Qeveria e re e koalicionit dhe politika e jashtme britanike
Me fitoren e shumics nga nj parti politike n zgjedhjet e fundit t Britanis, konservatort e qendrs s djatht dhe liberaldemokratt e qendrs s majt kan formuar tashm nj qeveri koalicioni t pazakont. Gjat fushats elektorale, secila parti sulmoi politikn e jashtme t tjetrs, q nga shtja e lufts n Afganistan e deri te marrdhniet me Evropn. Ende ekzistojn pikpyetje nse kto dy parti do t mund t bashkpunojn dot pr nj koh t gjat. Gjithsesi, problemet e ngutshme q ka vendi po i detyrojn t punojn s bashku tani pr tani.
Hamid Karzai ishte i pari udhheqs i huaj i ftuar n Britani nga Kryeministri i saj i posazgjedhur. David Cameron e ftoi Presidentin afgan pr bisedime vetm pak dit pasi u b Kryeministr. Nj shenj e qart kjo e prparsive t qeveris s re n politikn e jashtme. Britania ka afro 10 mij trupa n Afganistan, far do t thot se zoti Cameron trashgoi nj vend n luft. Ai ka deklaruar se do ta vazhdoj angazhimin e Britanis n kt luft. Por partnert e Partis s tij Konservatore n koalicion, liberaldemokratt e zotit Nick Clegg, historikisht kan pasur rezerva rreth kostos njerzore dhe financiare t ksaj lufte.
A mund t bhet kjo shkak pr nj prarje n zemr t qeveris? Ish-deputeti konservator, Mattthew Parris, i cili sht komentator i gazets "Times", nuk mendon se po. "Mendoj se si Nick Clegg ashtu edhe David Cameron kan dyshime n vetvete rreth angazhimit n Afganistan dhe rreth shansit pr sukses n kt luft. Por t dy jan t nj mendjeje se britanikt nuk mund t’i kthejn shpinn ksaj lufte nse edhe amerikant nuk veprojn kshtu". Tani q qeveria britanike e koalicionit sapo sht formuar, autoriteti i saj sht vn para nj sfide me shtjen e Iranit.
Perndimi po harton nj paket sanksionesh t OKB-s kundr Teheranit, pr programin e tij brthamor me gjith marrveshjen q Irani ka arritur me Brazilin dhe Turqin pr ta pasuruar lndn djegse brthamore jasht vendit. Presidenti iranian, Mahmoud Ahmadinejad, akuzon Britanin dhe Perndimin se jetojn n t kaluarn dhe presin q vendet e tjera t’u binden urdhrave t tyre. Kjo shtje ishte n krye t diskutimeve kur Sekretari i Jashtm britanik, William Hague, bri vizitn e tij t par jasht vendit n Uashington dhe refuzoi t prjashtonte si alternativ nj veprim t mundshm ushtarak kundr Iranit. "Ne kurr nuk e kemi prjashtuar mbshtetjen e nj veprimi ushtarak n t ardhmen ndonse nuk bjm thirrje pr veprim ushtarak. Pikrisht sepse duam q shtja t zgjidhet paqsisht dhe shpejt, prandaj edhe krkojm sanksione". Ish-ambasadori britanik n Kombet e Bashkuara, Jeremy Greenstock, thot se komentet pr veprime ushtarake jan manovr e kalkuluar. "Tani pr tani kjo shrben m tepr si nj krcnim. Mendoj se Parlamenti dhe opinioni britanik nuk do t ishte n favor t hyrjes s Britanis n nj veprim ushtarak, por sht qeveria ajo q vendos pr kto gjra, pra duhet t presim pr t par se do t dal nga kjo". Prball nj krize financiare brenda vendit, thot zoti Greenstock, qeveria e koalicionit nuk dshiron ta testoj martesn e saj politike n shtje t vshtira t politiks s jashtme. "Nuk mendoj se sht shtje politikash partiake fakti q Britania kontribuon pr zgjidhjen e problemeve globale, q kontribuon n forumet ndrkombtare, q ndihmon aty ku mundet dhe me aq sa mundet. Kjo nuk do t ndryshoj, nuk sht shtje partiake. Kjo qeveri do t testohet n mnyrn se si po e trajton ekonomin, borxhin dhe deficitin kombtar".
shtjet e borxhit dhe protestat me dhun n Greqi ishin nj paralajmrim i qart pr Britanin. Edhe vendet e tjera evropiane po prballen me rreziqe dhe n kushtet e nj borxhi publik rekord, edhe Britania synon t shmang nj situat krize. Analistt thon se duke pasur nj sekretar t jashtm proamerikan, dobsit e tanishme financiare t Evrops do t’i forcojn m tej lidhjet e ngushta t Britanis me Amerikn, me gjith qndrimet tradicionalisht proevropiane t liberaldemokratve. Qeveria e re sapo ka filluar nga puna. Por n kt koalicion, t dy partnert thon se jan gati t bjn kompromise pr shtjet thelbsore n vazhdn e prpjekjeve pr t rikthyer besimin te ekonomia britanike.