Ne fund te janarit rritje cmimit te naftes
Tregtaret shqiptare pritet qe nga fundi i muajit janar te ndryshojne kursin e cmimit te naftes, duke reflektuar ndryshimet qe ka pasur keto dite karburanti ne bursat nderkombetare. Shkak i kesaj situate jane rezervat e reja te naftes qe pritet te hyjne ne vend nga importuesit, por edhe kerkesa e madhe e madhe e tregut te brendshem per lende djegese. Ne ditet e para te ketij viti cmimet e karburanteve ne tregjet shqiptare nuk pesuan ndryshim. Sipas perfaqesuesve te Shoqates se Hidrokarbureve ne vend pritet qe ndryshimet ne cmimin e shitjes me pakice pritet te reflektojne ne fund te muajit janar. Shkak i kesaj mbetet futja e rezervave te reja te naftes, pasi aktualisht po punohet me rezerva. Rritja e shitjes se naftes ne tregjet nderkombetare eshte bere serish, shkak per rritje te cmimit ne tregun me pakice vendas. Po ashtu importuesit shtojne ketu edhe koston e transportit te ketij produkti, por edhe akcizat e larta qe ata duhet ti paguajne shtetit. Nje liter nafte eurodiezel u shit me 145 leke/liter, ndersa nafta vendase me 130-135 leke/liter, kurse cmimi i shitjes se benzines ka qene 145 leke/liter. Pervec naftes se importuar rritje te cmimit pritet qe te kete edhe nafta D2 e prodhuar ne vend. Nje nga faktoret qe do te ndikoje ne rritjen e cmimit te ketij produkti ne vendin tone eshte rritja e nivelit te akcizes nga ne kufirin e 37 leke/liter. Shkak tjeter i cmimit te shitjes se naftes sipas importuesve eshte dhe kerkesa gjithnje e me e larte e ketij produkti per ngrohje. Kjo tregon se ky burim energjetik po behet perhere dhe me i kerkuar, diktuar edhe nga ulja e prodhimit te energjise elektrike, por dhe nga mungesa e burimeve te tjera alternative. Por kjo situate ishte paralajmeruar edhe me pare nga grosistet e karburanteve ne vend, te cilet i kane kerkuar Ministrise se Financave te marre masa per uljen e nivelit te larte te akcizes. Sipas tyre lehtesimet fiskale do te ndikonin per diktim me te favorshem te cmimeve ne treg. Por gjasat per ndryshimin e akcizes nuk do shfaqen ne horizont deri ne vitin 2009. Ministria e Financave nepermjet programit fiskal te saj te hartuar deri per 2009, nuk parashikohet asnje ndryshim ne akcize. Sakaq ne datat 2 dhe 3 janar, cmimi i naftes ne tregun amerikan dhe te Azise arriti ne 100 dollare per fuci, situates kjo e cila shume shpejt pritet te reflektoje ne tregun vendas. Kurba e levizjes se cmimit te shitjes se naftes ne tregjet boterore gjate vitit 2007 pesoi nje rritje te madhe, cka u reflektua edhe ne tregjet e vendit. Ne fillim te vitit 2007 cmimi i naftes shenonte rreth 50 dollare per fuci, per te arritur ne 96 usd/fucia ne fund te vitit. Kurse ne fillim te vitit 2008 cmimi i naftes ne tregjet nderkombetare shenoi 100 USD/fuci. Por analistet boterore jane shprehur se nafta ne vitin 2008 do te tejkaloje 100 dollare per fucoi si rezultat dhe uljes se prodhimit nga OPEC dhe konfliktet ne Iran.
Tregu vendas rrit kerkesen per nafte
Parashikimet e specialisteve te energjetikes thone se tregu shqiptar do te rrise nga viti ne vit kerkesat per karburantet, ne vartesi te rritjes vjetore ekonomike, sipas PPB-se. Ne Strategjine Kombetare per Hidrokarburet, parashikohet qe ne vitin 2015 nevoja per to te jete 42% me shume, krahasuar me vitin 2005. Sektori i transportit llogaritet te jete dhe kerkuesi me i madh per kete burim energjetik dhe deri ne vitin 2015, konsumi i karburanteve per kete sektor do te rritet me 47.5%, i ndjekur nga sektori i industrise, bujqesise dhe ai rezidencial. Gjate 4 viteve te fundit cmimet e karburanteve jane rritur mbi 65%. Nisur nga kjo situate, Autoriteti i Konkurrences ka nisur se fundi nje investigim te plote rreth ketij tregu dhe sidomos, abuzimeve qe vihen re ne te, duke shpresuar ne nje kontroll me te mire antidumping. Por kete vit pritet te vihen ne pune qendrat e depozitave te karburanteve ne Porto Romano, pasi Ministria e Ekonomise ka nxitur biznesin privat per kete park energjetik, i cili pritet te rrise ndjeshem kapacitetet importuese te naftes.