Tregjet financiare qeverisin boten
Politikanet kryesore ne SHBA Evrope dhe Azi tani detyrohen tani vetem te shikojne se cfare po bejne tregjet anonime financiare qe dirigjojne bursat dhe diktojne politikat fiskale ne mbare boten. Presidenti amerikan Barack Obama kancelarja Angela Merkel presidenti francez Nicolas Sarkozy dhe politikane te tjere ka kohe qe diktojne gjerat por vetem reagojne ndaj tyre. Merkel dhe Sarkozy po perpiqen qe me kumtesa per marreveshjet e arritura ti qetesojne gjerat. Por kjo nuk do te ndihmoje.
Tregjet financiare aksionaret dhe menaxheret e fondeve gjenden ne nje disponim irracional. Faktet ekonomike dhe financiare nuk kane ndryshuar ne 14 ditet e fundit por bursat po shesin cdogje qe mund te shesin. Mbi te gjitha tani vie edhe ulja e bonitetit te SHBA-se prej agjencise vleresuese Standard and Poors. Ajo deshmon ate qe tregjet e dine kahere. Madje edhe vete njeriu ne dukje me i fuqishem ne bote presidenti amerikan eshte i pafuqishem kur behet fjale per bursen ne Wall Street. Marrja e kredive per SHBA-ne tani do te jete me e shtrenjte. Eumlshte i mundur edhe kthimi i vendit ne recesion qe do te kishte pasoja per ekonomine e mbare botes. Para nesh eshte nje vale tjeter e krizes boterore financiare dhe ekonomike si ajo e vitit 2008.
Bildunterschrift Kriza e dollarit amerikan
Ne qofte se koniuktura mbareboterore peson nje thyerje te re nuk do te kete me para shteterore si ato te meparshmet. Shtetet perendimore ne zonen e euros nuk mund te lejojne me te futen edhe me shume ne borxhe. Njerezit tani kane frike nga kriza ekonomike dhe financiare. Ne qofte se tani spekullimet kthehen edhe kunder Italise dhe shteti italian humb besimin atehere nuk do te mund te ndihmonte as zona e eruos. Borxhet e Italise nuk mund te merren persiper si ne rastet e tjera. Madje as Gjermania e cila ne Evrope konsiderohet si nje lokomotive ekonomike nuk do te mund te ndihmonte. Bashkimi Evropian do te detyrohet te ndermarre aksione me te fuqishme per te qetesuar tregjet financiare te cilat percaktojne se ne cdrejtim duhet shkuar.
Ka ardhur koha te krijohet nje fond evropian per te ndihmuar vendet ne krize. Ka ardhur koha qe zona e euros me te vertete te kete nje qeverisje ekonomike qe e meriton. Ka ardhur koha qe qytetareve te Evropes tu thuhet se ne do te perballemi me nje nivel te larte inflacioni.
Bildunterschrift Kursi i aksioneve DAXNe qofte se Merkel Sarkozy dhe shoket e tyre vazhdojne me politiken e deritanishme euro nuk do te mund te ruhet. Atehere vetem shtrohet pyetja se kur agjencite vleresuese do te ulin notat me te mira edhe per Francen Britanine e Madhe dhe ndoshta edhe vete Gjermanine. Kjo sepse struktura ekonomike ne France nuk dallon edhe aq teper nga ajo e SHBA-se. Ndersa Gjermania eshte ne rrugen e rritjes se borxheve te shtetit. Mbetet kontestuese nese Bashkimi Evropian G7 apo G20 mund te bejne dicka per ndryshimin e gjendjes. Kriza boterore ekonomike po duket ne horizont tregjet financiare po sundojne ndersa agjencite e vleresimit te rreziqeve po qeverisin.
AutorBernd Rieger
RedaktoiAida Cama