Turqia përballet me rreziqe duke vepruar si “strehë e sigurt” e sanksioneve për rusët
Që kur pushtimi rus i Ukrainës shkaktoi një stuhi sanksionesh perëndimore ndaj Moskës, të paktën një oligark dhe mijëra rusë të tjerë kanë mbërritur në Turqi, të parë si një vend i sigurt për të qëndruar, investuar dhe mbajtur asete pavarësisht anëtarësimin në NATO raporton Reuters.
Veprimi si një strehë e sigurt ngre rreziqe për qeverinë, bankat dhe bizneset e Turqisë që mund të përballen me vendime dhe ndëshkime të ashpra nëse Shtetet e Bashkuara dhe të tjerët rrisin presionin ndaj Moskës me sanksione më të gjera “dytësore”.
Turqia ka thënë se vendimi i presidentit rus Vladimir Putin për të pushtuar Ukrainën është i papranueshëm, por kundërshton sanksionet në parim dhe nuk po i zbaton ato.
Ekonomia e Turqisë, tashmë e goditur nga një krizë valutore dhe inflacioni në rritje, mbështetet shumë në naftën, gazin, tregtinë dhe turizmin rus.
Rreth 14,000 rusë thuhet se kanë mbërritur në Turqi që nga fillimi i luftës më 24 shkurt, shumë prej të cilëve mbanin cash parash për shkak të bllokimeve në kartat e tyre të kreditit në SHBA dhe sfidave në kryerjen e bankave bazë. Sekserët thonë se shumë po përdorin para dhe kriptovaluta të konvertuara për të blerë prona si një investim i sigurt.
Roman Abramovich, një nga disa oligarkë rusë të përfshirë në listën e zezë nga Perëndimi, ka vizituar gjithashtu Turqinë dhe dy nga superjahtet e tij me vlerë 1.2 miliardë dollarë së bashku të ankoruar në vendpushimet turke javën e kaluar. Oligarkët mund të investojnë më shumë, kanë thënë për Reuters burime të njohura me bisedimet private.
Ministri i Jashtëm turk Mevlut Cavusoglu tha të shtunën se oligarkët dhe qytetarët rusë janë “natyrisht” të mirëpritur dhe mund të bëjnë biznes në Turqi sipas ligjit ndërkombëtar.
Qeveritë perëndimore kanë sekuestruar tashmë disa asete të oligarkëve, kanë ngrirë rezervat e Rusisë dhe e kanë larguar atë nga sistemi bankar SWIFT dhe mund të bëjnë presion ndaj Ankarasë për të shtrënguar vrimat. Analistët thonë se mund të vendosin sanksione dytësore ndaj atyre që bëjnë biznes me objektivin kryesor, Rusinë.
“Nëse tragjedia humanitare vazhdon dhe Putini nuk ka ndërmend të tërhiqet, mendoj se sanksionet dytësore janë të pashmangshme,” tha Hakan Akbas, partneri themelues i Shërbimeve Këshillimore Strategjike me bazë në Stamboll, e cila merret me sanksionet.
“Perëndimi do t’i kushtojë më shumë vëmendje çdo shteti të mundshëm në mënyrë që ato të mos bëhen strehë e sigurt,” tha ai. “Duart e Ankarasë do të jenë të lidhura… dhe në mënyrë të pashmangshme do të duhet të mbajë një qëndrim më të ashpër kundër Rusisë.”
Kjo mund të sjellë një ftohje përmes bankave dhe kompanive turke që kanë të bëjnë me klientët rusë ose që bëjnë biznes jashtë vendit. Në vitin 2020, Thesari i SHBA-së aplikoi sanksione dytësore ndaj Drejtorisë së Industrisë së Mbrojtjes të Turqisë, shefit të saj dhe të tjerëve lidhur me blerjen e raketave ruse S-400 nga Ankaraja.
Megjithatë, duke pasur parasysh përpjekjet e Turqisë për të ndërmjetësuar midis Moskës dhe Kievit, ajo mund të shmangë ndërthurjen e sanksioneve. Një raund tjetër i bisedimeve të paqes do të zhvillohet në Stamboll këtë javë.
Kryeministri holandez Mark Rutte ka përshëndetur rolin diplomatik të Ankarasë, duke shtuar se “ne do të dëshironim shumë që Turqia të zbatonte të gjitha sanksionet”.
Të ballafaquar me një vërshim klientësh të rinj rusë, bankat turke i kanë rezistuar disa kërkesave për depozitime dhe transferta dhe kanë rritur kontrollet e pajtueshmërisë nga frika e shkeljes së sanksioneve.
Kjo ka irrituar disa rusë. Por ai reflekton kujdes në të gjithë sektorin që kërkon të shmangë përsëritjen e ndjekjes penale prej vitesh nga SHBA të huadhënësit shtetëror turk Halkbank, i cili akuzohet se ka ndihmuar Iranin t’i shmangej sanksioneve të SHBA.
Rregullatori i bankës BDDK tha se nuk ka dhënë asnjë udhëzim për të kufizuar qytetarët e ndonjë vendi. Por një burim i lartë bankar tha se sanksionet megjithatë “perceptoheshin si një rrezik i ri” dhe firmat ishin takuar disa herë për ta diskutuar atë që nga fillimi i luftës.
Akbas tha se kompanitë dhe konglomeratet e mëdha turke kanë më shumë se 10 miliardë dollarë në asete në Rusi dhe Moska tani po i bën presion që të vazhdojnë operacionet dhe të paguajnë punëtorët ose rrezikojnë falimentimin.
Shumë prej tyre bëjnë shumë më tepër biznes në Perëndim dhe mund të duhet të marrin një “vendim binar” nëse do të largohen nga Rusia siç kanë bërë disa marka të mëdha amerikane dhe evropiane, tha ai.
Çdo pasojë e sanksioneve mund të dëmtojë më tej reputacionin e Turqisë në mesin e investitorëve të huaj pas viteve të politikës monetare joortodokse dhe daljeve.
Ky reputacion mori një tjetër goditje vitin e kaluar kur një mbikëqyrës ndërkombëtar, Task Forca e Veprimit Financiar, e uli Turqinë në një listë të ashtuquajtur gri për dështimin për të shmangur pastrimin e parave dhe financimin e terrorizmit.