KOMENT – India dhe Pakistani fqinjë të ngushtë, por rivalë të hidhur

NJU DELHI/ISLAMABAD, 7 maj /ATSH-DPA/ – Marrëdhënia midis Pakistanit dhe Indisë është dëmtuar nga dyshimi i ndërsjellë dhe rivaliteti i fortë që nga pavarësia nga Britania e Madhe, në vitin 1947.

Fakti që të dy vendet posedojnë armë bërthamore dhe besohet se kanë zhvilluar një numër të panjohur kokash bërthamore e bën rivalitetin e tyre edhe më të rrezikshëm.

Tensioni ka disa nga rrënjët e tij në ndarjen e Indisë koloniale dhe krijimin e Pakistanit në vitin 1947, si një mënyrë për të siguruar një shtëpi për myslimanët e territorit.

Ndarja, e cila u parapri nga shumë dhunë dhe çrrënjosi miliona njerëz, la qindra mijëra të vdekur.

Që atëherë, rivalët e Azisë Jugore kanë luftuar tre luftra të mëdha dhe kanë pasur përleshje të shumta kufitare.

Dy nga luftrat ishin për rajonin e ndarë të Kashmirit në Himalaje, për të cilin të dy vendet kanë pretendime kontradiktore.

Rivaliteti shtrihet nga pajisjet ushtarake deri te sportet.

Ata kryen shpërthime bërthamore të përgjakshme në vitin 1998 dhe janë të përfshirë në një garë jozyrtare raketash.

Kur janë në paqe, të dy garojnë në fushat e kriketit, një trashëgimi e përbashkët e Britanisë koloniale, ku ndeshjet e tyre “miqësore” mund të marrin një karakter luftarak.

Lidhjet e tyre të forta gjuhësore, kulturore dhe letrare që shtrihen përgjatë shekujve manifestohen nga tërheqja ndërkufitare e filmave indianë të Bollywood-it dhe dramave televizive të Pakistanit.

Potenciali për lidhje biznesi të dobishme reciproke është i madh, por nuk është shfrytëzuar për shkak të mosmarrëveshjeve politike.

Ata shpesh nuk janë pajtuar se cila mosmarrëveshje duhet të diskutohet e para. Pakistani dëshiron ta vendosë rajonin e Kashmirit në qendër të të gjitha angazhimeve diplomatike, ndërsa India ka bërë presion për të diskutuar së pari terrorizmin ndërkufitar.

Përpjekja e fundit gjithëpërfshirëse – dialogu i përbërë i vitit 2004 – u pezullua pasi persona të armatosur sulmuan qytetin indian të Mumbait në vitin 2008 duke vrarë më shumë se 160 persona. Nju Delhi fajësoi militantët me bazë në Pakistan nga grupi islamist ”Lashkar-e-Taiba” (LeT).

Nju Delhi ka fajësuar prej kohësh Islamabadin për ndihmë dhe nxitje të militantëve të Kashmirit që kryejnë sulme terroriste në Indi dhe Kashmirin e administruar nga India, një akuzë që Islamabadi e mohon. I quan militantët luftëtarë të lirisë.

Lugina e Kashmirit e administruar nga India ka parë një kryengritje të armatosur separatiste që nga fundi i viteve 1980, në të cilën mijëra kanë vdekur, përfshirë militantë, forca sigurie dhe civilë.

Sulmet më të mëdha në vitet e fundit përfshijnë një sulm të vitit 2016 ndaj një baze ushtarake indiane në Kashmir që vrau 18 ushtarë, duke shkaktuar hakmarrje indiane që la të vdekur dy ushtarë pakistanezë.

Në vitin 2019, një sulm vetëvrasës me bombë vrau 40 trupa paraushtarake indiane; India fajësoi për sulmin një grup me bazë në Pakistan.

Në vitin 2019, qeveria nacionaliste hindu e Indisë nën kryeministrin Narendra Modi nisi një goditje sigurie ndaj Kashmirit me shumicë myslimane të administruar nga India dhe i dha fund autonomisë së kufizuar nga e cila territori kishte përfituar që nga viti 1949.

Kjo u kritikua nga Pakistani, por nuk pati asnjë veprim në terren.

Ndërsa situata e sigurisë u lehtësua gjatë dy viteve të fundit, turistët u inkurajuan të ktheheshin në atë që shpesh përshkruhet si një parajsë Himalaje.

Por, ngjarjet e 22 prillit e ndaluan papritur këtë periudhë. Burra të armatosur sulmuan turistë në Pahalgam në Kashmirin e administruar nga India, duke vrarë 26 persona dhe duke provokuar zemërimin e Indisë.

Njëzet e pesë nga të vdekurit ishin indianë dhe një nepalez.

Vrasjet janë pasuar deri më tani nga sulme, kundërsulme dhe shkëmbime zjarri në rritje përtej kufirit de facto, si dhe tensione në rritje që kanë ngritur shqetësime në të gjithë botën./  a.jor.