Qytetet e mbipopulluara, ndotja e lartë kërcënon njerëzit
Grimcat e respirueshme që shkaktohen nga pluhuri, prej vitesh rezultojnë në nivele të larta, ndërsa reduktimi i ndotjes mbetet në letër
Trafiku dhe pluhuri i shkaktuar nga makinat vazhdojn t jen shkaqet kryesore t ndotjes s ajrit dhe pranis s gazrave kancerogjene n vendin ton. Situata paraqitet m problematike n Tiran, ku ndotja e ajrit sht katr her m e lart se normat e Bashkimit Evropian. Grimcat e respirueshme q shkaktohen nga pluhuri, prej vitesh rezultojn n nivele t larta, ndrsa reduktimi i ndotjes mbetet n letr. Specialistt e shndetit publik, por edhe vet ministri para pak kohe n nj dalje publike lshuan alarmin pr rrezikun e prhapjes s smundjeve.
Situata
Lvizjet demografike t viteve pas ’90-s, kan rritur disa fish numrin e popullsis n qytetet e mdha, duke rritur alarmin e prhapjes s smundjeve t ndryshme q vijn nga faktor me risk social. Mbipopullimi i qyteteve sipas specialistve t shndetit publik s fundmi po kanos edhe vendin ton dhe n mnyr t veant edhe Tirans, ku kjo e fundit numron rreth milion banor. Ministri i Shndetsis, Petrit Vasili, para pak kohe duke folur n lidhje me kt situat theksoi se pr mbrojtjen e shndetit publik duhet bashkpunim i qeverisjeve dhe zbatimi i politikave shumplanshe. Ndrsa ekspertja e zyrs s OBSH-s n Tiran, Ledia Lazri, deklaroi se qytetet ballafaqohen sot me nj krcnim t trefisht, q jan smundjet infektive, smundjet ngjitse dhe dmtimet n aksidentet rrugore, dhuna e krimi. Ajo e konsideroi Shqiprin ndr vendet e para n rajon pr sa i takon ndotjes s ajrit, e cila shkakton smundje kancerogjene me pasoj vdekjen. Lazri tha se qytetet shqiptare gjenden sot t paprgatitura para ktij rreziku. Sipas t dhnave t ISHP-s, trafiku dhe pluhuri i shkaktuar nga makinat prbn shkakun kryesor t ndotjes s ajrit dhe pranis s gazrave kancerogjene. Ekspertt e Organizats Botrore t Shndetsis parashikojn se gjat 30 viteve t ardhshme, pothuajse e gjith rritja e popullsis do t jet n zonat urbane dhe varfria globale sht duke u prqendruar n qytete. Pr kt arsye nevojiten politika t shndosha n t gjitha fushat e qeverisjes pr prmirsimin e shndetit urban.
Ligji
Ndrkoh q reduktimi i nivelit t ndotjes s ajrit n vend me ndryshimet e bra n ligjin nr. 8897, “Pr mbrojtjen e ajrit nga ndotja”, do t luftohet prmes nj Plani Kombtar t Veprimit pr Cilsin e Ajrit. Me vendim t Kshillit t Ministrave ulja e nivelit t ndotjes u kthye n nj prgjegjsi edhe e organeve t qeverisjes vendore t cilt do t jen t detyruar q prve planit kombtar, t hartojn edhe ata nj plan masash. N vendim thuhej se ndr masat q duhet t marrin bashkit dhe komunat do t jet kufizimi i prdorimit t rrugve nga automjetet me motor, duke mos prfshir kufizimin e prdorimit t ktyre rrugve pr transportin publik dhe t banorve. Nj tjetr detyr sht edhe kufizimi i parkimit n vendet e shkarkimeve e t qndrimeve, gjat prdorimit t rrugve, t zonave t cilat jan n ndrtim.