Tregu i naftes, te ndryshohen ligjet
Blerina Hoxha
Pas nje hetimi te thelluar mbi marreveshjet e oligopolit ne tregun e karburanteve, Autoriteti i Konkurrences se Lire, si pjese e ketij hetimi i ka rekomanduar Ministrise se Financave, Kuvendit te Shqiperise dhe disa institucioneve te tjera, qe te ndryshojne legjislacionin qe rregullon dhe takson biznesin e hidrokarbureve. Keshtu ne nje vendim te koheve te fundit, AK vendosi me shumicen e votave te anetareve te Komisionit te Konkurrences, t'i rekomandoje Kuvendit te ndryshoje ligjin "Per perpunimin transportimin dhe tregtimin e naftes, gazit dhe nenprodukteve te tyre". Konkurrenca e lire rekomandon se shoqerite e tregtimit me shumice kane te drejte te kene stacionet e tyre te shitjes se karburanteve, apo njesi te lendeve djegese. Ne kete rast, atyre nuk iu lejohet qe te vendosin cmime te tjera tregtimi favorizuese ndaj ketyre stacioneve. Rekomandimi i dyte qe jep Autoriteti i Konkurrences per ndryshimet ligjore, ka te beje me ndryshimin e nenit 15 te ligjit 8450 ne te cilin thuhet se, kontratat e furnizimit ndalohen te permbajne kushte qe percaktojne cmimet e shitjes me pakice, vendosjen e cmimeve minimum, si vendosjen e kushteve te tjera te tregtimit, qe ne menyre te drejtperdrejte apo te terthorte mund te cojne ne percaktimin e cmimit. Sipas Autoritetit te Konkurrences, kopjet e ketyre kontratave i vihen ne dispozicion Autoritetit, sa here qe kerkohen nga ky institucion. Gjithashtu per te ndaluar spekulimin me cmimet e naftes Autoriteti i Konkurrences, ka rekomanduar ndryshimin e Kodit Doganor ne nenin 40 te tij, duke e formuluar ne menyre te tille "Dogana duhet te marre parasysh gjithmone, kursin zyrtar te kembimit te publikuar nga Banka e Shqiperise, per diten e punes pasardhese te procedurave te zhdoganimit. Shqetesimi i kompanive te importit te naftes eshte se kursi i kembimit, i perdorur nga Drejtoria e Pergjithshme e Doganave, ndryshon nga kursi ditor zyrtar i publikuar ne Banka e Shqiperise. Kursi i perdorur nga Drejtoria e Pergjithshme e Doganave, bazohet ne nenin 40 te Kodit Doganor te Republikes se Shqiperise dhe nuk eshte real. Ky nen rekomandohet qe te ndryshohet, nga AK. Gjithashtu Autoriteti i Konkurrences kerkon nga Ministria e Financave vendosjen e nje afati kohor per TVSH, ne menyre qe kjo te mos ndikoje ne nivelin e cmimit. Komisioni i Konkurrences ka marre ne shqyrtim vetem ato ligje dhe aktet nenligjore, per te cilat mendohet se sjellin kufizime apo shtremberime te konkurrences ne treg. Komisioni i Konkurrences, ka marre ne shqyrtim nje sere aktesh ligjore dhe nenligjore qe kane impakt ne konkurrencen e lire dhe efektive ne treg, si dhe eshte njohur me ankesat e ndermarrjeve te tjera ne treg, gjate seancave degjimore qe jane bere gjate procesit te hetimit.
Java, cmimet e naftes jane rritur me 5 leke per liter
Cmimet e karburanteve jane rritur javen e fundit, me 5-6 leke per liter si per naften Eurodiezel, ashtu edhe per benzinen. Disa nga pikat e pakices, e shesin nje liter nafte aktualisht me 124-126 leke, nga 120 leke qe ishte me pare, ndersa nje liter benzine kushton 130 leke nga 124 leke qe ishte me pare. Tregtaret e shpjegojne rritjen vetem me nje urdher te eproreve, ndersa nuk ka rritje cmimesh ne tregun nderkombetar dhe as rritje te akcizes per artikujt e naftes. Cmimi i naftes ne tregun nderkombetar dje, ishte 62 dollare per fuci, kuote e cila nuk ka ndryshuar ne dy muajt e fundit, ndersa cmimi i naftes per liter, te pakten ne keto dy muajt e fundit, eshte rritur me rreth 25 leke per liter. Ne krizen e cmimeve te naftes vitin e kaluar, kur cmimi i nje fuqie ne tregun nderkombetar arriti ne 140 dollare, cmimi i nje litri nafte ne tregun vendas shenoi 160 -165 leke per liter.
Konkurrenca: Tregu vendas i karburanteve, ne kushte jo konkurruese
Tregu vendas i karburanteve, zhvillohet ne kushte jo konkurruese, duke sjelle cmime te shtrenjta per konsumatoret. Ky ka qene vleresimi paraprak i Autoritetit te Konkurrences. Raporti del ne perfundimin se, vihen re kufizime te konkurrences ne treg si pasoje e sjelljes se koordinuar, mes ndermarrjeve kryesore qe kane fuqi te ndjeshme ne tregun e shumices dhe ndermarrjeve te integruara vertikalisht, ne tregun e shitjes me pakice. Hetimi i Autoritetit ka nisur prej kohesh dhe rezultati final pritet shume shpejt. Aktualisht Komisioni i Konkurrences, ka bere rekomandimet ligjore per rregullimin me te mire te legjislacionit qe takson sektorin e hidrokarbureve.
-Komisioni i Konkurrences, i rekomandon Kuvendit te ndryshoje ligjin "Per perpunimin transportimin dhe tregtimin e naftes, gazit dhe nenprodukteve te tyre". Konkurrenca e lire rekomandon se, shoqerite e tregtimit me shumice kane te drejte te kene stacionet e tyre te shitjes se karburanteve, apo njesi te lendeve djegese.
-Komisioni i Konkurrences, rekomandon ndryshimin e nenit 15 te ligjit 8450, ne te cilin thuhet se kontratat e furnizimit ndalohen te permbajne kushte qe percaktojne cmimet e shitjes me pakice, vendosjen e cmimeve minimum.
-Komisioni i Konkurrences ka rekomanduar ndryshimin e Kodit Doganor ne nenin 40 te tij, duke e formuluar ne menyre te tille "Dogana duhet te marre parasysh gjithmone kursin zyrtar te kembimit te publikuar nga Banka e Shqiperise, per diten e punes pasardhese te procedurave te zhdoganimit".
-Gjithashtu Autoriteti i Konkurrences kerkon nga Ministria e Financave vendosjen e nje afati kohor per TVSH, ne menyre qe kjo te mos ndikoje ne nivelin e cmimit.
Pas nje hetimi te thelluar mbi marreveshjet e oligopolit ne tregun e karburanteve, Autoriteti i Konkurrences se Lire, si pjese e ketij hetimi i ka rekomanduar Ministrise se Financave, Kuvendit te Shqiperise dhe disa institucioneve te tjera, qe te ndryshojne legjislacionin qe rregullon dhe takson biznesin e hidrokarbureve. Keshtu ne nje vendim te koheve te fundit, AK vendosi me shumicen e votave te anetareve te Komisionit te Konkurrences, t'i rekomandoje Kuvendit te ndryshoje ligjin "Per perpunimin transportimin dhe tregtimin e naftes, gazit dhe nenprodukteve te tyre". Konkurrenca e lire rekomandon se shoqerite e tregtimit me shumice kane te drejte te kene stacionet e tyre te shitjes se karburanteve, apo njesi te lendeve djegese. Ne kete rast, atyre nuk iu lejohet qe te vendosin cmime te tjera tregtimi favorizuese ndaj ketyre stacioneve. Rekomandimi i dyte qe jep Autoriteti i Konkurrences per ndryshimet ligjore, ka te beje me ndryshimin e nenit 15 te ligjit 8450 ne te cilin thuhet se, kontratat e furnizimit ndalohen te permbajne kushte qe percaktojne cmimet e shitjes me pakice, vendosjen e cmimeve minimum, si vendosjen e kushteve te tjera te tregtimit, qe ne menyre te drejtperdrejte apo te terthorte mund te cojne ne percaktimin e cmimit. Sipas Autoritetit te Konkurrences, kopjet e ketyre kontratave i vihen ne dispozicion Autoritetit, sa here qe kerkohen nga ky institucion. Gjithashtu per te ndaluar spekulimin me cmimet e naftes Autoriteti i Konkurrences, ka rekomanduar ndryshimin e Kodit Doganor ne nenin 40 te tij, duke e formuluar ne menyre te tille "Dogana duhet te marre parasysh gjithmone, kursin zyrtar te kembimit te publikuar nga Banka e Shqiperise, per diten e punes pasardhese te procedurave te zhdoganimit. Shqetesimi i kompanive te importit te naftes eshte se kursi i kembimit, i perdorur nga Drejtoria e Pergjithshme e Doganave, ndryshon nga kursi ditor zyrtar i publikuar ne Banka e Shqiperise. Kursi i perdorur nga Drejtoria e Pergjithshme e Doganave, bazohet ne nenin 40 te Kodit Doganor te Republikes se Shqiperise dhe nuk eshte real. Ky nen rekomandohet qe te ndryshohet, nga AK. Gjithashtu Autoriteti i Konkurrences kerkon nga Ministria e Financave vendosjen e nje afati kohor per TVSH, ne menyre qe kjo te mos ndikoje ne nivelin e cmimit. Komisioni i Konkurrences ka marre ne shqyrtim vetem ato ligje dhe aktet nenligjore, per te cilat mendohet se sjellin kufizime apo shtremberime te konkurrences ne treg. Komisioni i Konkurrences, ka marre ne shqyrtim nje sere aktesh ligjore dhe nenligjore qe kane impakt ne konkurrencen e lire dhe efektive ne treg, si dhe eshte njohur me ankesat e ndermarrjeve te tjera ne treg, gjate seancave degjimore qe jane bere gjate procesit te hetimit.
Java, cmimet e naftes jane rritur me 5 leke per liter
Cmimet e karburanteve jane rritur javen e fundit, me 5-6 leke per liter si per naften Eurodiezel, ashtu edhe per benzinen. Disa nga pikat e pakices, e shesin nje liter nafte aktualisht me 124-126 leke, nga 120 leke qe ishte me pare, ndersa nje liter benzine kushton 130 leke nga 124 leke qe ishte me pare. Tregtaret e shpjegojne rritjen vetem me nje urdher te eproreve, ndersa nuk ka rritje cmimesh ne tregun nderkombetar dhe as rritje te akcizes per artikujt e naftes. Cmimi i naftes ne tregun nderkombetar dje, ishte 62 dollare per fuci, kuote e cila nuk ka ndryshuar ne dy muajt e fundit, ndersa cmimi i naftes per liter, te pakten ne keto dy muajt e fundit, eshte rritur me rreth 25 leke per liter. Ne krizen e cmimeve te naftes vitin e kaluar, kur cmimi i nje fuqie ne tregun nderkombetar arriti ne 140 dollare, cmimi i nje litri nafte ne tregun vendas shenoi 160 -165 leke per liter.
Konkurrenca: Tregu vendas i karburanteve, ne kushte jo konkurruese
Tregu vendas i karburanteve, zhvillohet ne kushte jo konkurruese, duke sjelle cmime te shtrenjta per konsumatoret. Ky ka qene vleresimi paraprak i Autoritetit te Konkurrences. Raporti del ne perfundimin se, vihen re kufizime te konkurrences ne treg si pasoje e sjelljes se koordinuar, mes ndermarrjeve kryesore qe kane fuqi te ndjeshme ne tregun e shumices dhe ndermarrjeve te integruara vertikalisht, ne tregun e shitjes me pakice. Hetimi i Autoritetit ka nisur prej kohesh dhe rezultati final pritet shume shpejt. Aktualisht Komisioni i Konkurrences, ka bere rekomandimet ligjore per rregullimin me te mire te legjislacionit qe takson sektorin e hidrokarbureve.
-Komisioni i Konkurrences, i rekomandon Kuvendit te ndryshoje ligjin "Per perpunimin transportimin dhe tregtimin e naftes, gazit dhe nenprodukteve te tyre". Konkurrenca e lire rekomandon se, shoqerite e tregtimit me shumice kane te drejte te kene stacionet e tyre te shitjes se karburanteve, apo njesi te lendeve djegese.
-Komisioni i Konkurrences, rekomandon ndryshimin e nenit 15 te ligjit 8450, ne te cilin thuhet se kontratat e furnizimit ndalohen te permbajne kushte qe percaktojne cmimet e shitjes me pakice, vendosjen e cmimeve minimum.
-Komisioni i Konkurrences ka rekomanduar ndryshimin e Kodit Doganor ne nenin 40 te tij, duke e formuluar ne menyre te tille "Dogana duhet te marre parasysh gjithmone kursin zyrtar te kembimit te publikuar nga Banka e Shqiperise, per diten e punes pasardhese te procedurave te zhdoganimit".
-Gjithashtu Autoriteti i Konkurrences kerkon nga Ministria e Financave vendosjen e nje afati kohor per TVSH, ne menyre qe kjo te mos ndikoje ne nivelin e cmimit.