Rezoluta 2625 zbulon petkun e marrveshjes

Shumica e popujve n Ballkan, n Evrop dhe n bot e konsiderojn pranin e rolin e Shteteve t Bashkuara t Ameriks jashtzakonisht t rndsishm pr sigurimin e paqes, stabilitetit, demokracis dhe zhvillimit ekonomik e social. N asnj sistem t marrdhnieve ndrkombtare t historis moderne t njerzimit, bota nuk ka pasur n krye nj fuqi kaq t madhe, e cila t
ndrtonte politikn globale bazuar n vlerat m t larta universale si jan liria, demokracia dhe zhvillimi.

Natyrisht, jo kudo prania dhe roli i SHBA-ve kan qen dhe jan t njjta. N Ballkan, padyshim q prania dhe roli i Shteteve t Bashkuara t Ameriks sht prcaktues. Kt pozicion nuk e krkuan vet ShBA-t. Ky pozicion u diktua nga kriza e thell e rajonit ton mbas viteve 90, prball s cils dshtuan prpjekjet e fuqive evropiane dhe Kombeve t Bashkuara pr paqe, stabilitet e demokraci. Tragjedia e Bosnje dhe Hercegovins deri n vitin 1995, konflikti n Kosov deri n vitin 1999 dhe kriza serioze e Maqedonis deri n vern e vitit 2001 nuk do t kishin gjetur zgjidhjet e duhura pa ndrhyrjen e fuqishme dhe t drejt t Shteteve t Bashkuara t Ameriks. Ktu e ka bazn reale besueshmria q shqiptart e Kosovs kan te angazhimi i Shteteve t Bashkuara t Ameriks pr zgjidhjen e statusit final t tyre. Madje populli e politika e Kosovs shikojn te ShBA-t, jo vetm nj popull dhe vend mik n zgjidhjen e statusit por, n vizione afatgjat, nj aleat strategjik t tyre.

ShBA, q nga mesi i viteve 90 kan qen gjat tr kohs t angazhuar seriozisht pr Ballkanin. Natyrisht, pr Kosovn angazhimi i tyre njohu nivele e prmasa t tjera. Prandaj, projekti i Kosovs, i realizuar me sukses deri n fund nga Shtetet e Bashkuara t Ameriks, do t ishte nj aspirat e materializuar pr popullin e Kosovs, nj element shtes pr paqe, siguri, demokraci dhe integrim ballkanik, por njkohsisht edhe nj arritje e shklqyer e politiks s jashtme t SHBA-ve pr t gjeneruar vlerat e veta, pr t arritur interesat e tyre dhe pr t prmirsuar imazhin ndrkombtar n rendin e ri botror.

Ndrkaq n kt periudhe shum t rndsishme dhe historike lidershipi politik i Kosovs ka disa sfida paralele njkohsisht: prmbushjen e standarteve dhe implementimin e tyre ,ruajtjen e stabilitetit dhe t siguris n vend gjat ktij procesi , paraprgaditjen pr statusin e saj e cila do t dale nga rezoluta e re e KS t OKB-s dhe rregullimin e puneve shtpiake . T tri kto sfida jan pjes e nj procesi, nuk mund t shkputen, jan n mbshtetje te njra-tjetrs dhe n dobi t realizimit t kauzs finale historike t popullit t Kosovs. Nnvleftsimi, ose dshtimi n njrn nga kto sfida dmton e rrezikon seriozisht edhe t tjerat. Gjithashtu duhet parandaluar gjithka q pengon rrugtimin e Kosovs sepse gjat ktij rrugtimi do t ket forca e struktura q do t provokojn destabilitet, paqndrueshmri, incidente, t cilat do t ken ndikim shum negativ pr pr status e ardhshm t kosovs dhe do t ishin n favor t kundrshtarve t pavarsimit t Kosovs. Kto forca e struktura t errta duhen mbajtur nn kontroll, duhen margjinalizuar apo neutralizuar me rrug e mjete demokratike

Para se gjithash sht e nevojshme t ket shum kujdes kur bhet fjal pr formn e zgjidhjes s statusit t Kosovs. Przierja e shum zrave n kt aspekt do t ishte n kundrshtim me procesin e nisur. Jo kushdo ka t drejt, ka legjitimitet apo profesionalizm q t ofroj opsione politike pr zgjidhjen finale t statusit t Kosovs. Kosova nuk sht laborator eksperimental ku mund t futin duart gjithfar ekspertsh. Kosova nuk sht pa zot, ku shumkush do t mund t shfaqej si prfaqsues i saj. Kosova nuk sht pa kapacitete njerzore, ndaj s cils kushdo do t mund t jepte leksione e t bnte teori.

N mnyr t veant, pr substancn politike t zgjidhjes s statusit final pak kush ka t drejt, legjitimitet dhe profesionalizm q t shfaqet publikisht. Kjo nuk do t thot mbyllje goje pr kdo q flet pr statusin final t Kosovs. Kjo do t thot q Kosova, populli e prfaqsuesit e saj nuk duhet t dgjojn e t konsiderojn kdo q przihet n statusin final t saj. Tanim gjrat po shkojn drejt zgjidhjes prfundimtare gjithashtu edhe emisari Ahtisari e ka futur n pako vullnetin e popullit respektivishte subsatancn e shtetit t Kosovs. N faza t tilla duhen evituar konfuzioni, oroditja dhe opsionaliteti i tepruar. Pavarsia e Kosovs sht zgjidhja m e mir q i shrben popullit t Kosovs, vet Serbis, Ballkanit dhe mbar Evrops. do zgjidhje tjetr sht e pjesshme, e prkohshme, e paqndrueshme, e rrezikshme dhe e kushtueshme.

Pa
shum teori, mund t them se jam prpjekur t ndjek n dinamik gjith procesin e krijimit t grupeve prfaqsuese negociuese politike e teknike t Kosovs pr bisedime. Mund ta ndaj kt proces n dy faza. N fazn e par, pati probleme lidhur me prbrjen dhe funksionimin e grupit politik. Kishte shenja t protogonizmit personal, t partitizmit dhe madje edhe t liderizmit.

Kto nuk jan dukuri q ndodhin vetm n Kosov. Ndodhin edhe n shoqrit e vendet m t zhvilluara e demokratike n bot.
N fazn e dyt, antart e grupit politik negociator u shndrruan vrtet n nj ekip negociator. Kjo do t thot se pjestart e ekipit negociator kan len prapa tyre protogonizmin, partitizmin dhe liderizmin e po ekzistojn e funksionojn mbi bazn e kohezionit politik t brendshm, vizioneve t prbashkta strategjike, performances s harmonizuar, prqasjeve t prbashkta
ndaj dukurive n terrenin kombtar e ndrkombtar. Mendoj se kshtu edhe funksionojn deri n fund.

sht pozitiv fakti q ekipi negociator u mbshtetet nga populli dhe institucionete Kosovs, nga grupe teknike, virtuale, personalitete e lobingje t fuqishme brenda dhe jasht Kosovs. Pra, ekipi negociator nuk u ndjeh i vetm dhe as i braktisur. Ai pati dhe ka mbshtetje t plot dhe t gjithanshme politike, teknike e profesionale. Kshtu ishte e nevojshme t jet ky ekip: i hapur pr gjithprfshirje dhe bashkpunues edhe me qytetart e saj.

Ndrkaq mund t themi se sht arritur prparim i dukshm lidhur me marrdhniet ndretnike n Kosov, posarisht n marrdhniet midis shqiptarve e serbve. Por, gjithashtu ka akoma shum rrug pr tu
q kto marrdhnie ndretnike t shndrrohen n marrdhnie qytetare normale brenda nj shoqrie e shteti demokratik. Por, nse situata ndretnike sht jo aq e
dshirueshme, kjo ka ardhur nga nj ser shkaqesh e faktorsh, pr t cilat nuk mund t fajsohen apo t ngarkohen me prgjegjsi vetm populli dhe politika e Kosovs. Se pari, Kosova aktuale sht prgjegjsi e prbashkt midis vendorve e ndrkombtarve nga vera e vitit 1999 si n arritjet, ashtu edhe n sfidat. Se dyti, serbt e Kosovs m shum kan konsideruar kryeqytet t tyre Beogradin sesa Prishtinn. Se treti, Serbia sht prpjekur ta prdor kartn e pakics serbe n Kosov me tepr pr motive politike t brendshme sesa pr zgjidhjen reale t problemeve t ksaj pakice me pjesn tjetr t popullsis s Kosovs. Se katrti, vet niveli i zhvillimit ekonomik e social i Kosovs prben kufizime t mdha pr lirit e t drejtat e gjith qytetarve t saj, duke nisur nga punsimi, pronsimi, biznesi, lvizja e lir e mallrave, kapitaleve, shrbimeve, njerzve etj. Kto limite, q burojn nga niveli i zhvillimit ekonomik e social, i vuajn t gjith qytetart e Kosovs, pavarsisht nga etniciteti i tyre. Se pesti, modelet e aplikuara deri tani n marrdhniet ndretnike brenda nj shteti n rajonin ton si n Qipro, Bosnje dhe Hercegovin, Maqedoni kan dhen
prvoja kontradiktore. Diku kan qen t dshtuara (Qipro), diku gjysm t dshtuara (Bosnje dhe Hercegovin), diku kinse m pozitive e funksionale (Maqedoni). Ndonse, secili prej rasteve t lartprmendura ka specifika unike t ndryshme krahasimisht me Kosovn, serish ato nevojitet t mbahen parasysh pr mir apo pr keq. Pa u przier n lndn e prgatitur, udhheqsia kosovare do t duhet t mbaj mir parasysh kto akte juridike dhe modele: Konventn Evropiane pr t Drejtat e Minoriteteve, Konventn Evropiane pr Autonomin e Pushtetit Vendor, modelin e dshtuar n Qipro, modelin aspak funksional tre etnik t Bosnje dhe Hercegovins si dhe modelin relativisht t suksesshm t Marrveshjes Kuadr t Ohrit pr Maqedonin. Dhe krejt n fund pa folur n planin tekniko-diplomatik dokumenti dhe vendimi do t ndrmerren nga institucione relevante ndrkombtare, jasht dhe pavarsisht Prishtins dhe Beogradit. Natyrisht nj zgjidhje e till u b e pashmangshme sepse palt nuk arritn marrveshje edhe n at t 10 marsit t zhvilluara n Vjen si bisedime t fundit t ktij procesi statusor. Komuniteti ndrkombtar nuk mund t rrij peng i tensioneve, ekstremiteteve apo i skepticizmit shqiptaro-serb.Rezolutae re e cila do t mund t ishte 2625 duhet t miratohet sa m shpejt n KS dhe kodi i enigms s stausit t kosovar t zgjidhet ashtu q ballkani dhe Kosova t ec n drejtim t zhvillimeve dhe integrimeve euroatlantike. Sepse me pavarsin e Kosovs dhe me integrimin e ballkanit nuk ndryshohen kufjt por hapen ato dhe Kosova e Ballkani marrin nj rrugtim drejt civilizimit dhe demokracis botrore.