Taksa e re, makinat edhe për një muaj do të kushtojnë lirë

Ligji i ri që do të hyjë në fuqi, me shumë gjasa brenda qershorit, do të bëjë që të gjitha makinat që janë në qarkullim në vend, të bëhen të shtrenjta, me anë të takës së re të vendosur nga qeveria

T blesh nj makin t prdorur dhe t lir tashm nuk do t jet zgjidhja m e mir pr nj qytetar shqiptar. Kahkundrt, atij do t’i interesoj m shum q t blej nj makin t re t sapoimportuar. Ligji i ri q do t hyj n fuqi, me shum gjasa brenda qershorit, do t bj q t gjitha makinat q jan n qarkullim n vend, t bhen t shtrenjta, me an t taks s re t vendosur nga qeveria.

E n fakt, koha kalon dhe pr t bler nj makin t prdorur, por t lir, qytetart shqiptar nuk kan m shum se nj muaj koh; koh kjo e mjaftueshme pr dekretimin e ligjit nga Presidenti i Republiks dhe pr botimin e vet n fletoren zyrtare. Pesmbdhjet dit nga etapa e fundit hyn n fuqi edhe ligji, pas t cilit do makin e prdorur do t shitet qindra mijra e deri n miliona lek m shtrenjt.

Pr m tepr, specialistt e fushs tregojn pr gazetn se pas miratimit t ktij ligji, do t jet m lir q t merren makina t prdorura nga jasht shtetit, sesa t blihen makina me t njjtat parametra n vend. Kjo, pasi, sipas tyre, n kt rast zhdoganimi shkon m lir sesa taksa e re e vendosur nga qeveria.

Gzim Pirgu, drejtor Marketingu pr “Peugeot” sqaron pr gazetn “standard” se me hyrjen n fuqi t ktij ligji, sht m e leverdishme t merret nj makin e prdorur e importuar nga jasht shtetit. “Prdorimi m i mir, karburanti m i mir, kontrolli m i mir q kan makinat jasht shtetit, bjn q kostoja reale e nj makine t prdorur jasht t jet m e ult se e njjta makin q prdoret n vend”, - na thot ai.

Ndonse situata mund t duket “e zymt” n aspekt afatshkurtr, n planin afatgjat duket se ajo do t prmirsohet. Sipas prfaqsuesve t kompanive automobilistike n Shqipri, me normalizimin e situats ligjore dhe prmirsimin e tregut, kto kompani do t mund t blejn nj makin t re, duke kthyer pas makinn e vjetr. Kjo do t thot se makina e re, e cila do t ket kaluar zhdoganimin, do t blihet m lir, pasi shums s shitjes s saj, do t’i zbritet jo vetm kostoja e makins s re, por edhe taksa q do t vendoset.

Ligji i ri

Ligji i ri, q n fakt sht nj ndryshim n ligjin “Pr taksat kombtare” kaloi pa shum debat n Kuvend m 18 maj, por ende nuk sht dekretuar nga Presidenti i Republiks. Procedura e zakonshme parashikon q Presidenti mund ta rikthej n Kuvend ligjin pr ridiskutim, por ky variant ka pak gjasa, pasi debatet mbi kt ligj kan qen t pakta. Dy mundsit e tjera t Presidentit jan q t dekretoj ligjin, duke dhn plqimin e tij, ose t mos shprehet mbi kt draft.

N astin q kalon afati pr dekretimin ose kur Presidenti e dekreton at, ather ligji kalon pr t’u botuar n fletoren zyrtare. Me botimin n fletoren zyrtare, kalon edhe nj afat tjetr prej 15 ditsh deri n hyrjen n fuqi t ligjit. N astin q ligji do t hyj n fuqi, dokush q do t ket nj makin t prdorur pr t shitur, do t duhet t paguaj taksn, e cila llogaritet sipas formuls s re, e q shkon n qindra mijra e deri n miliona lek pr makinat m t vjetra, e n gjendje m t keqe.

Kto afate ligjore pritet t prfundojn n fund t muajit qershor ose n rastin m “optimist” n muajin korrik, koh kur do shits makine t prdorur do t “detyrohet” q t rris mimin mbi xhamin e makins pr blersit e tij potencial. E nga ana tjetr, kjo pritet t sjell nj ndryshim rrnjsor t mnyrs se si funksionon tregu i automobilave n vendin ton.

Makinat e prdorura

Pjesa ku tregu do t preket m s shumti nga ky ndryshim, jan makinat e prdorura. Sipas t vetmit studim, t publikuar n vitin 2006, nga nj organizat jofitimprurse, n Shqipri, 75 pr qind e transaksioneve t makinave kryhet pikrisht mbi makinat q qarkullojn n vend, pra nga makinat e prdorura, ndrkaq makinat e importuara t reja apo jo, prbnin 25 pr qind t totalit. Makinat e reja, t cilat jan edhe t vetmet q nuk psojn ndryshim takse, zinin vetm 8 pr qind t makinave t shitura n vitin 2006.

Pr t par se sa sht shuma e pagess s takss s re po marrim nj shembull. Nse nj qytetar ka bler jasht vendit nj makin me naft t vitit 1996, me cilindrat 2500 kubik n vitin 2008, ather zhdoganimi ka kushtuar 300 mij lek. Ndrkaq, taksa e mjedisit e vendosur shkon me makinn e re, sipas formuls taks fikse (n varsi naft apo benzin) x cilindrat x koeficientin fiks (0.5) x vitet e vjetrsis, n 437500 lek. Pra n total, duhet t paguhen edhe 137500 lek n astin q makina blihet, pas heqjes s shums s zhdoganimit.

M mir nga jasht shteti

Por ajo q pritet t ndryshoj edhe m shum, sht tregu i makinave t importuara. Drejtori i Marketingut pr “Peugeot Albania”, z. Gzim Pirgu, shprehet se ky ligj do t bj q makinat e importuara t jen m t leverdishme se makinat q aktualisht ndodhen n Shqipri.

“N baz t kalkulimeve q ne kemi br, kemi par se makinat e importuara do t jen m t lira sesa ato q do t prdoren brenda vendit, edhe nse bhet fjal pr t njjtat parametra. Kjo, pasi mirmbajtja e makinave n Gjermani pr shembull pr nj sr arsyesh sht shum her m e mir sesa n Shqipri. Ky ligj bn q makinat t ken mim t prafrt si t importuara nga jasht vendit, dhe ato q shiten brenda vendit, duke
q qytetart t preferojn t parat n shumic”, - na thot ai. Si pasoj, tregtart e makinave t prdorura pritet t dalin jasht loje, pasi nse ata i blejn makinat jasht vendit, i zhdoganojn n Shqipri dhe m pas tentojn t’i shesin, mimi i tyre do t jet i paleverdishm pr xhepat tan. Pr m tepr, burime nga kompani t tjera automobilistike bjn t ditur se q tani ka nisur rritja e importit t makinave nga distributort legal t tyre, duke par se krkesa pr kto makina do t rritet, me hyrjen n fuqi t ligjit t ri.

“Pr pak koh, do t jen m lir”

Por, kjo situat mund t rezultoj n pozitive n pak koh. Ndonse zyrtarisht kompanit automobilistike nuk shprehen n lidhje me nj mundsi t till, blerja e makinave t reja nprmjet dorzimit t makins s vjetr dhe pagimit t diferencs n kesh, duket se sht nj projekt afatmesm pr ta. Jo zyrtarisht, kompani t ndryshme t kontaktuara dje nga gazeta bn t ditur se problemi kryesor aktual sht llogaritja e dyfisht e TVSH-s pr riblerjen e makinave nga distributort. Kjo bn q nj variant i till t mos preferohet aktualisht nga prfaqsuesit zyrtar t kompanive automobilistike.

Porse, ata bn gjithashtu t ditur se presioni pr heqjen e TVSH-s kur trhiqet makina, ka nisur t sjell rezultatet e para pozitive. Kjo do t thot se me disa ndryshime n tregun e makinave dhe n legjislacion, nj variant i till t jet i mundshm. Me ligjin e ri, blerja e nj makine t re, duke dorzuar makinn e vjetr, do t jet m lir, pasi makina e vjetr do t kushtoj m shtrenjt pr prfaqsuesit, ndrsa e reja do t ket t njjtin mim, sipas tyre. Pr kt arsye diferenca q duhet t paguhet n fund n kesh, do t jet m e ult, gjithnj nse ky variant do t arrij t realizohet n pak koh prej prfaqsuesve t kompanive automobilistike.

Formula e re e llogaritjes

Formula e re e Ministris s Financave ndryshon n prcaktimin e koeficientit. Deri tani, pr llogaritjen e dogans s makins llogaritej cilindrata e motorit, taksa fikse pr karburantin q prdor makina dhe koeficienti i vitit t prodhimit. Ligji parashikonte q koeficienti pr makinat t prodhuara para 10 viteve t ishte 0.0048, ndrsa koeficientet e tjera ulen do tri vite. Taksa e re e propozuar nga Ministria e Financave parashikon nj koeficient fiks prej 0.5 pr do vit vjetrsie t makins pr autoveturat, ndrsa pr mjetet e tjera koeficienti do t jet 0.25 pr do vit prodhimi. Ky koeficient do t prdoret edhe pr llogaritjen e takss s mjedisit pr makinat q shiten brenda Shqipris. Pra, pr makinat q e kan paguar taksn n dogan dhe poseduesit i shesin pas prdorimit pr nj koh n vend, taksa do t llogaritet si diferenc ndrmjet takss s llogaritur n astin e shitjes brenda vendit dhe asaj t paguar n dogan. Pr formuln e re t llogaritjes s takss s importit t mjeteve t prdorura jan
kshillime me ekspert t Komisionit Evropian. Prjashtohen nga pagimi i takss s mjeteve t prdorura t transportit n import dhe n shitje, autoveturat tip 4+1 vende dhe me cilindrat jo m shum se 2500 kubik, kur kto mjete kalojn n zotrim t invalidve apo veteranve t lufts.