Kultura do të vihej përballë një rreziku kolosal sikur asaj ti mungonte instinkti dhe vullneti politik
(nga eseja "Kultura dhe politika", 1939)
(...) Fakti q un arrita t bhem ithtar i demokracis sht rezultat i bindjeve q nuk e pata t leht t'i prvehtsoja, madje q fillimisht ishin t huaja pr mua, ngase isha rritur dhe edukuar me traditat shpirtrore t filistinizmit gjerman. Por un formova bindjen se politika, socialja jan pjes prbrse dhe e pandashme e Njerzores, se intelekti yn duhet t'i prfshij ato tek problemi unik i humanizmit, sepse, prndryshe, nse ne do t shprfillnim elementin politik, social, t pandashm prej humanizmit, mund t na shfaqej nj humner e rrezikshme dhe vdekjeprurse pr kulturn.
Mos vall duket e uditshme kur them se un thjesht e barazoj demokracin me politikn, duke e prcaktuar demokracin, si aspektin politik t Shpirtrores, si gatishmri t Fryms ndaj politikes? Njzet vjet m par, n librin voluminoz "Meditimet e nj apolitiku", q m kushtoi prpjekje aq t mundimshme, i dhash ktij prcaktimi nj theks polemik mohues. N emr t kulturs e madje t liris, iu kundrvura me t gjitha forcat asaj q e quajta "demokraci" duke pasur parasysh me kt politizimin e jets shpirtrore. Sipas botvshtrimit tim t asaj kohe koncepti “liri” do t thoshte liri etike, ndrsa pr bashklidhjen e saj me lirin qytetare un pothuaj nuk dija dhe nuk doja t dija asgj. Por vetnjohja, nse i kushtohesh asaj me seriozitet t mjaftueshm, prfaqson, n shumicn e rasteve, hapin e par drejt rilindjes s brendshme. Un kuptova se njeriu, duke njohur veten, nuk mbetet kurr plotsisht sikundr qe m par. Vet ai libr, me synimin e tij t spikatur pr t folur njhersh pr t gjitha, ishte shprehje e krizs, pjell e rrethanave t reja t krijuara nga ngjarjet e jashtme katastrofike. Problemi i Njeriut, problemi i humanizmit ngrihej prpara vshtrimit shpirtror t brezit ton me tr ndrlikimin e tij dhe me nj ngutshmri t papar deri ather. U b e qart se jetn shpirtrore nuk mund ta ndaje si me spat nga politika; se mendimi q mund t krijohen vlera kulturore duke ruajtur apolitizmin prfaqson lajthitjen e ideologjis borgjeze gjermane; se kultura do t vihej prball nj rreziku kolosal sikur asaj t'i mungonte instinkti dhe vullneti politik.
...Pretendimi pr pavarsin e kulturs ndaj politiks sht lajthitje, vetmashtrim. sht e pamundur t'i iksh politiks n kt mnyr. M e mundshme sht t gjendesh n ann tjetr t barrikads... Apolitizmi nuk sht gj tjetr vese antidemokratizm e, se do t thot kjo pikrisht, n 'mnyr vetvrasse nj pozit e till sfidon gjith arritjet shpirtrore, zbulohet me qartsi t jashtzakonshme n kthesat e forta historike.