"Kosova me shume ka nevoje per para, sesa per keshilla"
"Kosova ka me shume nevoje per para konkrete, sesa per keshilla dhe studime projektesh, te cilat ne disa segmente jane mbase edhe te tepruara". Ky eshte qendrimi i Ahmet Shales, minister i Ekonomise dhe Financave. Ne nje interviste qe i dha dje radios "Evropa e Lire", ministri Shala eshte ndalur gjate ne argumentet ekonomike te shtetit te ri.
Eshte thene se pas zgjidhjes se statusit do te kete edhe permiresim te gjendjes ekonomike. Statusi eshte zgjidhur tashme, por permiresimet ende nuk jane te dukshme. Kur saktesisht mund te pritet ndonje ndryshim i gjendjes ekonomike?
Ceshtja e rimekembjes ekonomike eshte nje proces. Konsideroj se disa nga trendet e para jane shpresedhenese, sidomos ne termat makroekonomike. Qeveria e Kosoves i ka identifikuar prioritetet e veta per t'i zgjidhur konform mundesive dhe kapaciteteve buxhetore qe ka dhe ne bashkepunim me partneret nderkombetare do te perpiqemi te pershpejtojme zgjidhjen e disa segmenteve, te cilat deri me tani ose kane qene te lena anash, ose ne nje menyre apo tjeter, nuk jane adresuar mbase ne menyren me te mire.
Besoj se efektet e tyre tanime po shihen. Une kam besim te plote qe ne 3 vjetet e ardhshem rezultatet do te jene mjaft te prekshme.
Cilat jane ato efekte qe po shihen sipas jush?
Efektet e para konsideroj se jane fillimi me intensitet i infrastruktures rrugore, ndryshimit ose qasjes per zgjidhjen e problemeve infrastrukturore ne pergjithesi, sic eshte ne energji e arsim; po ashtu, edhe ne bujqesi - identifikimi i disa projekteve qe do te sjellin permiresim gradual ne rritjen e produktivitetit dhe ne rritjen e efikasitetit te sektorit te bujqesise.
Me 11 korrik do te mbahet Konferenca e donatoreve. Sa jeni te pergatitur per kete konference dhe ne cilat fusha saktesisht pritet te behen investimet?
Ne po perpiqemi ta bindim komunitetin nderkombetar, mbase edhe vete partneret tane vendore, biznesin, shoqerine civile, qe i kemi identifikuar mire prioritetet. Konsideroj se ato jane te konsoliduara edhe konform nevojes per shpejtesine e zgjidhjes se tyre - infrastruktura rrugore, energjia, arsimi, shendetesia, bujqesia, sundimi i ligjit dhe rendit. Pra, jane 5-6 prioritete qe vertet kane nevoje urgjente te zgjidhen. Natyrisht, krahas tyre kemi edhe plot probleme sociale, te cilat jane nje nga shqetesimet tona kryesore dhe ne Konferencen e donatoreve do te perpiqemi qe te gjitha ne menyre te integruar, ne nje pakete nese mund te them, t'i adresojme. Rritja ekonomike eshte qasja jone. Nese ne se bashku me partneret nderkombetare sigurojme nje rritje mbi 5-6 per qind ne 5-7 vjetet e ardhshem, une besoj se shumica nga keto probleme qe i ceka dhe te tjera qe jane prezente ne Kosove, do te zgjidhen ne menyre rapide.
Si do te shfrytezohen keto mjete dhe si do te menaxhohen?
Une nuk dua te spekuloj. Sigurisht qe duhet te jemi te kujdesshem dhe serioze me partneret nderkombetare, qe t'i paraqesim kerkesat tona reale konform mundesive tona per t'i shpenzuar ne te njejten kohe. Ju e dini qe vitet e kaluara, Kosova, perkatesisht Qeveria e Kosoves, eshte ballafaquar me problemet mbi pamundesine e shpenzimit, pamundesine e ekzekutimit te buxhetit te planifikuar sidomos ne shpenzimet kapitale dhe kjo do te jete nje sfide edhe per ne.
Ne kemi marre disa nga masat e nevojshme qe kane filluar t'i japin efektet e veta, por ende eshte nje shqetesim dhe nje proces, per te cilin ne bashkepunim me Banken Boterore dhe me partneret tjere nderkombetare, jemi duke i identifikuar mekanizmat, qe disa kane filluar t'i japin efektet e veta. Andaj, kerkesa jone do te jete shume reale dhe besoj se do te gjejme perkrahje.
Nje element qe eshte i rendesishem te theksohet, eshte se ne do te bejme perpjekje qe forma e ndihmes te jete e prekshme, qe struktura e ndihmes te jete kryesisht ne perkrahjen e buxhetit te Kosoves, qe nuk ka qene deri me tani, te pakten jo sa duhet.
Forma e dyte qe do te duhej te ishte, eshte financimi i projekteve te caktuara dhe te argumentojme se Kosova ka me shume nevoje per para konkrete, sesa per keshilla dhe studime projektesh, te cilat ne disa nga segmentet jane mbase edhe te tepruara.
Nje prej mundesive qe do te mund te nxiste zhvillimin e ekonomik eshte edhe ajo e kredive nderkombetare. A prisni qe Kosova gjate ketij viti te jete ne gjendje te beje dicka te tille nepermjet anetaresimit ne institucionet nderkombetare monetare?
Konsideroj se ne jemi ne bashkepunim te ngushte me institucionet kryesore financiare nderkombetare, sic eshte Fondi Monetar Nderkombetar dhe Banka Boterore, ne menyre qe Kosova ne momentin e duhur te behet pjese e ketyre dy institucioneve me renome nderkombetare dhe rol shume krucial per zhvillimet e sektoreve te ndryshem, duke perfshire pra edhe mundesine e marrjes se kredive nderkombetare.
Ne jemi te vetedijshem edhe per pergjegjesite qe dalin pas, qe Kosova te jete anetare e ketyre dy institucioneve dhe te tjerave, dhe me perkushtim jemi duke punuar bashke qe paralel bisedimeve, qofshin formale apo joformale, per anetaresim, te pergatisim edhe korniza te tjera legale dhe institucionale administrative, por edhe mundesi fiskale per te absorbuar dhe per te shlyer borxhe te mundshme nga kredite qe do te vijne.
Jam shume optimist qe ne gjate ketij viti do te jemi anetare te ketyre institucioneve te rendesishme financiare nderkombetare dhe besoj se cdo dite e me shume shtetet jane duke kuptuar jo vetem rendesine politike te ketyre institucioneve, por me shume rendesine ekonomike.
Eshte thene se pas zgjidhjes se statusit do te kete edhe permiresim te gjendjes ekonomike. Statusi eshte zgjidhur tashme, por permiresimet ende nuk jane te dukshme. Kur saktesisht mund te pritet ndonje ndryshim i gjendjes ekonomike?
Ceshtja e rimekembjes ekonomike eshte nje proces. Konsideroj se disa nga trendet e para jane shpresedhenese, sidomos ne termat makroekonomike. Qeveria e Kosoves i ka identifikuar prioritetet e veta per t'i zgjidhur konform mundesive dhe kapaciteteve buxhetore qe ka dhe ne bashkepunim me partneret nderkombetare do te perpiqemi te pershpejtojme zgjidhjen e disa segmenteve, te cilat deri me tani ose kane qene te lena anash, ose ne nje menyre apo tjeter, nuk jane adresuar mbase ne menyren me te mire.
Besoj se efektet e tyre tanime po shihen. Une kam besim te plote qe ne 3 vjetet e ardhshem rezultatet do te jene mjaft te prekshme.
Cilat jane ato efekte qe po shihen sipas jush?
Efektet e para konsideroj se jane fillimi me intensitet i infrastruktures rrugore, ndryshimit ose qasjes per zgjidhjen e problemeve infrastrukturore ne pergjithesi, sic eshte ne energji e arsim; po ashtu, edhe ne bujqesi - identifikimi i disa projekteve qe do te sjellin permiresim gradual ne rritjen e produktivitetit dhe ne rritjen e efikasitetit te sektorit te bujqesise.
Me 11 korrik do te mbahet Konferenca e donatoreve. Sa jeni te pergatitur per kete konference dhe ne cilat fusha saktesisht pritet te behen investimet?
Ne po perpiqemi ta bindim komunitetin nderkombetar, mbase edhe vete partneret tane vendore, biznesin, shoqerine civile, qe i kemi identifikuar mire prioritetet. Konsideroj se ato jane te konsoliduara edhe konform nevojes per shpejtesine e zgjidhjes se tyre - infrastruktura rrugore, energjia, arsimi, shendetesia, bujqesia, sundimi i ligjit dhe rendit. Pra, jane 5-6 prioritete qe vertet kane nevoje urgjente te zgjidhen. Natyrisht, krahas tyre kemi edhe plot probleme sociale, te cilat jane nje nga shqetesimet tona kryesore dhe ne Konferencen e donatoreve do te perpiqemi qe te gjitha ne menyre te integruar, ne nje pakete nese mund te them, t'i adresojme. Rritja ekonomike eshte qasja jone. Nese ne se bashku me partneret nderkombetare sigurojme nje rritje mbi 5-6 per qind ne 5-7 vjetet e ardhshem, une besoj se shumica nga keto probleme qe i ceka dhe te tjera qe jane prezente ne Kosove, do te zgjidhen ne menyre rapide.
Si do te shfrytezohen keto mjete dhe si do te menaxhohen?
Une nuk dua te spekuloj. Sigurisht qe duhet te jemi te kujdesshem dhe serioze me partneret nderkombetare, qe t'i paraqesim kerkesat tona reale konform mundesive tona per t'i shpenzuar ne te njejten kohe. Ju e dini qe vitet e kaluara, Kosova, perkatesisht Qeveria e Kosoves, eshte ballafaquar me problemet mbi pamundesine e shpenzimit, pamundesine e ekzekutimit te buxhetit te planifikuar sidomos ne shpenzimet kapitale dhe kjo do te jete nje sfide edhe per ne.
Ne kemi marre disa nga masat e nevojshme qe kane filluar t'i japin efektet e veta, por ende eshte nje shqetesim dhe nje proces, per te cilin ne bashkepunim me Banken Boterore dhe me partneret tjere nderkombetare, jemi duke i identifikuar mekanizmat, qe disa kane filluar t'i japin efektet e veta. Andaj, kerkesa jone do te jete shume reale dhe besoj se do te gjejme perkrahje.
Nje element qe eshte i rendesishem te theksohet, eshte se ne do te bejme perpjekje qe forma e ndihmes te jete e prekshme, qe struktura e ndihmes te jete kryesisht ne perkrahjen e buxhetit te Kosoves, qe nuk ka qene deri me tani, te pakten jo sa duhet.
Forma e dyte qe do te duhej te ishte, eshte financimi i projekteve te caktuara dhe te argumentojme se Kosova ka me shume nevoje per para konkrete, sesa per keshilla dhe studime projektesh, te cilat ne disa nga segmentet jane mbase edhe te tepruara.
Nje prej mundesive qe do te mund te nxiste zhvillimin e ekonomik eshte edhe ajo e kredive nderkombetare. A prisni qe Kosova gjate ketij viti te jete ne gjendje te beje dicka te tille nepermjet anetaresimit ne institucionet nderkombetare monetare?
Konsideroj se ne jemi ne bashkepunim te ngushte me institucionet kryesore financiare nderkombetare, sic eshte Fondi Monetar Nderkombetar dhe Banka Boterore, ne menyre qe Kosova ne momentin e duhur te behet pjese e ketyre dy institucioneve me renome nderkombetare dhe rol shume krucial per zhvillimet e sektoreve te ndryshem, duke perfshire pra edhe mundesine e marrjes se kredive nderkombetare.
Ne jemi te vetedijshem edhe per pergjegjesite qe dalin pas, qe Kosova te jete anetare e ketyre dy institucioneve dhe te tjerave, dhe me perkushtim jemi duke punuar bashke qe paralel bisedimeve, qofshin formale apo joformale, per anetaresim, te pergatisim edhe korniza te tjera legale dhe institucionale administrative, por edhe mundesi fiskale per te absorbuar dhe per te shlyer borxhe te mundshme nga kredite qe do te vijne.
Jam shume optimist qe ne gjate ketij viti do te jemi anetare te ketyre institucioneve te rendesishme financiare nderkombetare dhe besoj se cdo dite e me shume shtetet jane duke kuptuar jo vetem rendesine politike te ketyre institucioneve, por me shume rendesine ekonomike.