Shuhet dhe Dhimiter Xhuvani
Nuk do te jetoje me edhe shkrimtari Dhimiter Xhuvani. Kete fillimjave, ne oret e para te saj, ai e ka mbyllur misionin e tij jetesor. Ne fjalet qe jane thene dhe do te thuhen tashme, ne nje pike do bashkohen te gjithe: ai mbetet ne kujtese si nje shkrimtar punetor dhe shume i perqendruar pas punes se tij. Modest, i heshtur dhe vazhdimisht kerkues, ai e beri bashkebisedimin e tij me te madh ne art-permes krijimtarise se tij. "Sistemet jane nje kategori njerezish, te cilet uzurpojne politiken, premtojne jete me te mire, kohera per ndryshime, por ne thelb mbeten vetem fuqi pushtetaresh. Njerezit e thjeshte ftohen nga keto sisteme". Keshtu do te thoshte ne nje interviste te pak viteve me pare, duke treguar se per shkrimtaret koha ka vlere tjeter, kurse vete vlera eshte e pandryshueshme. E vecanta e tij eshte se krijoi ne disa disiplina, ndersa edhe perballja me artin bashkekohor, qelloi fatlume per te. Per skenarin e tij, tek i dashur Armik, ai u vleresua vazhdimisht pozitivisht. Por, brenga me e madhe e tij mbeti makuteria e bashkekohesve dhe rendja pas fitimeve": "Eshte dhimbje e madhe, kjo periudhe tranzicioni paska qene e dhunshme. Pushteti i parase eshte pangopshmerisht i fuqishem. Paraja sot te vret, te blen, te sherben per kompromise"(Ne te njejten interviste per ABC-ne).
Nekrologji
Pas nje semundjeje te rende, ne oret e para te dites 19 tetor, nderroi jete ne Tirane shkrimtari, dramaturgu, skenaristi dhe publicisti i mirenjohur Dhimiter Xhuvani. Vdekja e tij eshte nje humbje e madhe jo vetem per familjen, por edhe per gjithe kulturen dhe letersine kombetare dhe per ata mijera lexues e shikues qe kane ndjekur me interes e vemendje veprat e krijuara prej Dhimiter Xhuvanit gjate gjithe jetes se tij.
Dhimiter Xhuvani u lind me 23 maj 1934 ne Pogradec ne nje familje intelektuale. Pas mbarimit te shkolles se mesme per mjekesi ka punuar per disa vjet me radhe ne zonen e Librazhdit. Me pas studioi ne Moske per letersi. Pas kthimit ne Shqiperi,punoi ne shtypin letrar prane Lidhjes se Shkrimtareve dhe Artisteve te Shqiperise. Pas botimit te romanit "Tuneli" u denua nga regjimi i kohes dhe u detyrua te punoje si punetor ne kantiere te ndryshme ndertimi. Me shpirtin krijues qe e karakterizonte,me dashurine per letersine dhe artin, me humanizmin e gjere dhe te pashoq, shkrimtari vazhdoi te shkruante dhe te botonte deri ne fund te jetes se tij.
Korpusit te tij krijues i perkasin nje numer i madh tregimesh, novela, romane ,drama, skenare filmash artistike etj. Veprat e tij te para "Kambana e fundit","Midis dy neteve","Tuneli" etj. deshmojne per nje shkrimtar qe u vu ne radhet e para te asaj plejade shkrimtaresh shqiptare te cilet bene perpjekje te shumta per te zhvilluar dhe emancipuar kete letersi, per ta zhvilluar ate me tej. Xhuvani deri ne fund jetes se tij i mbeti besnik kesaj prirjeje dhe iu per kushtua me devocion dhe me te gjithe energjite perparimit te saj.
Nje kontribut te ndjeshem ka dhene Dhimiter Xhuvani edhe ne fushen e dramaturgjise dhe te kinematografise kombetare. Skenaret e shumte dhe mjaft te njohur e radhisin ate nder emrat me te permendur te shkrimtareve qe ndihmuan per zhvillimin e kinematografise sone. Nje nga skenaret me te njohur te tij, "I dashur armik", te cilin e realizoi ne bashkepunim te ngushte me te birin, eshte pritur mjaft mire edhe ne festival e aktivitete prestigjioze nderkombetare.
Xhuvani kaloi nje jete te cilen ia kushtoi me devocion letersise, dramaturgjise dhe kinematografise shqiptare. Emri i tij do te kujtohet dhe do te nderohet gjate si nje nga emrat me kontribut te shquar ne kulturen kombetare.
Ferdinand Xhaferri
Dritero Agolli
Dhimiter Anagnosti
Suzana Turku
Teodor Laco
Sabri Godo
Bardhyl Londo
Fatos Arapi
Vladimir Prifti
Mihallaq Luarasi
Saimir Kumbaro
Rikard Ljarja
Kristaq Skrami
Aurel Plasari
Mevlan Shanaj
Petrit Malaj
Drita Pelingu
Fatos Kongoli
Musa Vyshka
Natasha Lako
Berisha i shpreh ngushellimet familjes Xhuvani
Kryeministri Berisha i shprehu dje ne mbremje ngushellime familjes se shkrimtarit te njohur Dhimiter Xhuvani, i cili u nda nga jeta. Berisha e cilesoi Dhimiter Xhuvanin nje nder krijuesit me te fuqishem te letersise shqipe, i admiruar po ashtu per miresine, intelektualizmin dhe qytetarine e tij. "Letrat shqiptare, - tha Kryeministri - humbin nje prej princerve te tyre me te shquar, nje nga krijuesit me te fuqishem te letersise shqipe. Berisha vleresoi se bota intelektuale humbet intelektualin e madh dhe shtoi: "Dhimiter Xhuvani eshte nje personalitet i rralle ne boten e letrave dhe te mendimit shqiptar, i cili sintetizoi, ndofta me mire se kushdo tjeter, krijuesin e shquar e te talentuar me qytetarin me integritet te larte moral dhe njerezor. Kushdo qe e ka njohur e ka admiruar per romanet e tij, por ata qe e kane njohur nga afer e kane admiruar po kaq per njerezine, miresine, intelektualizmin dhe qytetarine qe ai rrezatonte. Ai le nje emer te madh, le nje boshllek te madh".
Nga vepra e Xhuvanit:
"Kambanat e fundit" (1958)
"Midis dy neteve" (1962)
"Tuneli" (1966)
"Perseri ne kembe" (1970)
"Fan Smajli" (1971),
"Zgjimi i Nebi Surrelit" (1976)
"Shtegu i Bardhe" (1976)
"Do te jetojme ndryshe" (1979)
"Vdekja e zotit Kaloti" (1981)
"Bota ime" (1984)
"Dhimbja e drites" (1990)
"E diel pas vdekjes" (1992)
"Kambana e thyer e Kremlinit" (1996)
"Kryqezimi i dyte i Krishtit" (1996)
"I mbyturi i Otrantos" (1998)
"Fytyra e vdekjes" (tregime-1999)
"Kupa e helmit" (2001)
"Tuneli", diktatura e kritikoi
Botimi i romanit "Tuneli" ne vitin 1966, ne te cilen shkrimtari paraqiti me realizem gjendjen e veshtire qe po kalonte Shqiperia beri qe Xhuvani te shikohet me sy te keq nga regjimi dhe te debohet nga Tirana, duke shkruar te punonte ne Cerrik. Pas rikthimit ne Tirane, ne vitin 1970, ai do te botonte romanin "Perseri ne kembe". Xhuvani eshte edhe autori i mbi 15 skenareve te filmave artistike dhe dokumentareve, te realizuar nga ish-Kinostudio 'Shqiperia e re".
Nekrologji
Pas nje semundjeje te rende, ne oret e para te dites 19 tetor, nderroi jete ne Tirane shkrimtari, dramaturgu, skenaristi dhe publicisti i mirenjohur Dhimiter Xhuvani. Vdekja e tij eshte nje humbje e madhe jo vetem per familjen, por edhe per gjithe kulturen dhe letersine kombetare dhe per ata mijera lexues e shikues qe kane ndjekur me interes e vemendje veprat e krijuara prej Dhimiter Xhuvanit gjate gjithe jetes se tij.
Dhimiter Xhuvani u lind me 23 maj 1934 ne Pogradec ne nje familje intelektuale. Pas mbarimit te shkolles se mesme per mjekesi ka punuar per disa vjet me radhe ne zonen e Librazhdit. Me pas studioi ne Moske per letersi. Pas kthimit ne Shqiperi,punoi ne shtypin letrar prane Lidhjes se Shkrimtareve dhe Artisteve te Shqiperise. Pas botimit te romanit "Tuneli" u denua nga regjimi i kohes dhe u detyrua te punoje si punetor ne kantiere te ndryshme ndertimi. Me shpirtin krijues qe e karakterizonte,me dashurine per letersine dhe artin, me humanizmin e gjere dhe te pashoq, shkrimtari vazhdoi te shkruante dhe te botonte deri ne fund te jetes se tij.
Korpusit te tij krijues i perkasin nje numer i madh tregimesh, novela, romane ,drama, skenare filmash artistike etj. Veprat e tij te para "Kambana e fundit","Midis dy neteve","Tuneli" etj. deshmojne per nje shkrimtar qe u vu ne radhet e para te asaj plejade shkrimtaresh shqiptare te cilet bene perpjekje te shumta per te zhvilluar dhe emancipuar kete letersi, per ta zhvilluar ate me tej. Xhuvani deri ne fund jetes se tij i mbeti besnik kesaj prirjeje dhe iu per kushtua me devocion dhe me te gjithe energjite perparimit te saj.
Nje kontribut te ndjeshem ka dhene Dhimiter Xhuvani edhe ne fushen e dramaturgjise dhe te kinematografise kombetare. Skenaret e shumte dhe mjaft te njohur e radhisin ate nder emrat me te permendur te shkrimtareve qe ndihmuan per zhvillimin e kinematografise sone. Nje nga skenaret me te njohur te tij, "I dashur armik", te cilin e realizoi ne bashkepunim te ngushte me te birin, eshte pritur mjaft mire edhe ne festival e aktivitete prestigjioze nderkombetare.
Xhuvani kaloi nje jete te cilen ia kushtoi me devocion letersise, dramaturgjise dhe kinematografise shqiptare. Emri i tij do te kujtohet dhe do te nderohet gjate si nje nga emrat me kontribut te shquar ne kulturen kombetare.
Ferdinand Xhaferri
Dritero Agolli
Dhimiter Anagnosti
Suzana Turku
Teodor Laco
Sabri Godo
Bardhyl Londo
Fatos Arapi
Vladimir Prifti
Mihallaq Luarasi
Saimir Kumbaro
Rikard Ljarja
Kristaq Skrami
Aurel Plasari
Mevlan Shanaj
Petrit Malaj
Drita Pelingu
Fatos Kongoli
Musa Vyshka
Natasha Lako
Berisha i shpreh ngushellimet familjes Xhuvani
Kryeministri Berisha i shprehu dje ne mbremje ngushellime familjes se shkrimtarit te njohur Dhimiter Xhuvani, i cili u nda nga jeta. Berisha e cilesoi Dhimiter Xhuvanin nje nder krijuesit me te fuqishem te letersise shqipe, i admiruar po ashtu per miresine, intelektualizmin dhe qytetarine e tij. "Letrat shqiptare, - tha Kryeministri - humbin nje prej princerve te tyre me te shquar, nje nga krijuesit me te fuqishem te letersise shqipe. Berisha vleresoi se bota intelektuale humbet intelektualin e madh dhe shtoi: "Dhimiter Xhuvani eshte nje personalitet i rralle ne boten e letrave dhe te mendimit shqiptar, i cili sintetizoi, ndofta me mire se kushdo tjeter, krijuesin e shquar e te talentuar me qytetarin me integritet te larte moral dhe njerezor. Kushdo qe e ka njohur e ka admiruar per romanet e tij, por ata qe e kane njohur nga afer e kane admiruar po kaq per njerezine, miresine, intelektualizmin dhe qytetarine qe ai rrezatonte. Ai le nje emer te madh, le nje boshllek te madh".
Nga vepra e Xhuvanit:
"Kambanat e fundit" (1958)
"Midis dy neteve" (1962)
"Tuneli" (1966)
"Perseri ne kembe" (1970)
"Fan Smajli" (1971),
"Zgjimi i Nebi Surrelit" (1976)
"Shtegu i Bardhe" (1976)
"Do te jetojme ndryshe" (1979)
"Vdekja e zotit Kaloti" (1981)
"Bota ime" (1984)
"Dhimbja e drites" (1990)
"E diel pas vdekjes" (1992)
"Kambana e thyer e Kremlinit" (1996)
"Kryqezimi i dyte i Krishtit" (1996)
"I mbyturi i Otrantos" (1998)
"Fytyra e vdekjes" (tregime-1999)
"Kupa e helmit" (2001)
"Tuneli", diktatura e kritikoi
Botimi i romanit "Tuneli" ne vitin 1966, ne te cilen shkrimtari paraqiti me realizem gjendjen e veshtire qe po kalonte Shqiperia beri qe Xhuvani te shikohet me sy te keq nga regjimi dhe te debohet nga Tirana, duke shkruar te punonte ne Cerrik. Pas rikthimit ne Tirane, ne vitin 1970, ai do te botonte romanin "Perseri ne kembe". Xhuvani eshte edhe autori i mbi 15 skenareve te filmave artistike dhe dokumentareve, te realizuar nga ish-Kinostudio 'Shqiperia e re".