Skema e re, perfituesit me dy pensione
Pas fillimit te diskutimeve per reformen e sistemit te pensioneve ne Shqiperi, duket se grupet e eksperteve kane filluar te konfigurojne edhe mendimet e para, per menyren se si do funksionojne keto skema. Megjithese, skema aktuale e sigurimeve shoqerore eshte e sigurte, pasi ajo mbeshtetet nga shteti, eshte menduar si domosdoshmeri reformimi i saj. Ne kuader te pergatitjes se reformes se pensioneve, eshte ngritur nje grup teknik pune ndersektorial ne perberje te te cilit jane edhe eksperte te te gjitha partive politike. Kjo edhe per faktin qe reformat ne fushen e pensioneve zgjatin me shume se nje apo dy mandate qeverisese. Zakonisht, keto reforma zgjasin nga 15 deri ne 35 vjet. Nga ana e grupit teknik do te propozohen disa variante reformash me te gjitha kostot perkatese. Sipas eksperteve skema e re, do tu ofroje perfituesve te saj dy masa pensioni, cka do te thote perfitime te medha. Keshtu, sipas parashikimeve nje pjese e kontributit te detyrueshem do te administrohet nga skema publike "pay as you go" (skema aktuale e bazuar ne solidaritetin midis brezave), e cila do te garantoje nje pension baze dhe pjesa tjeter do te administrohet nga kompani private qe do te zgjidhen nga shteti, ne baze te legjislacionit qe do te miratohet. Keto kompani, ne baze te, do t'i investojne keto fonde ne tregun financiar, per te bere te mundur rritjen e mases se parave te kontributeve. Keto para te paguara si kontribut i detyrueshem se bashku me fitimin e realizuar nder vite nga investimi i tyre do te jepen ne formen e pensionit ne momentin qe mbushet mosha e daljes ne pension. Pra, pensioni qe do te perfitohet do te jete i perbere nga nje pension baze i garantuar nga skema publike "pay as you go" dhe nga nje pjese tjeter qe do te paguhet nga kompanite mbi bazen e kontributeve qe jane paguar nder vite. Pjesa e paguar nga kompanite do te beje edhe diferencen ne masen e pensionit. Personat qe kane kontribuar me shume natyrisht do te perfitojne mase pensioni me te madhe. D.m.th ne shtyllen e dyte pensionistet do te marrin parate e veta te paguara nder vite plus fitimin e realizuar nga investimi nder vite te parave te tyre. Gjithashtu, ekzistojne dhe fonde pensioni private te quajtura shtylla e trete, te cilat jane teresisht private dhe nuk jane te detyrueshme, por jane ne zgjedhjen personale. Aktualisht, ne Shqiperi ekzistojne disa fonde private pensionesh.
Kolona e pare
Kolona e pare, eshte ajo e cila kryesisht garanton mbrojtjen e te moshuarve nga varferia. Kjo kolone eshte e detyrueshme dhe nen administrim teresisht shteteror dhe eshte pjese e funksionit rishperndares te shtetit, pra eshte modeli qe aplikohet ne Shqiperi. Nderkohe, ne vendin tone eshte nje problem me vete qe shume njerez gjejne menyra per te kontribuar vetem mbi bazen e pages minimale pavaresisht te ardhurave te tyre me te larta. Duke i bere nje analize sistemi aktual i pensioneve ne Shqiperi, ai eshte shume kompleks, me shume privilegje te ndryshme speciale dhe per kete arsye eshte i veshtire per t'u administruar. Sipas Bankes Boterore, administrimi i veshtire e ben ate vecanerisht te lehte per abuzime. Ne kete logjike ata mendojne se, sistemi aktual kerkon nivele kontributesh me te larta se shume vende te Evropes perendimore dhe vende me te cilat Shqiperia konkurron ne tregun e punes. Nderkohe, skema aktuale e pensioneve ne Shqiperi, eshte e sigurte dhe qytetaret duhet te vazhdojne te jene pjese e saj, pasi garantohet nga shteti dhe si pasoje nuk ka asnje lloj rreziku.
Kolona e dyte
Kolona e dyte, e cila mundeson zgjedhjen individuale per nje shperndarje per gjithe jeten te konsumit te tij. Kjo kolone eshte nderthurje mes skemes private dhe asaj publike dhe bazohet mbi kapitalizmin apo rishperndarjen, por duhet te jete qartazi e ndare nga kolona e pare. Keshtu, sipas kesaj skeme nje pjese e kontributit te detyrueshem do te administrohet nga skema publike "pay as you go" (skema aktuale e bazuar ne solidaritetin midis brezave), e cila do te garantoje nje pension baze dhe pjesa tjeter do te administrohet nga kompani private qe do te zgjidhen nga shteti, ne baze te legjislacionit qe do te miratohet. Keto kompani, ne baze te, do t'i investojne keto fonde ne tregun financiar, per te bere te mundur rritjen e mases se parave te kontributeve. Keto para te paguara si kontribut i detyrueshem se bashku me fitimin e realizuar nder vite nga investimi i tyre do te jepen ne formen e pensionit ne momentin qe mbushet mosha e daljes ne pension. Pra, pensioni qe do te perfitohet do te jete i perbere nga nje pension baze i garantuar nga skema publike "pay as you go" dhe nga nje pjese tjeter qe do te paguhet nga kompanite mbi bazen e kontributeve qe jane paguar nder vite.
Kolona e trete
Kolona e trete, e cila eshte teresisht private dhe bazohet mbi kapitalizmin fakultativ sipas zgjedhjeve te individeve. Kjo do te thote se te gjithe ata persona qe deshirojne te perfitojne pensione me te larta se normalja mund te behen pjese e ketyre skemave. Kjo kolone e trete, qe do te jete ne fuqi pas reformave te bera eshte ajo qe funksion aktualisht ne vendin tone, pra skema e pensioneve private. Kjo do te thote se qytetaret jane te lire per te derdhur kontribute ne kete skeme e cila eshte totalisht e pavarur, pra nuk kontrollohet nga shteti. Aktualisht jane 3 institucione qe ofrojne pensione suplementare per te gjithe ata persona qe kane derdhur kontribute ne arkat e tyre. Keto skema ne krahasim me ate aktuale ofrojne se pari dalje ne pension ne moshe me te re nga sa eshte miratuar dhe kuota minimale e cila duhet te paguhet ne skemat private te sigurimeve, eshte 500 leke ne muaj. Sipas te dhenave, qe te perfitosh nga kjo skeme do te duhen 5 vjet qe te marresh pension minimal, ndersa per sa i perket atij te plote, te duhen 35 vjet. Ndryshe nga skema shteterore e pensioneve, ne skemen e sigurimit privat, mosha e daljes ne pension eshte 20 vjet me pak sesa mosha e daljes ne pension shteteror.
Perfituesit, nuk preken nga ndryshimet
Asnje prej pensionisteve qe perfiton aktualisht pension nuk do te cenohet nga skema e re qe pritet te aplikohet ne vendin tone. Duke qene se eshte parashikuar se do te jene moshat e reja ato qe do te futen ne sistemin e ri per te perfituar pensione, atehere asnje prej pensionisteve aktual nuk duhet te shqetesohen se mund tu cenohen perfitimet e tyre. Sipas, perfaqesuesve te Ministrise se Financave, aplikimi i sistemeve te reja synon permiresimin e marredhenieve financiare te te rinjve qe do te perfshihen ne keto skema. Si pasoje e ketij projekti pensionistet do te vazhdojne te marrin pagesat mujore duke perfituar nga indeksimi vjetor si dhe nga rritjet e ndryshme qe vijne si pasoje e politikave qeveritare.
Kolona e pare
Kolona e pare, eshte ajo e cila kryesisht garanton mbrojtjen e te moshuarve nga varferia. Kjo kolone eshte e detyrueshme dhe nen administrim teresisht shteteror dhe eshte pjese e funksionit rishperndares te shtetit, pra eshte modeli qe aplikohet ne Shqiperi. Nderkohe, ne vendin tone eshte nje problem me vete qe shume njerez gjejne menyra per te kontribuar vetem mbi bazen e pages minimale pavaresisht te ardhurave te tyre me te larta. Duke i bere nje analize sistemi aktual i pensioneve ne Shqiperi, ai eshte shume kompleks, me shume privilegje te ndryshme speciale dhe per kete arsye eshte i veshtire per t'u administruar. Sipas Bankes Boterore, administrimi i veshtire e ben ate vecanerisht te lehte per abuzime. Ne kete logjike ata mendojne se, sistemi aktual kerkon nivele kontributesh me te larta se shume vende te Evropes perendimore dhe vende me te cilat Shqiperia konkurron ne tregun e punes. Nderkohe, skema aktuale e pensioneve ne Shqiperi, eshte e sigurte dhe qytetaret duhet te vazhdojne te jene pjese e saj, pasi garantohet nga shteti dhe si pasoje nuk ka asnje lloj rreziku.
Kolona e dyte
Kolona e dyte, e cila mundeson zgjedhjen individuale per nje shperndarje per gjithe jeten te konsumit te tij. Kjo kolone eshte nderthurje mes skemes private dhe asaj publike dhe bazohet mbi kapitalizmin apo rishperndarjen, por duhet te jete qartazi e ndare nga kolona e pare. Keshtu, sipas kesaj skeme nje pjese e kontributit te detyrueshem do te administrohet nga skema publike "pay as you go" (skema aktuale e bazuar ne solidaritetin midis brezave), e cila do te garantoje nje pension baze dhe pjesa tjeter do te administrohet nga kompani private qe do te zgjidhen nga shteti, ne baze te legjislacionit qe do te miratohet. Keto kompani, ne baze te, do t'i investojne keto fonde ne tregun financiar, per te bere te mundur rritjen e mases se parave te kontributeve. Keto para te paguara si kontribut i detyrueshem se bashku me fitimin e realizuar nder vite nga investimi i tyre do te jepen ne formen e pensionit ne momentin qe mbushet mosha e daljes ne pension. Pra, pensioni qe do te perfitohet do te jete i perbere nga nje pension baze i garantuar nga skema publike "pay as you go" dhe nga nje pjese tjeter qe do te paguhet nga kompanite mbi bazen e kontributeve qe jane paguar nder vite.
Kolona e trete
Kolona e trete, e cila eshte teresisht private dhe bazohet mbi kapitalizmin fakultativ sipas zgjedhjeve te individeve. Kjo do te thote se te gjithe ata persona qe deshirojne te perfitojne pensione me te larta se normalja mund te behen pjese e ketyre skemave. Kjo kolone e trete, qe do te jete ne fuqi pas reformave te bera eshte ajo qe funksion aktualisht ne vendin tone, pra skema e pensioneve private. Kjo do te thote se qytetaret jane te lire per te derdhur kontribute ne kete skeme e cila eshte totalisht e pavarur, pra nuk kontrollohet nga shteti. Aktualisht jane 3 institucione qe ofrojne pensione suplementare per te gjithe ata persona qe kane derdhur kontribute ne arkat e tyre. Keto skema ne krahasim me ate aktuale ofrojne se pari dalje ne pension ne moshe me te re nga sa eshte miratuar dhe kuota minimale e cila duhet te paguhet ne skemat private te sigurimeve, eshte 500 leke ne muaj. Sipas te dhenave, qe te perfitosh nga kjo skeme do te duhen 5 vjet qe te marresh pension minimal, ndersa per sa i perket atij te plote, te duhen 35 vjet. Ndryshe nga skema shteterore e pensioneve, ne skemen e sigurimit privat, mosha e daljes ne pension eshte 20 vjet me pak sesa mosha e daljes ne pension shteteror.
Perfituesit, nuk preken nga ndryshimet
Asnje prej pensionisteve qe perfiton aktualisht pension nuk do te cenohet nga skema e re qe pritet te aplikohet ne vendin tone. Duke qene se eshte parashikuar se do te jene moshat e reja ato qe do te futen ne sistemin e ri per te perfituar pensione, atehere asnje prej pensionisteve aktual nuk duhet te shqetesohen se mund tu cenohen perfitimet e tyre. Sipas, perfaqesuesve te Ministrise se Financave, aplikimi i sistemeve te reja synon permiresimin e marredhenieve financiare te te rinjve qe do te perfshihen ne keto skema. Si pasoje e ketij projekti pensionistet do te vazhdojne te marrin pagesat mujore duke perfituar nga indeksimi vjetor si dhe nga rritjet e ndryshme qe vijne si pasoje e politikave qeveritare.