Irlanda loja e ndyre qe behet me popullin
Jane te shumte ata qe e njohin autorin e famshem Jonathan Swift si babane e Udhetimet e Guliverit. Por ngjarjet e fundit me bene qe te mendoj per nje ese te tijen te vitit 1729 me titull Nje propozim modest ne te cilin ai fliste per varferine e tejskajshme te irlandezeve dhe ne menyre ironike dhe cinike u ofronte atyre nje zgjidhje te shisnin femijet per ushqim. Ky do te ishte ushqimi lsquome i mire dhe i fundme per pronaret e tokave qe pasi i kishin ngrene te gjalle prinderit e u kishin lene vetem kockat dhe tani e vetmja gje qe u kishte mbetur ishte te hanin femijet. Epo ne fakt keto dite nuk behet fjale per pronare tokash por per bankiere dhe jane ata qe po e varferojne popullsine nuk po e hane. Vetem nje satirist me pene te mprehte mund ta pershkruante ne te vertete ate qe po ndodh aktualisht ne Irlande. Historia irlandeze nisi me mrekulline ekonomike por kjo u hapi rruge spekulimeve bankare dhe atyre te ndertimeve te gjithe ne marredhenie dashurie me klasen politike. Kjo situate u financua nga hua te medha nga ana e bankave irlandeze kryesisht nga ana e bankave te tjera europiane. Me pas plasi edhe flluska dhe bankat u perballen me humbje te jashtezakonshme. Nese bota do te ishte e drejte kjo humbje do te perballohej edhe nga ata qe u dhane bankave huat. Ne fund te fundit ishin ata qe moren persiper rreziqet dhe tani duhet te perballonin pasojen e rreziqeve. Por jo. Qeveria irlandeze u shfaq si nje mbrojtese e bankave duke e shnderruar nje humbje te tyren private ne nje detyrim e barre te rende publike. Para lakmise se bankave Irlanda ishte nje vend me nje borxh te vogel publik. Por me futjen e parave te taksapaguesve ne lojen e shlyerjes se detyrimeve te bankave vihet ne dyshim i gjithe shteti. Per kete qellim qeveria u perpoq qe te siguronte tregjet permes ndermarrjes se nje programi qe redukton ne maksimum shpenzimet dhe rrit taksat. Ndaluni pak per nje cast dhe mendoni. Keto borxhe u moren jo per tu paguar nga programet publike por nga ata qe u futen ne kete loje per te rritur perfitimet e tyre personale. Dhe ja ku jemi tani ne situaten kur jane irlandezet e thjeshte ata qe duhet te paguajne cdo qindarke borxhi. Ne fakt per hir te se vertetes irlandezet jane duke mbajtur nje barre shume me te madhe se vete borxhi qe supozohet te paguajne sepse reduktimi i shpenzimeve ka shkaktuar nderkohe nje recesion te rende dhe irlandezet vec borxheve te bankes po vuajne nga ulja e ndjeshme e te ardhurave dhe rritja jashte mase e papunesise. E nderkohe njerezit serioze thone se nuk ka alternative tjeter per te zgjidhur nje situate te tille dhe per te rivendosur besimin. E cuditerisht pikerisht besimi nuk po rivendoset aspak sikunder pritej nga ustallaret. Investitoret e kane vene re se te gjitha keto shkurtime te shpenzimeve e rritje te taksave u kane renduar shume ne kurriz irlandezeve dhe ekonomise se vendit dhe ata jane duke u larguar nga vendi pikerisht per shkak te dobesise ekonomike. Po tani cfare Fundjaven e kaluar Irlanda dhe fqinjet e saj bene bashke ate qe quhet pakete shpetimi por ajo qe ndodhi me te vertete ishte se qeveria irlandeze premtoi se do ti shkaktoje popullit me shume dhimbje ne kembim te linjes se kreditimit. Tregjet kuptueshem nuk jane impresionuar aspak nga nje pakete e tille dhe perqindjet e interesit ne bonot irlandeze jane rritur edhe me.
A duhet te ishin gjerat keshtu
Ne vitin 2009 doli nje barsolete ne qarkullim Cili eshte dallimi mes Islandes dhe Irlandes Pergjigjja nje germe dhe 6 muaj. Supozohej te ishte humor sepse pavaresisht se sa e rende ishte situata ne Irlande nuk mund te krahasohej me shkaterrimin qe ndodhi ne Islande. Por sot duket se Islanda po ia del me mire se Irlanda dhe investitoret e konsiderojne me shume. Si ka mundesi nje gje e tille
Pjese e pergjigjes eshte se Islanda i detyroi huadhenesit e bankave te huaja qe te paguanin cmimin e gjykimit te tyre te dobet dhe nuk denoi taksapaguesit qe te nxirrnin leke nga xhepi i tyre per gabimet e te tjereve. Islanda ia doli qe te shmangte panikun financiar permes vendosjes se kontrollit te kapitalit qe shprehet edhe ne moslejimin e daljes se fondeve nga ana e qytetareve jashte vendit. Edhe Islanda perfitoi edhe nga fakti qe ndryshe nga Irlanda ka ende monedhen e saj kronen e cila i ben eksportet e vendit me kompetitive dhe qe ka qene nje faktor i rendesishem per ringjalljen e Islandes. Por ky nuk eshte nje realitet per Irlanden. Te pakten keshtu mendojne kokat e mencura. Sipas tyre Irlanda duhet te vazhdoje tu shtoje dhimbjen qytetareve te saj sepse cdo rrugezgjidhje tjeter do te minonte besimin. Por Irlanda eshte aktualisht ne vitin e trete te masave te reduktimit te shpenzimeve dhe besimi ka avulluar.