Moska, me ndihmën e Kievit, i tregon muskujt Moldavisë

Rusia dhe Ukraina i kan transformuar n mnyr radikale marrdhniet e tyre t mparshme antagoniste, pr vetm disa muaj prej se Viktor Janukovi u zgjodh President i Ukrains. Tani duket se Moska do ta shfrytzoj mbshtetjen e Kievit pr ta forcuar axhendn e saj lidhur me nj shtet tjetr ish-sovjetik, pasi t dy vendet e shpalln nj deklarat pr rajonin Transdniester n Moldavi. Pas pes vjetve t ftohjes s thell, Rusia dhe Ukraina pothuajse e kan kthyer krejtsisht situatn dhe tani duket se raportet e tyre jan t natyrs miqsore. Gjat vizits s fundit t Presidentit rus, Dmitri Medvedev, n Kiev, n fillim t javs, ai dhe zoti Janukovi nuk kursyen fjal t admirimit reciprok. Ishte ky takimi i shtat i t dy presidentve, n vetm tre muaj, q paraqet nj situat krejtsisht tjetr nga ajo kur president i Ukrains ishte Viktor Jushenko, i cili me Moskn praktikisht e pati ndrprer dialogun. Kjo ka ndodhur pasi Presidenti i ri, Viktor Janukovi, n mnyr spektakolare, i ka ndryshuar politikat properndimore, qkur mori Presidencn n shkurt t ktij viti, duke e ndalur ecjen e Ukrains pr antarsim n NATO dhe duke e zgjatur marrveshjen kundrthnse pr portin Sevastopol me Rusin, n shkmbim pr mim m t ult t gazit natyror.

Por, prtej marrveshjeve t dyanshme, ka shenja se bashkpunimi i ri i Mosks me Kievin, po e forcon politikn e Kremlinit ndaj fqinjve t tjer t Ukrains. Duket se Rusia po e shfrytzon miqsin e re me Ukrainn, pr ta riprtrir ndikimin e saj ndaj Moldavis, po ashtu ish-republik sovjetike. N fillim t javs, Medvedev dhe Janukovi shpalln nj deklarat t prbashkt lidhur me rajonin separatist t Moldavis, Transdniester, q sht prorus, duke krkuar q rajonit t’i jepet “status special”. Duke u shkputur nga praktika e zakonshme, n deklarat Transdniesterit dhe Moldavis u referohet si subjekte t ndara, kshtu q disa sugjerojn se kjo mund t paraqes nj form t lvizjes kah njohja e rajonit separatist. Analisti Vlad Spinu, nga fondacioni “Moldavia”, me seli n Uashington, i tha radios “Evropa e Lir” se kjo lvizje nnkuptohet si tregim i fuqis.

“Rusia po i tregon muskujt e vet lidhur me shtjen Transdniester, duke i treguar Moldavis, por edhe Shteteve t Bashkuara dhe Bashkimit Evropian, se sht ajo e cila do t vendos se si do t zgjidhet shtja e Transdniesterit”, - tha Vlad Spinu. Ai, m tutje, theksoi se deklarata ruso-ukrainase aktualisht sht e drejtuar kundr qeveris s Moldavis. Me kt konstatim pajtohet edhe analistja Aneli Ute Gabani, nga Instituti Gjerman pr Studime Ndrkombtare n Berlin, duke thn se Moska dshiron ta shfrytzoj Transdniesterin q t przihet n punt e brendshme t Moldavis dhe ta mbaj pranin e saj ushtarake n Transdniester. “Topi tani sht n fushn e Bashkimit Evropian dhe veanrisht n at t Shteteve t Bashkuara. Do t shohim se a do t jen n gjendje t kristalizojn n pozicion t fuqishm dhe si do t reagoj Rusia”, - tha analistja Gabani. Kryeministri i Moldavis, Vlad Filat, tha se sht pr t’u prshndetur “pjesmarrja aktive” e t gjith ndrmjetsuesve, por krkoi q Rusia t ndihmoj n zgjidhjen e konfliktit, duke i trhequr trupat e saj nga Transdniesteri. Shefja e Politiks s Jashtme t Bashkimit Evropian, Catherine Ashton, n deklaratn e saj i ka mbshtetur “parimet fondamentale t sovranitetit dhe integritetit territorial” t Moldavis.