Tre vjet pas falimentimit te Lehman -Serish ne pikenisje
Me 15 nentor 2008 Uashington DC Muzeumi National Building ekzaktesisht dy muaj para fillimit te krizes se hipothekave amerikane qe arriti kulmin me falimentimin e Bankes Lehman. Vala e shokut ka kaplluar globin bota e financave perjeton renie te madhe. Ndihma duhet te vije nga takimi i nivelit te larte te 20 kryetareve te qeverive dhe te vendeve te industrializuara dhe atyre ne ekspansion ekonomik. G-20 ekzistonte ne ate kohe por ne rangun e ministrave te financave.
Nevoja i mbledh ata se bashku ne fund te dites kancelarja Angela Merkel thote Une mendoj se ketu ekziston nje vullnet i perbashket qe kriza te tilla te mos perseriten. Kjo ka te beje me pjesemarrjen ne tregje ne menyre qe te gjitha prodhimet dhe tregjet te jene nen vezhgim. Pra si mund te qeveriset bota si duhet te jete politika ne menyre qe incidentet e tregjeve te mos shkaterrojne gjithshka qe duam. Bildunterschrift Samiti i Uashingtonit
Ne Uashington u morr vendimi per rreth 50 masa qe duhet te zbatohen mundesisht sa me shpejt. Nje gjysem viti me vone ne prill 2009 ne Londer zhvillohet takimi tjeter i nivelit te larte. Prej tij del nje Plan aksioni i G-20 per zhvillimin ekonomik dhe reformat.
Sistemit financiar i duhen vendosur frenat. Oazet e taksave shkruhen ne nje liste te zeze. Gordon Brown ne ate kohe kryeministri britanik njofton ne menyre patetike Kjo eshte dita ne te cilen bota eshte mbledhur per te goditur recesionin global. Jo me fjale por me nje plan per zhvillimin ne gjithe boten dhe reformat.
Nje gjysemviti me vone serish. Ne fund te shtatorit 2009 presidenti amerikan Barack Obama eshte mikpritesi i takimit tjeter te G-20. Ai mbahet ne Pittsburgh metropolin e dikurshem te celikut. Ketu arrihet nje hap perpara ne drejtim te rregullimit te tregjeve financiare pajiset Fondi Monetar Nderkombetar me me shume para dhe vendet ne ekspansion ekonomik marrin me shume peshe ne FMN. Barack Obama ben bilancin pozitiv te takimit Gjashte muaj me pare une kam thene se takimi i Londres ishte nje moment kyc i perpjekjeve tona per te shmangur katastrofen ekonomike. Ketu ne Pittsburgh ne kemi arritur hapa te tjere per te siguruar zhvillimin ekonomik dhe per ta shtuar ate ne menyre te qendrueshme. Ne e mbrojtem nga shkaterrimi ekonomine boterore. Sot ne vendosem themelet per nje mireqenie te qendrueshme. Bildunterschrift Samiti i Pitsburgut
Edhe ne vitin 2010 u zhvilluan dy takime te nivelit te larte nje ne Toronto dhe nje ne Seul. Megjithate dinamika e shpetuesve te botes duket si e paralizuar. Ekonomia boterore e ka marre veten Gjermania per shembull e kalon shpejt recesionin e saj dhe shkelqen me shifrat ekonomike. Kjo nxit diskutimet per modelin e duhur ekonomik. A duhet kursyer me shume apo duhen shtuar programet konjukturore Ne Toronto kancelarja gjermane tregon bindjen e vet Planet per pergjysminin e deficiteve deri ne vitin 2013 ne vendet e industrializuara jane strategji e qarte exit-i. Ne i largohemi programeve koniukturore gjate te cilave ne shtuam borxhet dhe deri ne vitin 2013 ne vendet e industrializuara do te pergjysmojme borxhet. Ky eshte nje objektiv ambicioz dhe te them te drejten me i madh se e prisja une. Fakti qe vendet e industrializuara e pranojne eshte nje sukses.
Reforma e tregjeve financiare perparon megjithate lobi i fuqishem i bankave ne SHBA dhe Evrope pengon vendosjen e rregullave te forta. Dhe pyetja me e rendesishme mbetet e pazgjidhur Si mund te pengohet qe nje banke te behet aq e madhe saqe falimentimi i saj te rrezikoje shkaterrimin e pjeses tjeter te botes financiare
Megjithate ne Seul Angela Merkel thote se cdo gje eshte bere si duhet. Ne luftimin e kesaj krize ne kemi punuar shume me mire se ne ate te viteve 1930-te. Ne ngritem nje kuader ligjor perpiluar paketa koniukturore dhe filluam shume heret te kursejme. Tani duhet te kujdesemi qe te mos perserisim gabimin e trete qe u be ne ate kohe qe te biem ne proteksionizem. Bildunterschrift Takimi ne Paris
Por punet erdhen ndryshe. Problemi nuk eshte proteksionizmi. Problemet quhen Greqi Portugali Irland dhe Spanje madje edhe Itali. Fjala e keqe e falimentimit te shtetit thuhet gjithandej. Programe per shpetimin perpilohen dhe zgjerohen me shpejtesi te madje. Kriza e borxheve shpalos ndikimin e saj te madh. Ne fakt ne Cane duhet te flitet per reformen e sistemit monetar kurse presidenti francez Nicolas Sarkozy donte te luftonte spekullantet e lendeve te para. Por asgje nga keto nuk do te arrihet. Sepse ne loje eshte dicka me e madhe. Pyetjet edhe kesaj here mbeten A do te mbijetoje zona e euros Dhe a ka G-20 te ardhme
Autor Henrik Bhme/ Aida Cama
Redaktoi Esat Ahmeti