Liber per librat

Maksim Gjinaj filloi pune ne Biblioteken Kombetare ne kohen kur ideohej Bibliografia e Librit Shqip. Sot ai e sheh te realizuar gjithe informacioni qe orienton perdoruesin ne historine e vertete te librit shqip

A ka studim pa bibliografi pyeste nje test per studentet e diplomes se nivelit te dyte ne Fakultetin e Historise e Filologjise ne Universitetin e Tiranes. Pyetja eshte tipike e menyres dembele dhe joshkencore te kontrollit te dijeve ne shkollat tona dhe do ishte njelloj sikur te dyshohej

A ka njeri pa vetedije

Sa per bibliografine pyetja a kemi nje liber i cili ne nje kuptim te perfshije te gjithe librat ne shqipe qe nga fillimet e deri ne bashkekohesi nga dje ka marre nje pergjigje.

Ekzistojne Libri shqip. Bibliografi 1555-1912 i hartuar nen drejtimin e Ramazan Vozges Bibliografia e librit shqip 1913-1944 i hartuar nen drejtimin e Maksim Gjinajt Margarita Meles dhe Myrvete Elmazit te dy mbi bazen e botimeve qe gjenden qe gjenden ne fondin e librit shqip te BK.

Librat per librat dhe eshte fjala per keto dy botime qe perbejne ngjarje historike sic shkuan ne parathenien e njerit prej drejtori i Bibliotekes Kombetare Aurel Plasari jane te kushtueshem nga pikepamja e investimit intelektual shkencor dhe kohor po edhe financiar. Ai e quan fatlum per kulturen shqiptare faktin qe pjesa zoteruese e botimeve shqip prej Buzukut unikal - te riprodhuar nga At Justin Rrota - dhe deri te ne jane mbledhur dhe ruajtur ne koleksionet e Bibliotekes Kombetare koleksione unikale te librit shqip...

shte nje informacion qe i qas perdoruesit tek ai realitet i veshur me vagullti shekullore qe eshte historia e librit shqip qe prej qysh nga botimet me te hershme te tij ne Rome a Venedik. Fale ketyre koleksioneve u kryen dy bibliografite. Si u krye ky proces kete na e shpjegoi pak vone specialisti dhe shefi i Bibliografise ne Biblioteken Kombetare Maksim Gjinaj.

Maksi eshte nder organizatoret kryesore te ideimit te korpusit bibliografik qe ne fund te viteve 80 kur eshte hedhur ideja eshte pjekur mendimi eshte aprovuar ne Keshillin Shkencor te Bibliotekes Kombetare. Dhe eshte bere realizimi.

Nga kjo histori e librit per librat doli edhe Naim Frasheri nje aventure editoriale 1882-1912 e pasur ne imazhe te hershme te me te voglit te vellezerve Frasheri dhe botes me te cilen nga nje cep i perandorise ne tjetrin e lidhte libri shqip perkthimi ne shqipe si i Omirit Homerit ne nje gjuhe qe perpelitej te lindej e tera.

Maksi jeni nder hartuesit kryesore te bibliografive. Na tregoni ju lutem si nisi kjo pune

Menjehere nga fundi i viteve tetedhjete eshte bere ideimi i korpusit bibliografik eshte pjekur mendimi eshte aprovuar ne Keshillin Shkencor te Bibliotekes Kombetare dhe ka filluar vjelja. Keshtu quhet procesi i vjeljes domethene zberthimi i cdo libri ne parametra bibliografik. Keshtu eshte bere realizimi.

Sonte u permend me shume se nje here se sa mire qe seshte kryer kjo pune ato vite kur cdo produkt kerkimor dhe intelektual do duhej futur ne shina ideologjike.

Fillimisht a iu diktua kjo edhe ideimit te bibliografise

Jo perkundrazi. Bibliografia pa ato personalitete sdo ekzistonte fare. shte fjala per te gjithe krijimtarine e Mithat Frasherit e te tjereve figura pjese e kultures shqiptare por e anatemuar. Ne qofte se do mohojme kete atehere do mohonim shume gjera.

Bibliografia ka nje detyre qe e jep informacionin pa koment. Bibliografia e kesaj natyre duke qene bibliografi kombetare eshte e tipit deskriptiv pershkrues. Qe do te thote jep te dhenat kryesore autor titull vend vit botimi shtepi botuese numer faqesh te dhena teknike klasifikon permbajtjen edhe pergatit indekset e ndryshme te cilat ndihmojne per gjetjen e autoreve e personave per te cilet eshte shkruar totalisht ne liber vendet gjetjen e klasifikimeve qe perfaqesojne brendine. Keto bibliografi kane edhe nje gje shume te bukur qe ruajne trashegimine duke u futur edhe ne intimitete.

fare intimitetesh jane

Autografe te autoreve qe dhurojne libra te lexuesve per nje komunikim mes tyre. Per shembull po te marrim Lahuten e Malcise Fishta ia drejton nje diplomati shqiptar qe ishte njekohesisht mik i Fishtes. Mbi 2 faqe te bardha te hyrjes se librit ai ka nje leter te plote me doren e vet te cilit ia shkruan personit te cilit i dhuron edhe librin e vet.

Gjejme edhe fakte te tilla qe ka vula ka materiale ex libris ka vula shoqerish klubesh familjesh shkollash bibliotekash te ndryshme. Po keshtu edhe te autografet eshte Noli Konica Mithat Frasheri me shume autografe.

Sa zera kane bibliografite

Per kete veper ka punuar nje staf i cili eshte marre me te gjitha llojet e bibliografive qe ishin te detyrueshme te beheshin vecanerisht bibliografia korrente eshte ajo kryesorja bibliografia e sotme e periodikut e librit.

Nje fat i mire qe u zgjat kjo bibliografi eshte edhe ai qe ne sivjet botojme vellimin e fundit te bibliografise retrospektive te shtypit shqiptar qe nga periudha e pavaresise. Me kete mbyllet nje cikel. Dua te them qe keto bibliografi kane ndihmuar per gjetjen e shume elementeve qe sqarojne sigurojne informacion per vete botimin e librit.

Vellimi i pare ka mbi 500 zera ndersa vellimi i dyte 3850 tituj jane gjendje ne Biblioteken Kombetare. Ne nuk e kemi nxjerre asnje titull qe nuk e kemi pare me syte tane. Ideja eshte se mund te kete dhe ka mungesa ka por kjo bibliografi do te shtyje edhe te gjithe ata dashamires te librit te cilet posedojne libra qe nuk jane te pranishem ketu te kontribuojne ne dhurimet.

Sa vete kane punuar

Kater vete jane autoret kryesore. Ramazan Vozga per vellimin e pare te i dyti jam une edhe dy kolege qe kane dale ne pension Margarita Mele dhe Myrvete Elmazi. Zonja shume te nderua qe i gjeta ketu edhe me lane.

Kur zute pune ne BK

Me 1988.

Si deshmitar qe jeni ne keto vite cfare e ka rritur BK cfare e ka lene ne vend apo ka ecur me ritem te ngadalte

Shiko jeta ime ka ecur dhe pertej ketyre gjerave qe ka Biblioteka. Une e shoh bibliografine si poezi. Por dua te them nje dicka. Ne ne pikepamje profesionale nuk jemi poshte bibliotekave simotra kombetare. Ne pikepamje te teknologjise dhe te mundesive materiale....

Sonte kryeministri premtoi nje hapesire te re...
Premtoi ndertese te re.

Per ku behet fjale

Nuk e di. Por duhet te them se problemi i hapesires per BK eshte nje problem i pranishem.

Ekspozita qe shohim ketu nga cfare fondesh ka dale

shte ekspozita e disa librave qe jane te pranishem ne bibliografine e pare. Lexuesi eshte i njohur me Naim Frasherin por kur i sheh te gjitha se bashku librat e tij krijon nje perfytyrim te ri. I sheh te ilustruar dhe me te gjithe keta qe ishin te pranishem jo thjesht vetem ne jeten e Naim Frasherit por jane pikerisht ata qe bene te mundur te botohej Naimi vecanerisht ne vitet 1882 kur ai fillon me poezite e shkruara ne gjuhet arabe persiane deri me 1912 kupton qe Naimi nuk eci vetem.

Ketu gjeni te ekspozuar fotot e disa shoqerive fillojme me Shoqerine e Stambollit Bashkimit pastaj kalojme te Shoqeria Deshire ne Sofje Dituria ne Bukuresht te cilat kishin ne programin e tyre botimin e librit shqip dhe mbi te gjitha korifeun e atij libri Naim Frasheri. Jane rreth 25-26 tituj.

Po ky portret

I marre nga librat e Naimit dhe thote ati i vjershetoreve ish Omiri. Duam te tregojme qe Biblioteka Kombetare jo vetem e ruan librin por edhe perpiqet ta mirembaje e mikrofilmon per te krijuar mundesi me speciale pune po njekohesisht edhe e restauron. Ne perpiqemi ti zgjasim jeten.

U dhane disa medaljone mirenjohje. Juve ju erdhi ndermend dikush qe nuk duhej harruar

Ne kete bibliografi e gjejne veten te gjithe punonjesit e Bibliotekes Kombetare qe me themelimin e saj. E them kete sepse ne nuk mund ta perfundonim kete veper pa ata qe e siguruan librin pa ata qe e ruajten librin qe e restauruan qe e sherbyen qe e vune ne dispozicion te shtypit shtypi ne dispozicion te librit libri ne dispozicion te autoreve pa ata qe e klasifikuan permbajtjen e librit formuan nje rrjete shume te gjere skedaresh dhe nuk do te kishim mundesite komode qe te krijonim sistemin e informacionit manual qe ekziston ne Biblioteken Kombetare. Dhe kete e kane krijuar te tjeret.

Ne na mbetet vetem ti falenderojme. Ketu e gjen veten edhe sektori i fondit bile i kemi lodhur sepse kemi pare cdo kopje te gjithe ekzemplaret i kemi kaluar ne dore disa here.
Te gjithe punonjesit e gjejne veten qe nga Sotir Kolea qe ka qene nje nga drejtoret me te njohur te Bibliotekes Kombetare.

Po te shohesh historine e BKSH qe ne ate kohe kur sapo po hidhte hapat e para Biblioteka Kombetare ketu tek muri kemi nje shpallje nga Mati Logoreci qe ishte inspektor Po krijohet Biblioteka Kombetare. Jepni kopje per Biblioteken. Megjithese nuk ekzistonte ligji i kopjes se detyruar por ekzistonte nje marreveshje mes njerezve.

Dhurimi i librave ka qene nje praktike qe duhet te rifilloje ambasadat dhuronin libra here pas here Pallati Mbreteror Ministria e Jashtme albanologe. Ne fondet e BK jane mbi 80 tituj qe i dhuroi Wiegandi albanolog i njohur e keshtu me radhe. Edhe ata jane per ta marre ate simbol mirenjohjeje.

Kurse sot ka akoma shtepi botuese qe nuk japin libra. Gjithnje e me teper minimizohet numri i librave qe hyjne ne Biblioteken Kombetare.