E Shtunë, 31 Tetor 2026

Si i zbulojne astronomet planetet e rinj

Me gjithe fuqine zbuluese qe ka metoda Vektori Radial i Shpejtesise ka nje dizavantazh te madh.

Ne vitin 1995 astronautet zbuluan ne menyre krejt te rastesishme nje planet qe po kryente nje orbite te caktuar rreth nje ylli te larget. Astronomet Michel Mayer dhe Dider Queloz po masnin gravitetin radioaktiv te yllit Pegasi 51 rreth te cilit po kryente orbiten planeti qe do te zbulonin pak caste me vone. Ata vune re se disa vale lekundese qe quhen ne gjuhen e fizikes Vektor Radial i Shpejtesise po turbullonin siperfaqen e qete radioaktive te yllit te madh. Deri ate dite termi Vektor Radial i Shpejtesise perdorej vetem ne teori dhe askush nuk priste te shihte ndonjehere te tille. Dy shkencetaret e shnderruan Vektorin Radial te Shpejtesise ne tregues te gravitetit te vete planetit dhe kjo ishte ideja me gjeniale e astronomise ne shek. XX gjithashtu edhe celesi i suksesit ne gjuetine e planeteve te rinj. Qe atehere me plot kuptimin e fjales jane gjetur qindra planete te rinj. I fundit qe ishte dhe zbulimi me dramatik i astronomise eshte Gliese 581g i cili u zbulua javen e kaluar. Gliese eshte nje planet i ngjashem me Token dhe kryen orbiten e tij ne zonen Goldilocks. Ai eshte larg vendit ku duhej te ndodhej dhe temperaturat ne te nuk jane shume te larta por nuk jane as shume te uleta keshtu qe ka shume mundesi qe te jete i pershtatshem per jete.

Me gjithe fuqine zbuluese qe ka metoda Vektori Radial i Shpejtesise ka nje dizavantazh te madh. Per shkak se eshte e bazuar vetem ne gravitetin e nje planeti ajo u tregon shkencetareve vetem masen e planeteve jo madhesine ose permasat e tij. Prof. Steve Vogt i NASA-s thote se nese Gliese eshte i perbere prej shkembi ai mund te kete 2 here madhesine e Tokes por nese eshte prej kremi ose prej shurupi qershie i bie te jete shume i madh. Dizavantazhi i metodes qendron pikerisht ketu. Prof Vogt kembengul qe ka me shume mundesi qe Gliese te jete prej shkembi sesa prej kremi mirepo pa nje mates te vertete nuk mund ta thote me siguri sepse planeti i ri i gjetur mund te jete fare mire prej akulli ose sic eshte perqindja me e madhe e shanseve prej gazi gje qe e ben te pabanueshem.

Megjithate ekziston nje mundesi per ta kuptuar se sa i madh eshte nje planet qe pastaj te gjendet se nga se eshte i perbere duhet te presim qe ai te kaloje perballe nje ylli te shndritshem dhe nga sasia e drites qe do te mungoje ne rrezatimin e zakonshem te yllit mund ta gjejme sa i madh eshte planeti. Gliese nuk kalon para asnje ylli te shndritshem dhe ky eshte nje lajm i keq. Por vetem nese e sheh nga Toka. Duke dale ne kete perfundim NASA vitin e kaluar dergoi me mision nje anije kozmike nisja e se ciles peruroi te ashtuquajturin misioni Keppler. Anija kozmike nuk u nis te kontrollonte vetem rrezatimin e Gliese pasi ai nuk ishte zbuluar ende por kishte ne program kontrollimin e 130. 000 trupave qiellore ne te gjithe Rrugen e Qumeshtit. Qellimi i ketij misioni eshte qe te zbulonte sa me shume planete qe kane pak a shume masen dhe madhesine e Tokes. Ne gusht iniciatoret e misionit Keppler dhane nje konference per shtyp ne te cilen thane se kishin 400 objekte ne vezhgim por 1 muaj me pas e terhoqen kete deklarate.

Gjate vezhgimeve dhe eksplorimeve te pafundme nderyjore janarin e kaluar u zbulua nje planet i cili sipas mases dhe madhesise qe kishte i binte te ishte nje top i madh prej uji por askush nuk mund ta thote me siguri. Do te ishte nje surprize e madhe sikur anija e misionit Keppler ta zbulonte kete gje ne bashkepunim me kerkimet e vazhdueshme mbi objektin ne fjale nga Toka. Por me sa duket derisa te zbulohet ndonje menyre tjeter kerkimi astronomet nuk do te jene ne gjendje te na thone se nga se eshte i perbere nje planet i larget dhe sidomos nuk do te jene ne gjendje te na tregojne a ka jete ne te gje qe eshte edhe qellimi kryesor i gjuetise se planeteve.

Te merkuren prof. Steve Vogt deklaroi se ishte i sigurt 100 se ne Gliese kishte te pakten nje organizem primitiv qe jetonte por ky eshte vetem nje hamendesim i tij i pabazuar ne as edhe nje fakt te vetem. Per te thene ne ka jete apo jo shkencetaret duhet te vertetojne llojin e gazrave qe perbejne atmosferen e nje planeti duhet te studiojne menyren se si reflekton siperfaqja e planetit rrezatimin e yjeve si dhe duhet te gjejne nje element fotosintetik ose cdo lloj gjeje qe merr fryme.

Njerezimi duhet te prese per kete dite pasi nje teleskop i afte ta beje kete gje i quajtur Gjuetari Tokesor i Planeteve nuk filloi te ndertohej pasi buxheti i leshuar per te nga NASA u terhoq mbrapsht dhe ai kaloi ne programet e dores se dyte.

Më shumë nga Sociale

Të gjitha ›