Rregullat e Ministrise per artin e kulturen

Projektligji Per Artin dhe Kulturen hyn per shqyrtim ne Kuvend. Ministria e Kultures shton barren e institucioneve kombetare qe do te mbahen ne kembe me fonde publike.

Projektligji Per Artin dhe Kulturen ka mberritur dje ne Kuvend. Diskutohet njehere ne Komisionin Parlamentar per Edukimin dhe Mjetet e Informimit Publik dhe hidhet per miratimin e Parlamentit sipas vendimit te Keshillit te Ministrave ne gusht 2010. ne kuader te reformave Ministria e Turizmit Kultures Rinise dhe Sporteve po propozon disa rregulla per funksionimin dhe financimin e artit dhe kultures dhe u njeh disa te drejta te mohuara subjekteve qe merren art dhe kulture.

Projektligji zgjidh njehere ceshtjen e termave art skenik teater veper skenike fondi publik i artit dhe kultures projekt artistik subjektet private te artit dhe kultures kulture art pamor muzike institucion artistik publik vendor krijues interpretues prodhues ne fushen e artit e te kultures komedi. Ky rend i perzier eshte ruajtur ne projektligj.
Hyrje te reja ne serine e institucioneve kulturore publike dhe private qendrore dhe vendore jane Qendra Kombetare e Artit dhe Kultures Cirku Kombetar dhe Teatri Kombetar i Komedise.
Ne relacionin qe shoqeron projektligjin thuhet se statusi kombetar qe u jepet ketyre insitucioneve synon tu ktheje dinjitetin e neperkembur.

Tani komentuesit ne faqet e Shekullit te idese se kryeministrit per ngritjen e teatrit kombetar te Estrades e shohin se kryeministri nuk beri shaka megjithese kryetari i qeverise nxjerr ligje qe kundershtojne njeri-tjetri.
Brenda gjashte muajve pas miratimit te projektligjit i takon po kryeministrit te propozoje organiken e Cirkut Kombetar Teatrit Kombetar te Komedise dhe te Qendres Kombetare te Artit dhe Kultures.
Organizimi dhe funksionimi i Qendres Kombetare te Artit dhe Kultures zgjedhja e kryetarit funksionimi i bordit flasin per organizim qe nuk ndryshon nga qendra te ngjashme si Qendra Kombetare Kinematografike. Fondi i QKAK eshte buxhetor administrohet sipas rregullave te percaktuara me udhezim te ministrit te Turizmit Kultures Rinise dhe Sporteve dhe per mbeshtetjen e projekteve artistike nuk i nenshtrohet legjislacionit per prokurimet publike.
Ne projektligj parashtrohen kushtet dhe kriteret per gezimin e se drejtes se aplikimit per te subjektet private te artit dhe kultures te cilat perfitojne financime nga fondi publik i artit dhe kultures.

Ekspertet e MTKRS qe punuan per keto rregulla te cilat i diskutuan ne publik perballe grupeve te interesit vetem nje here ne pranvere mendojne se do te permiresohet dhe lehtesohet menyra e financimit qe parashikon projektligji. E re eshte qe fondet per projektet artistike nuk i nenshtrohen legjislacionit per prokurimin publik pasi keto vepra jane prodhimtari e mendjes krijuese e cila nuk vleresohet ekonomikisht por artistikisht.
Per institucionet me varesi te pushtetit vendor si per shembull teatrot e rretheve parashikohet te marrin 30 nga granti qe bashkia jep per kulturen.
Per institucionet publike qendrore per permbushjen e kritereve me qellim ruajtjen e nivelit artistik te trupes se artisteve ne institucionet e artit duhet te zhvillojne audicione nje here ne dy vjet thuhet ne projektligj. Nuk eshte gje e re qe audicioni eshte nje forme e rekrutimit te te afteve qe nuk ka funksionuar asnje dite.

Titullari i cili drejton dhe organizon veprimtarine administrative dhe artistike te institucioneve publike ka mandat 3-vjecar. Emerimi dhe lirimi i tij nga detyra behet nga Keshilli i Ministrave me propozim te ministrit te kultures. Asgje per rikandidimin. shte ky nje paralajmerim per gjithe titullaret aktuale qe kane ne ato poste pertej vitit 2005
Te gjitha llojet e bordeve parashikohen ne projektligj. Aktualisht ka institucione qe kane borde fantazme si Galeria Kombetare e Arteve apo Teatri i Operes dhe Baletit. Drejtuesit jane kthyer ne autokrate te gjithedijshem per hartimin e kalendarit sezonal. Madje e quajne te ligjshme te bejne konceptim krejt personal te historise se artit qe prezanton dhe ruan institucioni.
Ka edhe borde me du-triblime. Per shembull drejtori aktual i Teatrit Kombetar ishte deri vitin e kaluar anetar bordi te Qendres Kombetare Kinematografike kurse kreu aktual i QKK nje regjisor filmi anetar i Keshillit Artistik te Teatrit Kombetar.

Sipas projektligjit anetaret e bordit miratohen me urdher te ministrit i cili bazohet te propozimi i titullarit te institucionit publik. Keta anetare nuk mund te jene te punesuar ne institucionin prane te cilit funksionon ky bord. Mandati i tyre eshte 3-vjecar me te drejte riperseritjeje vetem nje here.
Bordi miraton projektet artistike por miraton edhe kriteret per masen e shperblimit te cilesise artistike per cdo veper qe do te realizohet.
Burimet e financimit jane buxheti i shtetit te ardhurat nga administrimi i kapitaleve fizike arkivave literatures. Keto burimet e fundit institucionet i kane ne gjendje te mjerueshme. Per shembull Ansambli i Kengeve dhe Valleve nuk disponon fonoteke nuk ka nje isopolifoni te regjistruar nderkohe qe solistet e tij qe paguhen me rroge nga institucioni shteteror zhvillojne karriere paralele private te pavarur nga institucioni me recitale e prodhime diskografike.
Apo Teatri Kombetar nuk ka botuar ndonjehere qofte dhe nje broshure te historise se tij e jo me albume monografike per vepren e atyre qe bene teatrin.

Te burimet e financimit ky projektligj llogarit te ardhurat nga shitja e biletave te cilat ne masen me te madhe i jane derdhur arkes se shtetit duke ia hequr nje te drejte institucionit qe i ka fituar keto te ardhura me shitjen e produktit te tij.
Nuk trajtohen ne kete projekt burimet financiare nga sponsorizimet dhe donacionet.
Ekspertet quajne te re menyren e financimit te projekteve artistike por edhe menyren e shperblimit te vleres artistike dhe sherbimet e tjera. Hollesite i percaktojne aktet nenligjore per te cilat punohet pas miratimit te projektligjit. Edhe kjo pune ka historine e vet te shtrire ne kohe.
Ne relacion vleresohet nga autoret se per here te pare ne projektligj per subjekte private te artit te cilat regjistrohen si shoqeri tregtare kompani teatrore apo filarmonike dhe qe kane nje veprimtari artistike te pasur parashikohet subvencion nga fondi buxhetor masa e te cilit percaktohet me vendim te Keshillit te Ministrave. Ky eshte model edhe i vendeve te perparuara.
Projektligj Per Artin dhe Kulturen shfuqizon ligjin nr. 9631 date 30.10.2006 Per Artin Skenik dhe te gjitha aktet e tij nenligjore. Pretendohet se po shfuqizohet ne kete menyre odiseja per nje ligj qe u nis nga porti i ministrise se te majteve me 1998.