Strategjia kunder rebelimit te talibaneve

Keshilltaret e Obames kane rene dakord me mendimin qe talebanizmi eshte rebelim dhe se Shtetet e Bashkuara te Amerikes kane nje interes real ne pengesen per ta kthyer ate ne pushtet. Po perse atehere disa argumentojne kunder perdorimit te forces ndaj rebelimit dhe strategjise se planifikuar per te luftuar kunder revoltave te tilla Tema kryesore e debateve ne administraten e Obames eshte politika afgane beteja mendore midis keshilltareve ushtarake dhe civile. Keshilltaret ushtarake ndash gjeneralet David Petraeus dhe Stanley McChrystal bashke me admiralin Michael Mullen ndash besojne se nje strategji kunder rebelizmit qe ndihmoi ne ndryshimin e situates ushtarake ne Irak me 2007 do te bente te nejten gje edhe ne Afganistan. Keshilltaret civile ndash zv/presidenti Joe Biden dhe te tjere zyrtare te Shtepise se Bardhe ndash sugjerojne se Vietnami eshte nje analogji me vend per Afganistanin. Per saktesi ndonje aktivitet ushtarak qe kerkon te kundershtoje rebelimet quhet COIN ose kunderrebelimi sic permendet shpesh kohet e fundit. Keshilltaret e Obames kane rene dakord qe talebanizmi eshte rebelim dhe se Shtetet e Bashkuara te Amerikes kane nje interes real ne pengesen per ta kthyer ate ne pushtet. Perse atehere keshilltaret civile te Obames argumentojne kunder aktivitetit ushtarak te organizuar i planifikuar ky per te kundershtuar ardhjen ne pushtet te talebaneve Ky nuk eshte argument i ri. Per me shume se 1 shekull ushtria amerikane eshte organizuar trajnuar dhe eshte armatosur per lufte konvencionale kunder armikut.
Shtetet e Bashkuara te Amerikes kane ecur kaq mire ne keto luftime saqe ne dekadat e fundit asnje konflikt konvencional nuk ka zgjatur me shume se pak jave dhe te gjithe kane perfunduar me triumfin amerikan. Ne kontrast me te ne te njejten periudhe ushtria amerikane ka pasur shpesh veshtiresi gjate procesit te pushtimit duke stabilizuar shoqerite qe dilnin ne shesh nga konflikti dhe duke ndihmuar dhe mbrojtur aleatet prej kercenimeve te brendshme. Aftesite qe nevojiten per te kontrolluar keto lloj sfidash origjinale jane mprehur ngadale gjate dekades se gjate te perfshirjes ne Vietnam te Amerikes. 2 vjet pas terheqjes se fundit te trupave amerikane Vietnami Jugor ra viktime e ringjalljes se rebelimit por edhe e nje zaptimi konvencional prej ushtrise se Vietnamit te Veriut.
Leksioni qe del nga kjo lufte e kote dhe mjaft e kushtueshme eshte shmangia e misioneve te ngjashme ne te ardhmen. Si rezultat kundrarebelimi u eliminua nga plani i stafit amerikan. Kur u perballen me rebelimet e dhunshme ne Irak 3 dekada me vone ushtaret amerikane duhej te kerkonin aftesite e duhura per ta luftuar. Gjate viteve vendi u gjend ne nje lufte civile edhe me te thelle akoma. Ndokush mund te argumentoje me legjitimitet per dobesimin e angazhimit te Shteteve te Bashkuara te Amerikes ne luften afgane por nuk ka sens te sajohen taktika dhe teknika me te mira kunder rebelimit. Amerikanet e kane kuptuar me se miri ne Irak se lufta kunder rebelizmit kerkon nje zbatim me modest dhe me te kontrolluar te forces nje strategji me te drejtuar politikisht njohuri me te medha per shoqerine e atjeshme dhe me shume bashkeveprim me popullin civil sesa me betejen konvencionale. Mbase dallimi me i rendesishem midis dy formave te luftimit eshte fokusimi te goditja e rebelizmit me pak te vrasja e kryengritesve dhe me shume te mbrojtja e popullsise nga dhuna rebele dhe kanosja. Eumlshte ngritur nje debat legjitim per faktin se sa duhet te investoje ushtria amerikane ne luften kunder rebelizmit.
Por askush nuk argumenton me seriozitet se taktikat e luftes kunder rebelizmit nuk jane domosdoshmerisht te nevojshme per ti rezistuar kryengritjeve. Te Ngadhenjimi ka mijera baballare nje studim ky per 30 lufterat civile me te fundit ne bote analisti i quajtur Christopher Paul zbuloi nje korrelacion te persosur midis praktikave kunder rebelizmit dhe fitores qeveritare. Ai zbuloi nje korrelacion tjeter te persosur midis praktikave te keqija COIN dhe suksesit te kryengritesve. Praktikat e dobishme te nxjerra ne pah pergjithesisht jane ato te fushes manuale ushtarake amerikane te luftes kundra rebelizmit. Praktikat e keqija perfshijne nje besim te tepruar ne misionet shkaterruese venien ne funksion te masave ndeshkuese e shtypese dhe nje pandjeshmeri ndaj viktimave civile. Ky korrelacion nuk do te thote se strategjia me e mire amerikane kundra rebelizmit domosdoshmerisht do te triumfoje ne Afganistan. Suksesi kerkon nga qeveria afgane qe ta marre seriozisht luften kunder rebelizmit dhe qeveria pakistaneze te mos ia lejoje me vetes te strehoje rebelet afgane brenda territorit te vet. Studimi sugjeron gjithashtu qe Shtetet e Bashkuara te Amerikes duhet te vazhdojne te bejne shperndarjen e duhur ne luftimet ne Afganistan. Ne te vertete nje element i praktikes se dobishme per luften kunder rebelizmit eshte duke zhvendosur forcat vendase qe jane ne gjendje te perballen me konfliktet perbrenda shoqerise se vendit te tyre. Ajo qe sugjeron ky studim eshte angazhimi me i paket i Shteteve te Bashkuara te Amerikes ne luften ne Afganistan. Kritikuesit e luftes kunder rebelizmit kane argumentuar se Shtetet e Bashkuara te Amerikes duhet te nisin luften kunder terrorizmit tashme. Ky argument sqaron identifikimin e mundesive qe mund ti cojne perpjekjet ushtarake amerikane ne rritjen e numrit te terroristeve qe veprojne jashte Afganistanit. Si rrjedhim eshte pakesuar deri ne zero rreziku per sulme nga amerikanet qe e kane origjinen ne Afganistan. Eumlshte e arsyeshme te argumentohet se kostoja e perkrahjes se ketyre perpjekjeve ne nivelet e tanishme eshte shume e madhe. Pikerisht kostoja dhe rreziku jane temat e debatit midis keshilltareve civile dhe ushtarake presidenciale. Ata qe perkrahin ndryshimet te lufta kunder rebelizmit si pasoje rrezikojne qe presidenti afgan Hamid Karzai apo ndonje paraardhes miqesor mund te vazhdonte te kishte pushtet ne Kabul. Keshilltaret ushtarake dhe civile te presidentit amerikan Obama argumentojne qe Shtetet e Bashkuara te Amerikes duhet te vazhdojne te forcojne qeverine ne Kabul dhe te parandalojne pushtimin e talebaneve. Atehere cilat jane teknikat qe nevojiten per tia dale mbane ne keto perpjekje
Pergatiti Rudina Dahri