Kapja e shtetit & kapja e biznesit
N analizn q i bhet impaktit negativ t korrupsionit n ekonomin e nj vendi dhe sidomos n sfidat e tij t integrimit sht fenomeni i kapjes s shtetit - state capture.
sht momenti kur korrupsioni n nivel t larta, dhe krimi i organizuar imponon politikat dhe vendimet e strukturave shtetrore n ccdo nivel t tij.
Koht e fundit jan shtuar rastet kur qeveria po i propozon parlamentit disa marrveshje shfrytzimi t rezervave natyrore t vendit pr periudha 99 vjeccare pr kompani pa kredibilitetin teknologjik dhe financiar. Qeveria po i krkon parlamentit direkt ose indirekt t miratoj dhenien e lejeve t shfrytezimit pr disa projekte shum t rndsishme n ekonomin e vendit ton, ku kredibiliteti teknologjik dhe financiare i tyre nuk sht transparent.
Mos vall jemi n kushtet e rritjes s nj fenomeni shqetsues t kapjes s biznesit nga shteti?
Dyshimi vjen pr faktin se mungesa e kredibilitetit teknologjik dhe financiar nuk i krijon asnj detyrim qeveris t filloj procedurat e mbshtetjes dhe aq m pak t prfshij parlamentin e nj vendi n miratimin e lejeve 99 vjeccare.
Ndoshta po ndodhemi n rastet e prseritura t nj fenomeni i cili mund t klasifikohet kapja e biznesit nga shteti.
Duket se disa qeveritar nxitojn t krijojn bankn e projekteve rishitse n t ardhmen. Projekte q mund t ken interes pr t ardhmen nxitohen tu jepen kompanive t ndryshme t cilat n pamundsi pr ti realizuar vet mund ti rishesin e cila n thelb do t jet nj marrdhenie korruptive rishprndarse.
Nuk mundet q parlamenti i nje vendi pr dhnie t drejt prishje 200 ha pyll dhe ri pyllezim pr 5 vjet, t mund t angazhohet pa u njohur n detaje me kredibilitetin e kompanis investuese.
Nuk mund q parlamenti i nj vendi t mbeshtes nj dhnie leje shfrytezimi 99 vjet kur qeveria n relacionin e saj ka vetm nj paragraf pr kredibilitetin teknologjik dhe financiar t investitorit potencial.
Nuk mund t jepet nj koncension 99 vjet dhe pr nj investim t premtuar 212 milion dollare, me kt shkall informimi dhe transparence rreth investitorit potencial.
Edhe justifikimi se mund t gjenden investitoret e interesuar financiar apo teknologjik nuk e prligj kt nxitim t qeveris.
N qoft se vlersohet se ka investitor me kredibilitet teknologjik, ata nxiten t bashkpunojn q n hapat e para t investimit ccfar e bn projektin m bindes.
N qoft se bhet fjal pr institucione financare dhe bankare ato nuk mund t bhen mbshtetse pa u garantuar pr suksesin teknologjik dhe pa njohur shkalln e pjesmarrjes s investitorit reale e cila duhet jet mbi 40 % nga kompania q do t investoj.
Jan
disa raste n ekonomin shqiptare sicc ishte edhe ai i rrugs Tiran Elbasan apo projekte private n fushen e energjis, te cilat alertojn pr nj risk n rritje me kah t dyanshm lidhur me prmasat dhe rrisqet e korrupsionit.
sht e vrtet q sekori privat duhet t gjej sa m shum akses, nxitje dhe mbshtetje n ekonomin e vendit ton.
Do t jet shum mir edhe n kndvshtrimin afatgjat q n ekonomin shqiptare t rritet numri i bizneseve t konsoliduara dhe n rritje t profilit t tyre investues.
Nga eksperiencat e Ministrive te Ekonomis t disa vendeve europiane, edhe Ministria jon duhet t asistoj drejtprdrejt dhe konkretisht biznesin e suksesshm shqiptar q t rrit prezencn e tij n ekonomi, por sidomos n mundsit n rritje n tregjet rajonale dhe ato globale.
Sa me shum t rriten bizneset tona aq m i madh do t jet impakti i tyre n ekonomin ton. Pa investime n rritje edhe n tregje rajonale dhe europiane aftsia e tyre konkuruese do t zbehet.
Bizneset shqiptare duhet ti shfrytzojn avantazhet q jep marrveshja tregtare me BE, duhet ti shfrytezojn avantazhet e prfshirjes s vendit ne CEFTA, ato nuk duhet ti shikojn t pamundura investimet e tyre n tregjet n rritje edhe n vende t tjera.
Pjesmarrja e tyre n krah t Presidentit, kryeministrit apo ministrave n delegacione ndrkombtare nuk duhet t jet thjesht e vetm protokollare, por e shoqruar nga projekte konkrete bashkpunimi, ku qeverit lehtsojn reduktimin e burokracive dhe barrierave jo tregtare.
Kjo politik ekonomike mund ti bej bizneset tona m te suksesshme, do ti ndihmoj t rriten m shpejt, do t bej joshse pr partnert strategjike q duan t investojn n tregun shqiptar. Experinca pozitive vjen nga kompanit private n fushn e sigurimeve dhe nga Banka Popullore Shqiptare.
Ndrsa fenomeni i kapjes s biznesit mund ti rris kostot e tyre, mund t deformoj vendimarrjen e tyre, mund ti ler peng t aferave korruptive t cilat jan armiku m i madh i suksesit t tyre.
Politikant nuk mund t jen t suksesshm nga prfitimet individuale dhe t prkohshme t fenomenit korruptiv t kapjes s shtetit. Por, edhe biznesi nuk mund t rezistoj gjat ndaj pasojave negative t kapjes se tij nga politikant e korruptuar.
sht momenti kur korrupsioni n nivel t larta, dhe krimi i organizuar imponon politikat dhe vendimet e strukturave shtetrore n ccdo nivel t tij.
Koht e fundit jan shtuar rastet kur qeveria po i propozon parlamentit disa marrveshje shfrytzimi t rezervave natyrore t vendit pr periudha 99 vjeccare pr kompani pa kredibilitetin teknologjik dhe financiar. Qeveria po i krkon parlamentit direkt ose indirekt t miratoj dhenien e lejeve t shfrytezimit pr disa projekte shum t rndsishme n ekonomin e vendit ton, ku kredibiliteti teknologjik dhe financiare i tyre nuk sht transparent.
Mos vall jemi n kushtet e rritjes s nj fenomeni shqetsues t kapjes s biznesit nga shteti?
Dyshimi vjen pr faktin se mungesa e kredibilitetit teknologjik dhe financiar nuk i krijon asnj detyrim qeveris t filloj procedurat e mbshtetjes dhe aq m pak t prfshij parlamentin e nj vendi n miratimin e lejeve 99 vjeccare.
Ndoshta po ndodhemi n rastet e prseritura t nj fenomeni i cili mund t klasifikohet kapja e biznesit nga shteti.
Duket se disa qeveritar nxitojn t krijojn bankn e projekteve rishitse n t ardhmen. Projekte q mund t ken interes pr t ardhmen nxitohen tu jepen kompanive t ndryshme t cilat n pamundsi pr ti realizuar vet mund ti rishesin e cila n thelb do t jet nj marrdhenie korruptive rishprndarse.
Nuk mundet q parlamenti i nje vendi pr dhnie t drejt prishje 200 ha pyll dhe ri pyllezim pr 5 vjet, t mund t angazhohet pa u njohur n detaje me kredibilitetin e kompanis investuese.
Nuk mund q parlamenti i nj vendi t mbeshtes nj dhnie leje shfrytezimi 99 vjet kur qeveria n relacionin e saj ka vetm nj paragraf pr kredibilitetin teknologjik dhe financiar t investitorit potencial.
Nuk mund t jepet nj koncension 99 vjet dhe pr nj investim t premtuar 212 milion dollare, me kt shkall informimi dhe transparence rreth investitorit potencial.
Edhe justifikimi se mund t gjenden investitoret e interesuar financiar apo teknologjik nuk e prligj kt nxitim t qeveris.
N qoft se vlersohet se ka investitor me kredibilitet teknologjik, ata nxiten t bashkpunojn q n hapat e para t investimit ccfar e bn projektin m bindes.
N qoft se bhet fjal pr institucione financare dhe bankare ato nuk mund t bhen mbshtetse pa u garantuar pr suksesin teknologjik dhe pa njohur shkalln e pjesmarrjes s investitorit reale e cila duhet jet mbi 40 % nga kompania q do t investoj.
Jan
disa raste n ekonomin shqiptare sicc ishte edhe ai i rrugs Tiran Elbasan apo projekte private n fushen e energjis, te cilat alertojn pr nj risk n rritje me kah t dyanshm lidhur me prmasat dhe rrisqet e korrupsionit.
sht e vrtet q sekori privat duhet t gjej sa m shum akses, nxitje dhe mbshtetje n ekonomin e vendit ton.
Do t jet shum mir edhe n kndvshtrimin afatgjat q n ekonomin shqiptare t rritet numri i bizneseve t konsoliduara dhe n rritje t profilit t tyre investues.
Nga eksperiencat e Ministrive te Ekonomis t disa vendeve europiane, edhe Ministria jon duhet t asistoj drejtprdrejt dhe konkretisht biznesin e suksesshm shqiptar q t rrit prezencn e tij n ekonomi, por sidomos n mundsit n rritje n tregjet rajonale dhe ato globale.
Sa me shum t rriten bizneset tona aq m i madh do t jet impakti i tyre n ekonomin ton. Pa investime n rritje edhe n tregje rajonale dhe europiane aftsia e tyre konkuruese do t zbehet.
Bizneset shqiptare duhet ti shfrytzojn avantazhet q jep marrveshja tregtare me BE, duhet ti shfrytezojn avantazhet e prfshirjes s vendit ne CEFTA, ato nuk duhet ti shikojn t pamundura investimet e tyre n tregjet n rritje edhe n vende t tjera.
Pjesmarrja e tyre n krah t Presidentit, kryeministrit apo ministrave n delegacione ndrkombtare nuk duhet t jet thjesht e vetm protokollare, por e shoqruar nga projekte konkrete bashkpunimi, ku qeverit lehtsojn reduktimin e burokracive dhe barrierave jo tregtare.
Kjo politik ekonomike mund ti bej bizneset tona m te suksesshme, do ti ndihmoj t rriten m shpejt, do t bej joshse pr partnert strategjike q duan t investojn n tregun shqiptar. Experinca pozitive vjen nga kompanit private n fushn e sigurimeve dhe nga Banka Popullore Shqiptare.
Ndrsa fenomeni i kapjes s biznesit mund ti rris kostot e tyre, mund t deformoj vendimarrjen e tyre, mund ti ler peng t aferave korruptive t cilat jan armiku m i madh i suksesit t tyre.
Politikant nuk mund t jen t suksesshm nga prfitimet individuale dhe t prkohshme t fenomenit korruptiv t kapjes s shtetit. Por, edhe biznesi nuk mund t rezistoj gjat ndaj pasojave negative t kapjes se tij nga politikant e korruptuar.