Shpresa e Shqipërisë drejt tregut e lirë
Gjat regjimit famkeq komunist t diktatorit egomaniak shqiptar Enver Hoxha, i cili kishte nevoj pr 80 vllime autobiografike pr t mbajtur kujtimet e tij, vendi i vogl ballkanik n Adriatik nuk toleronte asnj investim t huaj perndimor dhe nuk lejonte kontakt t drejtprdrejt as me Rusin staliniste apo Kinn maoiste. Kur z. Hoxha vdiq n vitin 1985, trashgimia e tij ekonomike ishte vese nj vend i shtypur prej tre milion banorsh - m shum se nj milion prej t cilve jetonte n varfri t mjer.
Pr 40 vjet, shqiptart mezi arrinin t mbijetonin n fermat kolektive dhe ishin njerzit m t varfr n t gjith Evropn. Ata mbeten relativisht t varfr edhe sot. Shqipria sot ka nj GDP prej 22,5 bilion $ (US), nga 4 miliard $ n vitin 1980 dhe renditet ne vendin e 117-t globalisht (sipas CIA World Factbook). Megjithat, ajo ende regjistron mesatarisht vetm 6200 $ n t ardhurat pr frym - duke u renditur ne vendin e 131. Eurostat, agjencia statistikore, thot se shqiptart fituan vitin e kaluar sa 25% e mesatares s BE-s.
Por prisni. far sht kjo? Nga zero dollar n investime t huaja vetm disa vjet m par, Shqipria tani raporton investime t huaja t barabarta me 25 pr qind t GDP-s ose 5,5 miliard $, duke u renditur nr 50 n bot. N konkurrencn globale pr investime, Shqipria tani shkon edhe m lart n peshn e saj. Kjo performanc siguron progres m t madh.
Shqipria tashm ka
prparim shum t madh. N vitin 1997, vendi ishte n trazira t dhunshme - dhe PBB ra 9 pr qind n nj vit t vetm. N 1999, Shqipria ka trhequr 44 milion $ n investimet e huaja (Coca-Cola investoi 10 milion $ n 1994 dhe ishte e para nga kompanit e mdha ndrkombtare.) Tani investitort po nxitojn pr t prqafuar rishfaqjen e vendit q dikur kishte gjithka kundr tij.
Dukshm, Shqipria ka lulzuar n 4 vitet e fundit, pavarsisht recesionit global. Vitin e kaluar, Shqipria ishte i vetmi vend n Evrop (prve San Marinos dhe Lihtenshtajnit) q shnoi rritje reale: 3.7% n vitin 2008, 7.8% n 2009 dhe n vitin 2010 parashikohet nj rritje prej 3.5%. sht vendi m dinamik ekonomikisht n Ballkan dhe po ecn m mir, n terma relativ, se shum ekonomi shum m t mdha evropiane (n 2009 ekonomia gjermane u tkurr 4.8%; Franca pritet t rritet 1% kt vit, Italia me 0.4%).
far duan t thon statistikat e rritjes pr popullin shqiptar? N nj raport t publikuar vitin e kaluar, Banka Botrore deklaroi se niveli i varfris s vendit n 6 vitet e fundit sht prgjysmuar, varfria ka zbritur n 12%. Ndrkoh q n vitin 2002, Banka Botrore raportoi se niveli i varfris ishte 25%. Sipas statistikave nga 525,000 njerz t varfr n vitin 2005, m shum se 200,000 prej tyre i kan shptuar varfris (Banka Botrore prkufizon si t varfr, do person - t rritur ose fmij - me t ardhura m pak se 5700 lek (50 $) pr person n muaj).
Duke prmendur progreset e mdha n t ardhurat n fermat e privatizuara t cilat prbjn gjysmn e vendeve t puns n Shqipri, Banka Botrore raportoi se t ardhurat mesatare n vend ishin rritur (n terma reale) me 36,5% n periudhn trevjeare midis 2005-s dhe 2008-s.
Bazuar n reformat e gjera t vendit n dekadn e kaluar, Banka Botrore tha se parashikon "nj rritje t fort ekonomike dhe stabilitet makroekonomik" n vitet n vijim. Dhe pse jo? N nj dekad t vetme, Shqipria mundi t gjeneronte lehtsisht m shum rritje ekonomike se n shekullin e mparshm. Pr milje katror, Shqipria konsiderohet nga disa autoritete si vendi m i pasur i Evrops n burime natyrore (N 2008, kompania me qendr n Zvicr, Manas Petroleum Corp, njoftoi zbulimin e depozitave t mdha t nafts dhe gazit; nga disa analist, zbulimi mund t prmbaje 27 trilion metra kub gaz natyror.).
Shqipria po ia del mban pr nj arsye t thjesht: Ajo ka ndrtuar reformat e tregut t lir q lejojn suksesin. Shqipria sht nj antare e NATO-s. sht n rrug t mbar pr antarsimin n BE. sht nj demokraci e bazuar n shtetin ligjor. Prve ktyre virtyteve, shpirtrore dhe pragmatike, Shqipria ofron mundsi t jashtzakonshme pr investime (mes t tjerash) n nikel, krom, bakr, zink, ar, argjend, hekur dhe qymyr.
Por nj reform tjetr ka ndihmuar n mnyr m efektive se t tjerat n thithjen e investimeve t huaja dhe mirpritjen e tyre n Shqipri.
Vendosja e takss s shesht 10% dhe heqja e takss mbi dividendin pr investime suplementare. Taksa bn q Shqipria t ofroj taksat m t ulta n t gjith Evropn - dhe ndoshta n bot. Rezultati sht pikrisht ajo q ju do t prisni: nj fluks investimesh. Kjo nuk mund t’i ndodhte vese nj vendi si Shqipria q e meritonte m shum.