boterore i UNCTAD-it tregon si tendence te rendesishme rritjen e fuqishme te te ashtuquajturave non-equity modes NEM-te. Ketu para se gjithash sipermarrjet nga shtetet e industrializuara prodhojne ne vende ne zhvillim kryesisht furnizuesit e prodhuesve te automjeteve te elektroteknikes te tekstileve te kepuceve apo te mallrave bujqesore pa investuar kapital te vetin. Prodhime te tilla me porosi mbajne me pune rreth 15 milione vete dhe arrijne nderkohe dy bilione dollare xhiro ne vit thote perfaqesuesi i UNCTAD-it Joachim Karl Por atje ku ka shume diell ka edhe shume hije prandaj ne veme ne dukje edhe rreziqet qe mund te shoqerojne NEM-te sepse ambienti i punes qe mbizoteron ne disa prodhimet NEM le shkas per shqetesim.
Bildunterschrift World Financial Center ne Shangai
Prodhuesi me i madh me porosi ne bote furnizuesi eletrik tajvanez Foxconn kohet e fundit terhoqi vemendjen me lajmet per nje seri vetevrasjesh ne radhet e punetoreve te tij. Te punesuarit u ankuan per kushte pune te padurueshme gje qe udheheqja e firmes e mohoi. Megjithate sipas UNCTAD-it mbizoterojne avantazhet qe ofrojne NEM-te. Per kete arsye qeverite duhet ti perfshijne NEM-te ne strategjite e tyre te zhvillimit thote organizata.
Autor Bernd Graumlssler/Elert Ajazaj
Redaktoi Angjelina Verbica