Kredite, rregullorja e re ne fuqi
Banka e Shqiperise ka njoftuar dje, rregullat e reja qe bankat e nivelit te dyte duhet te aplikojne per dhenien e kredive konsumatore dhe atyre me hipoteke. Ajo qe eshte me e rendesishme ne rregullat e reja, ka te beje me faktin se bankat detyrohen qe te japin nje informacion parakontrakor per klientin. Ne kete informacion banka eshte e detyruar te sqaroje klientet per kushtet e kredise, tavanet e saj. Kestet mujore dhe ndryshimin e tyre, penalitetet dhe informacione te tjera, rreth garancive qe banka kerkon kundrejt dhenies se huas. Nepermjet rregullave te reja qe hyne ne fuqi muajin qe shkoi, bankat duhet t'i sugjerojne konsumatorit, llojin dhe vleren me te pershtatshme te kredise, ndermjet kredive qe ajo ofron, duke marre parasysh gjendjen financiare dhe aftesine paguese te konsumatorit, avantazhet dhe disavantazhet qe shoqerojne produktin e propozuar dhe qellimin e kredise. Banka, me kerkese te konsumatorit, ploteson kerkesat e informacionit parakontraktor te percaktuara ne rregulloren e re si dhe jep shpjegime shtese, me qellim qe konsumatori te jete ne gjendje te marre vendimin e duhur. Banka e Shqiperise njofton, se rregullorja e re detyron banken qe te informoje konsumatorin, ne rastin e mosmiratimit te kredise konsumatore te shoqeruar me arsyet perkatese. Informacioni duhet t'i vihet ne dispozicion konsumatorit edhe ne rastin kur ai hap nje llogari rrjedhese dhe ka te drejte qe te perdore shuma me te medha se sa gjendja e kesaj llogarie, ne formen e kredise kufi (ovedraftit). Objekt i rregullores se re eshte percaktimi i kerkesave mbi permbajtjen dhe menyren e dhenies se informacionit parakontraktor dhe kontraktor per kredimarresin, perpara lidhjes dhe gjate ekzekutimit te kredise konsumatore dhe kredise hipotekare per individin, si dhe rregullimi i kredise konsumatore. Sipas Bankes se Shqiperise qellimi i kesaj rregulloreje eshte mbrojtja e interesave te kredimarresve, te kredise konsumatore dhe kredise hipotekare per individin, nepermjet sigurimit te transparences dhe pajisjes se tyre me informacionin e nevojshem, per te bere krahasimet e ofertave ne treg. Subjekte te kesaj rregulloreje jane bankat, deget e bankave te huaja, te cilat ushtrojne veprimtari bankare dhe financiare ne Republiken e Shqiperise, si dhe subjektet financiare jobankare qe ushtrojne veprimtarine financiare te kredidhenies, ne perputhje me licencen e leshuar nga Banka e Shqiperise. Ekspertet ne Banken e Shqiperise njoftuan se, hartimi i rregullores ka te beje me se shumti me mbrojtjen e konsumatore nga rrisqet qe lindin gjate konsumit te kredise. Te gjitha masat qe po merren, behen ne kuader te forcimit te rregullave me qellim parandalimin e nje krize bankare ne sistemin tone financiar.
Kerkesat e pergjithshme per kontratat e kredise
1. Kontratat e kredise qe perbejne objektin e kesaj rregulloreje, behen ne te gjitha rastet me shkrim dhe nje kopje e kontrates se firmosur nga palet, i jepet personalisht konsumatorit ne momentin e lidhjes se kontrates ose i dorezohet apo dergohet nga banka me poste te regjistruar ne adresen e konsumatorit, brenda nje periudhe prej 10 (dhjete) ditesh pune nga nenshkrimi i kontrates.
2. Ne rastin e cdo kontrate garancie, qe siguron shlyerjen e detyrimit qe lind nga kontrata kryesore e kredise, kopje e kontrates se garancise dhe e kontrates se kredise i jepet edhe garantuesit te kredise, ne rast se ky i fundit eshte nje person i ndryshem nga
kredimarresi.
3. Nje kontrate kredie konsumatore ne cdo rast percakton qarte kushtet e levrimit, qellimin e perdorimit te kredise si dhe kushtet dhe afatet e shlyerjes se kredise, se bashku me penalitetet perkatese.
4. Kontrata e kredise konsumatore permban nje dispozite te vecante per periudhen qe konsumatori ka te drejte te terhiqet nga kontrata, sipas percaktimeve te Nenit 11 te kesaj rregulloreje.
Informacioni parakontraktor
- Banka i paraqet konsumatorit ne forme te shkruar informacionin e duhur dhe kryesor, perpara lidhjes se kontrates se kredise konsumatore
- informacioni parakontraktor perfshin: a. vleren totale te kredise ose kufirin e kredise ne rastin e kredise kufi (overdraftit) dhe/ose kartes se kredise.
-Kushtet per levrimin dhe terheqjen e kredise.
-Kohezgjatjen e kontrates se kredise.
-Normen efektive te interesit nepermjet nje shembulli perfaqesues, te dhenat financiare dhe supozimet e perdorura per llogaritjen e kesaj norme.
-Normen e interesit dhe cdo indeks ose norme reference te aplikueshme mbi kete norme interesi, si dhe periudhat, kushtet dhe procedurat per ndryshimin e saj.
-Vleren e kestit, numrin e kesteve dhe periodicitetin e shlyerjeve te kesteve (pagesave),si dhe kur eshte e mundur te paraqitet nje plan i shlyerjes se kredise.
-Kushtet e perdorimit dhe te shlyerjes ne rastin e kredise kufi.
-Menyren e njoftimit te konsumatorit ne rastin e ndryshimeve te kushteve, te cilat sjellin pasoja per detyrimet pasurore te konsumatorit ne baze te kontrates.
-Koston e mbajtjes se nje llogarie per kryerjen e transaksioneve te levrimit te kredise dhe te pagesave, koston e perdorimit te nje karte apo mjeti tjeter pagese, per transaksionet e levrimit.
-Cdo kosto shtese qe eshte e detyrueshme per perfitimin e kredise.
-Garancite /kolateralin dhe sigurimin e kerkuar (kur eshte e aplikueshme);
-Ekzistencen e te drejtes se terheqjes nga kontrata, periudhen gjate te ciles mund te ushtrohet kjo e drejte dhe procedurat per ushtrimin e kesaj te drejte.
-Te drejten per te shlyer para afatit si dhe kostot qe rrjedhin nga kjo (kur eshte e aplikueshme), duke treguar vleren dhe metoden e llogaritjes.
-Kushtet penale dhe kamatevonesat ne rastin e pagesave qe kryhen pasi u ka kaluar afati, sic jane te zbatueshme ne kohen kur jepet.
Informacioni kontraktor
-Qellimin e kredise.
- Te dhena te plota per identitetin dhe adresat e paleve
Kontraktore.
- Vleren totale te kredise dhe kushtet per levrimin e saj.
- Afatin e maturimit te kredise.
- Normen e interesit, kushtet qe percaktojne menyren e zbatimit dhe perllogaritjes se kesaj norme, cdo indeks ose norme reference te zbatueshme, si dhe periudhat, kushtet dhe procedurat per ndryshimin e normes se interesit, duke percaktuar dhe menyren.
- Njoftimit e konsumatorit per cdo ndryshim te mundshem, normen efektive te interesit dhe totalin e kostos se kredise per konsumatorin, te llogaritur ne kohen qe lidhet kjo kontrate kredie.
- Te dhenat financiare dhe te gjitha supozimet e perdorura per llogaritjen e kesaj norme,
kushtet sipas te cilave mund te ndryshoje kjo norme, ose ne rastet kur eshte objektivisht e pamundur te jepet norma efektive e interesit, konsumatorit i jepet informacion i mjaftueshem ne kontraten e shkruar per kostot/shpenzimet e kredise.
- Shumen e kestit, numrin dhe periodicitetin ose datat e cdo kesti (pagesave te konsumatorit) per te shlyer kredine, dhe cdo shpenzim tjeter lidhur me dhenien dhe perdorimin e kredise, te paraqitur ne nje plan shlyerjeje te kredise.
-Koston e mbajtjes se nje llogarie apo te perdorimit te nje mjeti pagese per transaksionet e levrimit te kredise dhe te shlyerjeve/ pagesave, dhe kosto te tjera lidhur me transaksionet e pagesave.
-Garancite e vendosura per te siguruar ekzekutimin e kontrates se kredise, dhe sigurimi i jetes ose i prones.
-Te drejten e terheqjes nga kontrata e kredise.
- Te drejten per shlyerjen e kredise para afatit dhe te perfitimit te nje reduktimi te kostos totale te kredise
-Kostot/penalitetet si dhe procedurat dhe metodologjine e llogaritjes se tyre, te cilat konsumatori duhet t'i paguaje ne rastin e shlyerjes se pjesshme ose te plote te kredise, perpara afatit te maturimit.
-Formen juridike te vendosjes se kolateralit, vleresimin dhe menyren e venies ne ekzekutim te tij (kur eshte i aplikueshem).
-Penalitetet lidhur me mosrespektimin e detyrimeve kontraktore .
-Ne rastin e kredise konsumatore e cila shlyhet me keste, si pjese te kontrates ose si aneks te saj, banka paraqet edhe planin e shlyerjes se kredise ne momentin e dhenies se kredise;
menyren e llogaritjes se normes efektive te interesit.
-Nje banke mund te perfshije ne kontrate me vullnetin e saj edhe informacion tjeter shtese, pervec informacionit te percaktuar ne rregullore.
Kerkesat e pergjithshme per kontratat e kredise
1. Kontratat e kredise qe perbejne objektin e kesaj rregulloreje, behen ne te gjitha rastet me shkrim dhe nje kopje e kontrates se firmosur nga palet, i jepet personalisht konsumatorit ne momentin e lidhjes se kontrates ose i dorezohet apo dergohet nga banka me poste te regjistruar ne adresen e konsumatorit, brenda nje periudhe prej 10 (dhjete) ditesh pune nga nenshkrimi i kontrates.
2. Ne rastin e cdo kontrate garancie, qe siguron shlyerjen e detyrimit qe lind nga kontrata kryesore e kredise, kopje e kontrates se garancise dhe e kontrates se kredise i jepet edhe garantuesit te kredise, ne rast se ky i fundit eshte nje person i ndryshem nga
kredimarresi.
3. Nje kontrate kredie konsumatore ne cdo rast percakton qarte kushtet e levrimit, qellimin e perdorimit te kredise si dhe kushtet dhe afatet e shlyerjes se kredise, se bashku me penalitetet perkatese.
4. Kontrata e kredise konsumatore permban nje dispozite te vecante per periudhen qe konsumatori ka te drejte te terhiqet nga kontrata, sipas percaktimeve te Nenit 11 te kesaj rregulloreje.
Informacioni parakontraktor
- Banka i paraqet konsumatorit ne forme te shkruar informacionin e duhur dhe kryesor, perpara lidhjes se kontrates se kredise konsumatore
- informacioni parakontraktor perfshin: a. vleren totale te kredise ose kufirin e kredise ne rastin e kredise kufi (overdraftit) dhe/ose kartes se kredise.
-Kushtet per levrimin dhe terheqjen e kredise.
-Kohezgjatjen e kontrates se kredise.
-Normen efektive te interesit nepermjet nje shembulli perfaqesues, te dhenat financiare dhe supozimet e perdorura per llogaritjen e kesaj norme.
-Normen e interesit dhe cdo indeks ose norme reference te aplikueshme mbi kete norme interesi, si dhe periudhat, kushtet dhe procedurat per ndryshimin e saj.
-Vleren e kestit, numrin e kesteve dhe periodicitetin e shlyerjeve te kesteve (pagesave),si dhe kur eshte e mundur te paraqitet nje plan i shlyerjes se kredise.
-Kushtet e perdorimit dhe te shlyerjes ne rastin e kredise kufi.
-Menyren e njoftimit te konsumatorit ne rastin e ndryshimeve te kushteve, te cilat sjellin pasoja per detyrimet pasurore te konsumatorit ne baze te kontrates.
-Koston e mbajtjes se nje llogarie per kryerjen e transaksioneve te levrimit te kredise dhe te pagesave, koston e perdorimit te nje karte apo mjeti tjeter pagese, per transaksionet e levrimit.
-Cdo kosto shtese qe eshte e detyrueshme per perfitimin e kredise.
-Garancite /kolateralin dhe sigurimin e kerkuar (kur eshte e aplikueshme);
-Ekzistencen e te drejtes se terheqjes nga kontrata, periudhen gjate te ciles mund te ushtrohet kjo e drejte dhe procedurat per ushtrimin e kesaj te drejte.
-Te drejten per te shlyer para afatit si dhe kostot qe rrjedhin nga kjo (kur eshte e aplikueshme), duke treguar vleren dhe metoden e llogaritjes.
-Kushtet penale dhe kamatevonesat ne rastin e pagesave qe kryhen pasi u ka kaluar afati, sic jane te zbatueshme ne kohen kur jepet.
Informacioni kontraktor
-Qellimin e kredise.
- Te dhena te plota per identitetin dhe adresat e paleve
Kontraktore.
- Vleren totale te kredise dhe kushtet per levrimin e saj.
- Afatin e maturimit te kredise.
- Normen e interesit, kushtet qe percaktojne menyren e zbatimit dhe perllogaritjes se kesaj norme, cdo indeks ose norme reference te zbatueshme, si dhe periudhat, kushtet dhe procedurat per ndryshimin e normes se interesit, duke percaktuar dhe menyren.
- Njoftimit e konsumatorit per cdo ndryshim te mundshem, normen efektive te interesit dhe totalin e kostos se kredise per konsumatorin, te llogaritur ne kohen qe lidhet kjo kontrate kredie.
- Te dhenat financiare dhe te gjitha supozimet e perdorura per llogaritjen e kesaj norme,
kushtet sipas te cilave mund te ndryshoje kjo norme, ose ne rastet kur eshte objektivisht e pamundur te jepet norma efektive e interesit, konsumatorit i jepet informacion i mjaftueshem ne kontraten e shkruar per kostot/shpenzimet e kredise.
- Shumen e kestit, numrin dhe periodicitetin ose datat e cdo kesti (pagesave te konsumatorit) per te shlyer kredine, dhe cdo shpenzim tjeter lidhur me dhenien dhe perdorimin e kredise, te paraqitur ne nje plan shlyerjeje te kredise.
-Koston e mbajtjes se nje llogarie apo te perdorimit te nje mjeti pagese per transaksionet e levrimit te kredise dhe te shlyerjeve/ pagesave, dhe kosto te tjera lidhur me transaksionet e pagesave.
-Garancite e vendosura per te siguruar ekzekutimin e kontrates se kredise, dhe sigurimi i jetes ose i prones.
-Te drejten e terheqjes nga kontrata e kredise.
- Te drejten per shlyerjen e kredise para afatit dhe te perfitimit te nje reduktimi te kostos totale te kredise
-Kostot/penalitetet si dhe procedurat dhe metodologjine e llogaritjes se tyre, te cilat konsumatori duhet t'i paguaje ne rastin e shlyerjes se pjesshme ose te plote te kredise, perpara afatit te maturimit.
-Formen juridike te vendosjes se kolateralit, vleresimin dhe menyren e venies ne ekzekutim te tij (kur eshte i aplikueshem).
-Penalitetet lidhur me mosrespektimin e detyrimeve kontraktore .
-Ne rastin e kredise konsumatore e cila shlyhet me keste, si pjese te kontrates ose si aneks te saj, banka paraqet edhe planin e shlyerjes se kredise ne momentin e dhenies se kredise;
menyren e llogaritjes se normes efektive te interesit.
-Nje banke mund te perfshije ne kontrate me vullnetin e saj edhe informacion tjeter shtese, pervec informacionit te percaktuar ne rregullore.