Si vetë prokurorët pengojnë ndëshkimin e kriminelëve

Në disa zyra vihet re aplikimi në një masë të konsiderueshme i masës së sigurimit arrest në shtëpi. Në disa çështje penale në të cilat është aplikuar kjo mase sigurimi konstatohen vendimi dënimi te dhëna nga gjykata por edhe masa te kërkuara nga prokurori përgjithësisht të barabarta me kohën e paraburgimit. Aplikimi i kësaj mase sigurimi të shoqëruar me pasojën e mësipërme shkakton shpeshherë praktikisht pandëshkueshmërinë reale të një personi që ka kryer veprën penale

Nga Ina Rama*

Prokuroria shqiptare ushtron funksionet e saj kushtetuese e ligjore duke ushtruar ndjekjen penale e duke përfaqësuar akuzën ne gjyq ne emër te shtetit shqiptar. Kryerja e nje detyre te tille është e nje përgjegjësie te larte dhe nje element kyç per proceset integruese ne te cilat po kalon shteti shqiptar. Prokuroria është nje hallke thellësisht e rëndësishme ne procesin e goditjes se krimit dhe vënien para drejtësisë se autoreve te tij krahas agjencive te tjera te zbatimit te ligjit sic jane policia e shtetit, gjykatat apo institucionet e tjera shteterore qe operojne ne kete fushe. Bashkëpunimi institucional per realizimin e ketij qëllimi te përbashkët është jetik per mirëfunksionimin e sistemit dhe pergjegjeshmëria ne kryerjen e detyres duhet te karakterizoje te gjithe pjestaret e ketyre agjencive ne mënyrë qe rezultatet te jene te frytshme.

Ajo çka rezulton ne nje analizë te përgjithshme te punes se prokurorisë ne vitin 2009 është fakti se prokurorët dhe oficeret e policisë gjyqesore kane kryer detyren e tyre me perkushtim dhe profesionalizem ne pjesen me te madhe te çështjeve qe kane patur ne hetim e gjykim. Spikat vecanerisht puna e bere ne disa prokurori ne drejtim te goditjes se krimeve te renda e te krimit ekonomik e korrupsionit. Vleresimi me seriozitet i cdo momenti te procesit penal, harmonizimi i punes me strukturat e policisë se shtetit, mbledhja e provave me profesionalizem e ne shfrytezim te te gjitha burimeve ligjore te parashikuara per kete qëllim si dhe perfaqesimi dinjitoz i akuzës ne gjykate ka shoqeruar pegjithesisht punen e bere ne kete organ ne vitin qe shkoi.

Krijimi i njesive te përbashkëta hetimore krahas asaj te prokurorisë Tirane, te cilat filluan nga puna realisht ne muajin tetor te vitit 2009, premton rezultate pozitive te cilat, kane filluar te shfaqen qe ne fillimet e funksionimit te tyre.

Vleresohet pozitive gjithashtu puna e bere nga Prokuroria e Krimeve te Renda ne drejtim te goditjes se krimit te organizuar ne mënyrë te veçantë ne drejtim te rritjes se bashkpunimit nderkombëtar me partneret e huaj, bashkëpunim i cili ka sjelle jo vetem rezultate teper pozitive dhe eksperienca te reja per sa i perket metodave te investigimit dhe hetimeve paralele por edhe ka rritur njekohesisht autoritetin e Institucionit te Prokurorisë Shqiptare ne raport me homologet tane jashte vendit..

Prokuroria ne vitin qe shkoi ne ushtrim te funksioneve te saj kushtetuese dhe ligjore ka ushtruar ndjekjen penale duke hetuar dhe perfaqesuar akuzën ne gjykim ne emer te shtetit shqiptar ne nje numër te larte çështjesh dhe per kategori te ndryshme veprash penale duke perballuar nje volum te larte pune.

Gjatë viti 2009, në organin e prokurorisë janë regjistruar rishtas në total 16910 procedime penale, janë mbartur nga viti i kaluar 4743 procedime penale dhe janë rifilluar 623 procedime, kane qene ne ndjekje ne total 23001 çështje penale nga 22042 ne vitin 2008.

Nga prokuroritë pranë gjykatave të Apelit janë shqyrtuar në themel 2982 çështje themeli dhe 1163 masa të sigurimit personal në krahasim me vitin 2008.

Gjithashtu, pranë Gjykatës së Lartë dhe Gjykatës Kushtetuese, janë ndjekur 316 raste nga ana e prokurorëve pranë Prokurorisë së Përgjithshme (gjykime themeli, masa sigurimi personal Kolegje të Bashkuara pranë Gjykatës së Lartë dhe përfaqësime pranë Gjykatës Kushtetuese).

Raportohet me i larte se nje vit me pare numri i çështjeve te cilat jane përfunduar duke marre zgjidhje nga organi i akuzës, ne 18186 ne vitin 2009 nga 16083 ne vitin 2008, pra jane përfunduar rreth 2000 procedime penale me shume.

Pa dashur te hyj ne detaje shifrash ajo qe rezulton ne mënyrë te permbledhur ne analizë te tyre është se ne vitin 2009 prokurorët e shtetit kane perballuar nje volum pune ndjeshëm me te larte se sa vitet e meparshme dhe sigurisht qe kjo e dhene lexohet pozitivisht e tregon per rritjen e efikasitet te punes se organit te akuzës ne luftën kunder kriminalitetit si edhe per nje evidentimin me te plote te ngjarjeve kriminale.

Evidentimi dhe referimi i ngjarjeve kriminale është bere ne nje pjese te konsiderueshme nga referimet qe kane bere oficeret e policisë te shtetit por gjithashtu njoftime per vepra penale kane ardhur edhe nepermjet institucioneve te tjera shteterore apo kallzimeve te shtetasve.

Vleresim pozitiv duhet bere edhe duke analizuar treguesit cilesore te punes ne prokurori ne vitin qe shkoi.

Konstatohet nje numër me i larte i vendimeve te mosfillimeve 5679 ne vitin 2009 nga 4631 ne 2008, e dhene qe tregon se është bere nje pune me e mire vleresuese e verifikuese e materialit kallzues per te shmangur procedime te panevojshme penale konsumim energjish e vendosje personash nen ndjekje penale pa te drejte.

Nga analizat e kryera neper rrethe konstatohet se urdheri i përbashkët i prokurorit te përgjithshem dhe ministrit te brendshem përgjithesisht është implementuar ne nivele te kenaqshme duke u percjelle kjo situate edhe ne rezultatet e hetimeve.

Mbetet per tu permiresuar niveli i profesional i oficerve te policisë gjyqësore te sherbimeve te policisë se shtetit veçanërisht ne drejtim te zyrave qe merren me goditjen e krimit financiar si edhe qëndrueshmëria e tyre ne detyre ne mënyrë qe te garantohet vazhdimesia ne hetimin e çështjeve te caktuara.

Pa dashur te ndalem ne problematikat specifike te punes ne prokurori te caktuara te cilat jane diskutuar ne mënyrë te veçantë ne cdo analizë e shoh te nevojshme te ndalem dhe te terheq vëmendjen ne ato problematika qe u konstatuan si përgjithesisht te hasura ne te gjithe sistemin duke ritheksuar nevojen e reflektimit serioz mbi to.

HETIMI PARAPRAK

Per sa i perket fazes se hetimit paraprak megjithese, evidentohet progres ne drejtim te vleresimit me seriozitet e profesionalizem te materialeve qe referohen per njoftimin e veprave penale, perseri është e nevojshme qe te ndalemi per te terhequr vëmendjen per ato raste te cilat konstatohet lehtesisht se nuk duheshin regjistruar si procedime penale. Ajo qe terheq vëmendjen ne kete drejtim është numri i çështjeve te regjistruara si procedime e te pushuara me pas ne zbatim te nenit 328/a,b te K.Pr.Penale pra per mungese te faktit ose se fakti nuk parashikohet nga ligji si veper penale. Ne problematiken e punes se prokurorisë kjo duhet te konsiderohet e te trajtohet me vëmendje per faktin se keto procese mund te shnderrohen ne abuzive e arbitrare nderkohe qe mosmarrëveshja e prezantuar si fakt penal ne materialin kallzues mund te kete nje natyre civile apo administrative. Po ne kete drejtim duhet shmangur perdorimi me qëllim i punes se prokurorisë per te zgjidhur konflikte me natyre juridiko civile te cilat dalin nga sfera e nje aktiviteti kriminal i cili, është objekt i punes se organit te akuzës.

Masa e sigurimit Arrest ne burg e konsideruar ne vazhdimesi si nje moment teper delikat i procesit penal per sa kohe qe lidhet drejteperdrejt me te drejtat e lirite themelore te njeriut konstatohet se është zbatuar ne mënyrë me profesionale e është reflektuar ne nivel kombëta