Për herë të parë: 75 themeluesit e Vllaznisë 1919
Viti 2009 do të ketë disa jubile të mëdhenj sportivë. I pari është 90-vjetori i Vllaznisë së Shkodrës, e cila i përket periudhës 1919-2009. Plot 90 vjet, shkurt më shkurt të muajit. E, vetvetiu më lind një pyetje disi e vështirë: si e gjen klubin sportiv më të vjetër ky jubile i madh i tij? Nuk më duket një pyetje e lehtë. Dhe nuk do t’i përgjigjem. Vetëm sa do ta shtroj si të këtillë…
Dhe rropatem te aktualiteti, mirëpo shoh se ma mbyt historia, e cila më del tejet më e pasur se sa aktualiteti. Ndonëse më vjen mirë që Vllaznia e Shkodrës shkon te ky 90 vjetor mbasi për herë të parë ka përfshirë në historinë e saj edhe një Kampion të Botës: Erkand Qerimaj në peshëngritje për të Rinj 2006. Madje Kampion i Botës kësisoji edhe më 2007. Dikur, në rininë tonë, kurr nuk mendonim se mund të vinte një kohë që Vllaznia e Shkodrës do të mund të kishte një Kampion të Botës. Mirëpo erdhi, ndodhi, hyri në histori. Ndonëse nuk mundet që me një Kampion të Botës të ngrihesh në përjetësi.
Në të vërtetë Vllaznia është në përjetësinë e sportit modest të Shqipërisë. Sepse është e vjetër, tejet e vjetër, 90 vjeçe, gati një shekull. Kuptimin e moshës së saj gjithashtu nuk do ta përimtoj, sepse më duket se e kryen këte punë editoriali bashkangjitur shkruar në gegnishten “time” letrare për t’i bërë nder një epoke.
Duke iu kthyer aktualitetit, sepse tashmâ edhe Kampioni i saj i Botës, Erkand Qerimaj nuk i përket këtij aktualiteti, por historisë edhe ai, detyrohem të ngushtohem te sporti i futbollit dhe “zbuloj” se Vllaznia është “Kampione e Dimrit” në fuqi mu në 90-vjetor; dhe se është gjithnjë në kryesimin tërheqës të një Kampionati Kombëtar të Futbollit 2009, që për përkim historie edhe ai është një jubile: i 70-ti. Gjithnjë në duart e Vllaznisë, natyrisht me një ambicje të fortë për të mbërritur te titulli i saj që gjithashtu do të ishte jubilar; i 10-ti për te. Ndoshta…
Dhe prap historia. Jo thjesht sepse ajo është më e fuqishme se gjithçka tjetër, por edhe pse në një 90-vjetor, në fund të fundit je i detyruar të bësh, të tregosh, të shpalosësh histori.
Ndërkaq, do ta lë mënjanë futbollin, sportin më historik të Vllaznisë, e do të kujtoj se më 13 qershor 1920, Shoqnia Vllaznia ka organizuar garën e parë zyrtare të atletikës së lehtë që njeh Shqipëria.
“Sportismi në Shkodër âsht tue përparue për ditë e mâ tepër. Mbas lojës së topkambit prapë me 13 qershor u organizua nji vrap kambsorësh 25 vetësh 4 klm e 200”.
Kjo duket si një prehistori dhe tregon se përjetësia e Vllaznisë së Shkodrës, qëndron mu te kjo “prehistoria” e saj. I ka falë Shqipërisë sportet e parë: futbollin, atletikën, çiklizmin… Mandej kanë ardhur të tjerët.
Risia e këtij shënimi tim të shkurtër megjithate është diku tjetër. Po botoj për herë të parë mbas 90 vjetëve “anëtarët ndihmëtarë” të Vllaznisë së parë, asaj të 16 shkurtit 1919, të cilët me mbështetjen e tyre financiare ia përforcuan themelet e saj qysh në ditën e parë. Dhe vetvetiu këta janë edhe 75 themeluesit e klubit nobël të Shkodrës, që me përmendjen tonë po i nderojmë për herë të parë. Për fat, me një vonesë 90 vjeçare. Sepse për fat, ne gjithmonë vonohemi. Tek janë ashtu siç i renditi vetë Shoqnia Vllaznia më 1919:
Xhemal Ef. Naibi
Mihallaq Kamballuri
Musa Juka
Riza Beg Kopliku
Mustafa Nuri Pipa
Pashko Ashiku
Ilija Kota
Malo beg Melgushi
Zef Serreqi
Ymer Lutfi
Ibrahim Mandiqi
Selim Efendi
Nuri Borshi
Dan Hasani
Ndrek Kaçulini
Nush Guli
Zef Llupi
Dervish Sula
Myftar Tafili
Ferdi Kumbaro
D.Lehova
Selim Reçi
Lec Boriçi
Lazer Kraja
Cin Llupi
Idris Bylja
Caf Reçi
Riza Kaduku
Osman Shehi
Zef Mirdita
Sadik Anamali
Ibrahim Gjyrezi
Kol Shiroka
Malo Paçrami
Taqi Kazanxhi
Veli Rusi
Said Lika
Ndoc Radoja
Mati Gaspri
Zef Kodheli
Simon Dodmasej
Kol Serreqi
Dul Hasani
Ymer Kraja
Ibrahim Mirukja
Ismail Xhabija
Sulejman Dibra
Mahmud Ef. Shqarri
Luigj Vasa
Kol Kakarriqi
R.Jakova
P.Logoreci
Reshid Berberi
Jonus Akshija
Sel Hoti
Fetah Llazani
Dan Llazani
Qamil Gjyrezi
Sadik Lici
Abdyl Jashari
Abdyl Shiroka
Smajl Shurdha
Shaqir Miloti
Kol Guli
Vll.Heboviq
Marketa
Abaz Ramadani
Nuh Lika
Brahim Hysa
Shaban Jusufi
Hasan Akshija
Maliq Lahi
Said Hoxha
Jonuz Hamza
Jonuz Djepaxhia
Këta emra në rastin tonë janë kësisoji dëshmitarët e një historie. Edhe pse siç do të thoshte i dituri Mustafa Kruja, i cili në pesëvjetorin e parë të Shoqnisë Vllaznia qe Prefekt i Shkodrës: “Deshmitarët e gjyqit të historisë janë dokumentat, qi nuk flasin e prandej s’kanë as si betohen”. E rëndësishme është se nën këto 75 emra janë thuajse të gjitha familjet e vjetra qytetare të Shkodrës, (madje edhe familje të Toskërisë). Njera më e njohur se tjetra, njera më e shquar se tjetra, mbrapa të cilave fshihet një histori e tanë shkodrane e kombëtare. Pjesë e së cilës është dhe historia 90-vjeçare e Vllaznisë së Shkodrës, në të cilën u përshkuan familjet më të mira dhe më tradicionale të saj.
Kështu, historia vazhdon, duke u shndërruar gjithmonë aktualiteti në histori...