Martesat Kosove-diaspore ndertim familjesh apo pazare

Fati i B.L. nga Decani eshte nje rrefim i hidhur se pas tete vjetesh pritjeje endrra per nje martese te lumtur me vajzen qe kishte zgjedhur per nuse me banim ne Shtutgart te Gjermanise iu shnderrua ne nje ankth nate. Dhe keshtu zhgenjimi i papritur shpresa per lumturi u mbyt ne deshperimin e thelle dhe ne morine e problemeve te cilat vazhdojne edhe sot e kesaj dite...Me 2003 kam ba kurore me te fejuaren- rrefen ai per Dojce Vele-n. Shtate vjet kam prit ne Kosove derisa masht rregullu qendrimi. Ne gusht te 2008-tes e kam ba dasmen qe mka kushtu me mijera euro. Pas kesaj edhe atje ia pagova 20 mije euro kredi qe i kish marr per familje se kur martohet njeriu nuk kqyr me grua. Por tgjitha paskan qene kot

Zbehja e institucionit te familjes ne Kosove filloi ne vitet 90-te

Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Vaxhide Sopjani-sociologe

Ne vitet 90-te me fillimin e ndryshimeve politike dhe sociale ne Kosove ndryshoi edhe forma e organizimit te familjes. Thirrjet per sherbim ushtarak nxjerrja e njerezve nga puna mbyllja e shkollave rritja e varferise dhe mungesa e perspektives ua imponoi djemve largimin ne shtete tjera ndersa me mbetjen e vajzave ne Kosove u imponuan martesat ne largesi. Por martesat Kosove-diaspore jo gjithmone rezultuan te suksesshme per shume arsye thote per Dojce Vele-n Vaxhide Sopjani sociologe Ne kushte te tilla u imponuan martesat me msitnidhe shume te reja nga Kosova permes familjeve u bashkuan me djem ne diaspore te cilet me heret nuk i njihnin. Sa jane funksionale martesa te tilla u pa se nje numer i madh prej tyre deshtuan per faktin se djemte ne perendim tashme kishin kishin krijuar martesa apo lidhje me joshqiptare qofte edhe vetem per rregullimin e statusit. Perderisa arsye kryesore e ndarjeve mbeti mosnjohja paraprake e njeri tjetrit e cila ne te shumten ka rezultuar me ndarjen e menjehershme perderisa te tjere per hir te familjes kane qendruar ne martesen per nje kohe te caktuar pa deshiren e tyre prej nga kane lindur edhe femije te cilet ose jane shnderruar ne nje arsye per ruajtjen e martesave te tilla ne menyre te dhunshme ose mbeten viktima te fatit te prinderve te ndare. Por nuk perjashtohen rastet ne te cilat jane pelqyer dhe kane funksionuar mire.

Kur enderra per familje te re shthur edhe familjen e vjeter

shte e natyrshme qe martesat Kosove-diaspore per shkak te rrethanave edhe sot mbeten njera nder menyrat e organizimit te familjes. Por ato ne te shumten jane martesa interesi. Si rrjedhoje partneri nga Kosova qofte femer apo mashkull perballet me mungese respekti neperkembje dinjiteti tradheti bashkeshortore dhe dhune te vazhdueshme psiqike qofte nga bashkeshortet apo familjaret e tyre. Keshtu pjesa dermuese e tyre deshtojne ndersa te rinjte e ardhur nga Kosova gjenden ne rruge pa krye e jo rralle perfundojne tragjikisht. Perderisa fatkeqesite behen pjese e perditshmerise Pas tri diteve nusen teme e kam gjet me gjerman. E kam thirr migjen e saj se e kemi dhender. Ai mthaAmaneti i Zotit mos na ban kahre Mka thirr vellai i saj n telefon kah jam ardhe prej pune ne 23 tuj msha me fjale te kqija sa skam pa me sy e i kam mshu nje kerri para meje. E ma smrami mi prishen letrat e mprune nshpi...Jone shku e i kane lajmru policine gjoja si une po e kercenoj e po ushtroj dhune e terror qe sjane te verteta hiq por vec shpifje e propagande vec me mlargu nga Gjermania

Perplasje kulture e mentaliteti

Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Martese shqiptare

Dhe deshtimet e martesave Kosove-diaspore vazhdojne edhe pas hapjes se kufijve dhe mundesise per takimin dhe njohjen me te thelle te qifteve. Por pamja e jashtme e partnerit ne Kosove dhe statusi i personit ne diaspore si faktor vendimtar per lidhjen e fejeses sikur determinojne qe nga fillimi kahjen e martesave te tilla perderisa per dashuri pak mund te fliet. Nderkohe qe rritja dhe edukimi ne fryme te ndryshme sjell deri te perplasjet e paevitueshme te kultures dhe mentalitetit thote z.Sopjani Disa vajza tonat me te dale ne diaspore mendojne se do te kene liri ne cdo gje. Por brenda disa familjeve shqiptare ne perendim ruhet tradita me shume fanatizem dhe ne kete aspekt mund te lindin edhe konfliktet. E njejta ndodh edhe ne rastet kur nje djale apo vajze e edukuar mire nga Kosova martohet me nje vajze apo djale ne diaspore i cili ka harruar kulturen dhe traditen e vendit te tij.

Martesat Kosove-Diaspore jo gjithmone pazar i mire

Perderisa nga perjetimet qe diktojne keto martesa thirrje deshperimi si e ketij te riu dalin natyrshem. Vec me moren ne qafe...Prita shtate vjet e nfund kurrgja hic Ju kisha ba apel krejt rinise ne Kosove mos tmashtrohen me marr femra jashte shtetit se te rralla jane ato qe iu bajne rehat Dy vjet mka ra me nejt e i kam pa tetana...A don me ta thone tverteten a don me trrejt
Sido qe te jete per shkak te papunesise gjendjes se rende ekonomike dhe mungeses se perspektives ne Kosove martesat me diasporen konsiderohen si nje Pazar i mire qe con ne nje perzgjedhje te pabarabarte dhe jo gjithmone ne perfundim fatlum. Se edhe pse partneri nga diaspora gjithmone ka letrat e mira ne dore jo rralle edhe ata bien pre e josinqeritetit te partnereve nga Kosova te cilet pas rregullimit te statusit ne shtetet perkatese i braktisin per te terhequr pas vetes partneret e vertete.

Sipas Entit te Statistikave te Kosoves vetem gjate vitit 2010 ne Kosove jane shkurorezuar 1453 qifte 60 prej te cilave nga martesat Kosove-diaspore.

Autor Ajete Beqiraj

Redaktoi Angjelina Verbica