Krahinorizmi, mos-integrimi i shqiptarve me vetveten!
N nj institucion publik kur nj kolege nga Kora m thonte se e duan kosovart pavarsin, mir jan nn serbin m rrqethej mishi q kishte ende shqiptar q nuk donin t mirn e nj pjese tjetr shqiptarsh. Por tmerri shtohet kur sheh q n 2008-n ende shqiptart brenda Shqipris etiketojn, paragjykojn, shajn, ulin e prdhosin njri tjetrin bazuar n krahina. Kto mendova kur lexova nj shkrim t historianit t ri Hasan Bello n START.
N fakt, t gjitha kto ndasi jan argumentuar nga pena t njohura t historis, sociologjis dhe gazetaris n Shqipri, madje duke futur qartasi edhe konfigurimin dhe shijet politike t shqiptarve pr periudha t caktuara. sht e vrtet q shqiptart ende vazhdojn t jen t motivuar nga krahina n przgjedhjen e nj partie q duhet t qeveris vendin sipas tyre. N fakt e gjith kjo sht nj mos-integrim n vetvete i nj vendi q synon t aderoj n Bashkimin Evropian duke u integruar me popuj t tjer rreth e rrotull. Dhe ka shum faktor q ne ende nuk e duam njri tjetrin.
E para q n vitin 1913, Shqipria u konturua si nj vend i cili sdo dhe sduhej t kishte t ardhme. Dhe ktu m shum nga t gjith e psoi Veriu (ai q lan brenda). Pa Kosovn dhe ultsirn e Tetovs, pa lidhjet me Plavn dhe Gucin, pa daljen n Ulqin, shqiptart e Veriut ngeln t izoluar, m t varfr dhe t pazhvilluar ekonomikisht. T gjitha fushat aneknd kufirit aktual iu lan maqedonasve, serbve e malazezve, ndrsa qytetet shqiptare n veri ngeln t izoluara dhe shum larg nga Vlora Durrsi e m pas Tirana, kryeqendrat e Shqipris n radh. Kosova ka qen djepi i intelektualve shqiptar nn Perandorin Osmane, ashtu si ka qen vilajeti i Janins n jug, dhe shkputja e ktyre dy pjesve sidomos Kosovs- ndikoi n pjesn e mbetur.
E dyta, asnj nga regjimet, sistemet prve atij komunist pjesrisht- nuk punoi seriozisht pr t integruar shqiptart n nj t tr. Gjithmon, me mendjen e nj provinciali - do lider u mundua q t prdorte zonn e tij, njerzit e tij dhe zakonet e tij, pr t
hyqm mbi t tjert. Ime gjyshe, msuesja ime e par e historis dhe m e besuara pr mua m thonte se Zogu e kishte mbushur Labrin me matjan, ndrsa Enveri pak vite m von e mbushi Veriun me partizan t Jugut. Kshtu nisn e u shtuan paknaqsit, n nj vend ku infrastruktura edhe sot sht pr t vn duart n kok, dhe sarandjoti duket vite drite larg kuksianit dhe tropojanit dhe anasjelltas. Nj shtys t madhe infrastrukturs dhe lidhjeve mes njerzve iu dha edhe gjat pushtimit italian, por fatkeqsisht rrugt rurale q po shtohen sot, jan projektuar madje jan
q n at koh...
Regjimi diktatorial, punoi q t sheshonte nn nj ide t vetn gjith zonat, por nuk e zhduku krahinorizmin q e kultivoi fuqishm sidomos n kng dhe folklor, duke u munduar t shtoj numrin e martesave. Megjithat, i vetmi piktakim Veri - Jug ishin aksionet vullnetare dhe lvizjet e ushtarakve e atyre pak msuesve... m tej srish vlonjati vazhdoi t paragjykoj shkodranin, kuksiani gjirokastritin e me radh.
N thelb n vitet 90 ashtu si grekt q ngritn paragjykime pr shqiptart bazuar n bmat e disa ordinerve, ashtu edhe shqiptart e Shqipris thurn nj ndjenj antipatie pr kosovart...
Por askush nuk mund t thot q krahas injorancs son krahinore, krahas mos-edukimit, shikimit t dasive para s t shikojm t prbashktat, ktu kan punuar edhe shrbimet sekrete t vende t ndryshme. Kjo duket ashiqare n antipatin e tmerrshme deri n urrejtje q kemi pr njri tjetrin, por q n thelb askush nuk e shpjegon dot se pse veriort jan ashtu e jugort kshtu.
Sigurisht n fillimvitet 90 e me radh, edhe politika ka punuar q shqiptart t bhen edhe m krahinor se jan. sht fatkeqsi q Veriu identifikohet me nj forc politike dhe Jugu me nj tjetr, dhe q njerzit n t dy kraht shikojn tek lidert shptimtarin. Gjithka nis nga arsimi, vazhdon te media dhe prmbyllet te ekonomia + infrastruktura. Nse shqiptart nuk do t arrijn nprmjet t zgjedhurve t tyre t kalojn kto barriera, ata srish do vazhdojn t shajn njri tjetrin, do ndahen n kampe politike duke idhulluar nj lider q sht nga fshati i tyre...e duke demonizuar tjetrin q sht nga fshati i tjetrit.
Pavarsia e Kosovs, rruga Durrs Prishtin dhe ajo n letr, rruga e Arbrit jan projekte q mund ta zhvillojn Veriun dhe t prafrojn dy rajonet e Shqipris, t cilt e vetmja gj q i puq n Tiran sht paragjykimi i pavend pr njri-tjetrin.
N fakt, t gjitha kto ndasi jan argumentuar nga pena t njohura t historis, sociologjis dhe gazetaris n Shqipri, madje duke futur qartasi edhe konfigurimin dhe shijet politike t shqiptarve pr periudha t caktuara. sht e vrtet q shqiptart ende vazhdojn t jen t motivuar nga krahina n przgjedhjen e nj partie q duhet t qeveris vendin sipas tyre. N fakt e gjith kjo sht nj mos-integrim n vetvete i nj vendi q synon t aderoj n Bashkimin Evropian duke u integruar me popuj t tjer rreth e rrotull. Dhe ka shum faktor q ne ende nuk e duam njri tjetrin.
E para q n vitin 1913, Shqipria u konturua si nj vend i cili sdo dhe sduhej t kishte t ardhme. Dhe ktu m shum nga t gjith e psoi Veriu (ai q lan brenda). Pa Kosovn dhe ultsirn e Tetovs, pa lidhjet me Plavn dhe Gucin, pa daljen n Ulqin, shqiptart e Veriut ngeln t izoluar, m t varfr dhe t pazhvilluar ekonomikisht. T gjitha fushat aneknd kufirit aktual iu lan maqedonasve, serbve e malazezve, ndrsa qytetet shqiptare n veri ngeln t izoluara dhe shum larg nga Vlora Durrsi e m pas Tirana, kryeqendrat e Shqipris n radh. Kosova ka qen djepi i intelektualve shqiptar nn Perandorin Osmane, ashtu si ka qen vilajeti i Janins n jug, dhe shkputja e ktyre dy pjesve sidomos Kosovs- ndikoi n pjesn e mbetur.
E dyta, asnj nga regjimet, sistemet prve atij komunist pjesrisht- nuk punoi seriozisht pr t integruar shqiptart n nj t tr. Gjithmon, me mendjen e nj provinciali - do lider u mundua q t prdorte zonn e tij, njerzit e tij dhe zakonet e tij, pr t
hyqm mbi t tjert. Ime gjyshe, msuesja ime e par e historis dhe m e besuara pr mua m thonte se Zogu e kishte mbushur Labrin me matjan, ndrsa Enveri pak vite m von e mbushi Veriun me partizan t Jugut. Kshtu nisn e u shtuan paknaqsit, n nj vend ku infrastruktura edhe sot sht pr t vn duart n kok, dhe sarandjoti duket vite drite larg kuksianit dhe tropojanit dhe anasjelltas. Nj shtys t madhe infrastrukturs dhe lidhjeve mes njerzve iu dha edhe gjat pushtimit italian, por fatkeqsisht rrugt rurale q po shtohen sot, jan projektuar madje jan
q n at koh...
Regjimi diktatorial, punoi q t sheshonte nn nj ide t vetn gjith zonat, por nuk e zhduku krahinorizmin q e kultivoi fuqishm sidomos n kng dhe folklor, duke u munduar t shtoj numrin e martesave. Megjithat, i vetmi piktakim Veri - Jug ishin aksionet vullnetare dhe lvizjet e ushtarakve e atyre pak msuesve... m tej srish vlonjati vazhdoi t paragjykoj shkodranin, kuksiani gjirokastritin e me radh.
N thelb n vitet 90 ashtu si grekt q ngritn paragjykime pr shqiptart bazuar n bmat e disa ordinerve, ashtu edhe shqiptart e Shqipris thurn nj ndjenj antipatie pr kosovart...
Por askush nuk mund t thot q krahas injorancs son krahinore, krahas mos-edukimit, shikimit t dasive para s t shikojm t prbashktat, ktu kan punuar edhe shrbimet sekrete t vende t ndryshme. Kjo duket ashiqare n antipatin e tmerrshme deri n urrejtje q kemi pr njri tjetrin, por q n thelb askush nuk e shpjegon dot se pse veriort jan ashtu e jugort kshtu.
Sigurisht n fillimvitet 90 e me radh, edhe politika ka punuar q shqiptart t bhen edhe m krahinor se jan. sht fatkeqsi q Veriu identifikohet me nj forc politike dhe Jugu me nj tjetr, dhe q njerzit n t dy kraht shikojn tek lidert shptimtarin. Gjithka nis nga arsimi, vazhdon te media dhe prmbyllet te ekonomia + infrastruktura. Nse shqiptart nuk do t arrijn nprmjet t zgjedhurve t tyre t kalojn kto barriera, ata srish do vazhdojn t shajn njri tjetrin, do ndahen n kampe politike duke idhulluar nj lider q sht nga fshati i tyre...e duke demonizuar tjetrin q sht nga fshati i tjetrit.
Pavarsia e Kosovs, rruga Durrs Prishtin dhe ajo n letr, rruga e Arbrit jan projekte q mund ta zhvillojn Veriun dhe t prafrojn dy rajonet e Shqipris, t cilt e vetmja gj q i puq n Tiran sht paragjykimi i pavend pr njri-tjetrin.