Universiteti i Tiranes Reforma e financimit diskriminon studentet
UT del zyrtarisht kunder reformes me vendim senati. Propozohen ndryshime Te perdoret sistemi britanik
Universiteti i Tiranes ka dale dje zyrtarisht kunder reformes se re te financimit te universiteteve duke akuzuar ministrine se po perdor sistemin kilian qe con ne shkaterrimin e arsimit te larte. Per me teper UT ne vendimin e djeshem te senatit percakton se reforma krijon probleme te renda sociale pasi shumica e studenteve do te duhet te paguajne tarifa qe shkojne deri ne 2 milione leke ne vit.
Skema e financimit e propozuar nga Ministria e Arsimit dhe e Shkences bie ndesh me modelet e financimit te Arsimit te Larte ne Evropen Perendimore dhe duket sikur eshte me e orientuar drejt modelit kilian. Modelet te cilat duhet te perdoren si pike reference per cdo reforme ne Shqiperi qofte dhe per ate financiare duhet te jene ato me bashkekohoret dhe logjika te con drejt Evropes. Modeli anglez mund te ishte nje pikenisje e mire por pa perjashtuar dhe modele te tjera te Bashkimit Evropian ndash deklaroi UT.
Senati kerkoi gjithashtu transparence ne procedurat e kesaj reforme duke deklaruar se cdo reforme duhet bere transparente ne te gjitha dimensionet e saj duke filluar nga qellimet nga aktoret qe e kane iniciuar dhe gjitheperfshirja e aktoreve te Arsimit te Larte Publik qe ne fazen e pare te ketyre reformave duke hedhur hije dyshimi mbi procesin e hartimit te reformes.
Probleme sociale
Nese ne Maturen Shteterore kane marre pjese 30.000 studente dhe jane te renditur nga 1 deri ne 30.000 sipas pikeve qe kane marre ne Maturen Shteterore skema e financimit do te mbeshtese me voucher vetem 10.000 studentet e pare qe do te thote se 20.000 studente do te perjashtohen nga kjo skeme. Studenti i 10.000 i cili ka perfituar nga skema e financimit ne ndryshim me studentin 10.001 qe eshte perjashtuar nga skema e financimit mund te ndodhe qe te mos kete ndryshim ne sasine e pikeve te fituara ne Maturen Shteterore por studenti 10 001 eshte perjashtuar nga skema e financimit jo per shkak te performances se tij por per shkak te pamundesise se shtetit per ta mbeshtetur financiarisht. Ky student do te duhet ta mbuloje te gjithe koston e studimit me te ardhurat e veta ose te familjes. Normalisht te njejten gje do te jene te detyruar te bejne dhe te gjithe studentet e renditur pas tij ne Maturen Shteterore. Kjo nenkupton qe edhe nese shkojne ne nje universitet publik u duhet te mbulojne te gjithe koston e edukimit me burimet e tyre ndash arsyeton grupi i punes i UT-se.
Sipas tij kjo situate do te krijoje probleme sociale te jashtezakonshme pasi ketu eshte duke u shkelur parimi i perdorur gjeresisht ne Evrope Qe te gjithe kane shans te barabarte per tu futur ne Arsimin e Larte por ajo qe i diferencon studentet nga njeri-tjetri eshte cilesia e universitetit ku ata pranohen dhe jo mundesia qe ata kane per te ndjekur Arsimin e Larte.
Te behet akreditimi
E rendesishme per UT-ne eshte qe para se te behet skema e re e financimit duhet te behet akreditimi nderkombetar dhe pas tij te behet renditja e universiteteve. Kjo eshte domosdoshmeri per te siguruar informim te sakte te kandidateve per studente perpara se ata te zgjedhin universitetin dhe me pas te perfitojne financimin nga shteti te shkollimit te tyre. Kjo reforme nuk qarteson pragun e cilesise se nevojshme qe duhet te plotesojne IAL ndashte qe te jene te certifikuara brenda sistemit dhe qe ky prag te perdoret si pike reference jo vetem per skemat e financimit por per cdo vendimmarrje brenda arsimit te larte ndash deklaron grupi i punes.
Ata kerkojne qe nese diskutohet per nje skeme te mundshme financimi ku do te perfshihet dhe aktori privat dy jane parakushtet qe nuk duhet te shkelen Parakushti i pare eshte akreditimi nderkombetar dhe parakushti i dyte eshte certifikimi i universiteteve private si jofitimprurese. Ne dhenien e ketij statusi jofitimprures i duhet treguar kujdes i vecante si bazes ligjore qe kemi ne fuqi ashtu dhe eksperiencave negative te vendeve te ndryshme si Turqia Rumania Bullgaria ku ne nje faze te caktuar shume universitete regjistroheshin si jofitimprures kur ne realitet ato funksiononin si biznese fitimprurese ndash deklaron UT.
Te pabarabarte
Universiteti i Tiranes shton se universitetet publike dhe ato private nuk konkurrojne ne te njejtat kushte. Kjo per faktin se infrastruktura dhe kapacitetet menaxhuese te universiteteve publike lene per te deshiruar.
Autonomia financiare e universiteteve publike eshte e kufizuar dhe shpesh Ministria e Arsimit dhe e Shkences perdor politika kufizuese dhe demtuese kundrejt universiteteve publike. Do te kerkohej si parakusht nje vemendje e vecante ne drejtim te permiresimit te infrastruktures se universiteteve publike ku vitet e fundit nuk eshte marre pergjigje nga Ministria e Arsimit dhe e Shkences. Ketu permendim rastet ku universitetet publike te ndryshme kane dorezuar projektet e tyre per kampuset universitare te cilat jane ne sirtaret e MASH prej disa vitesh ndash deklaron UT duke drejtuar shigjetat ndaj Ministrise se Arsimit dhe jo ndaj ligjit te arsimit te larte.
Favorizohet privati
Sipas grupit te punes reforma e re e financimit metoda lsquovoucher me fature e vendos nje student ne pozicionin e nje bleresi nderkohe qe ai nuk po blen me parate e tij por me parate e qeverise pra me parate e taksambledhesit. Kjo do te conte ne nje kerkese me te ulet per disa programe deri dhe ne mbylljen e tyre e si rrjedhoje rrezikohet qe te mos kete eksperte ne keto fusha ne te ardhmen. Ketu mund te lindin probleme edhe me universitetet rajonale ku numri i studenteve te cilet kane me vete voucher rrezikohet te jete shume i ulet ndash nenvizon raporti.
Sipas tij nga skema e re e financimit te IAL duket se studentet e universiteteve private do te jene me te favorizuar sepse tarifat e tyre te studimit do te kene ulje te konsiderueshme dhe nga ana tjeter duket se do te diskriminohen studentet e universiteteve publike pasi modeli i ri i financimit do ti hape rruge rritjes se tarifave te studimit per ta.
Na financoni
Por duket se kerkesa kryesore e Universitetit te Tiranes mbetet financimi i projekteve te saj. Ne skemen e propozuar paraqiten disa nisma te cilat kane efekte financiare te drejtperdrejta ne buxhetin e shtetit. Eumlshte e papranueshme qe nje propozim rreth nje skeme financimi te mos kete nje fature reale se sa kjo skeme i kushton buxhetit te shtetit. Ne materialin e propozuar permendet qe MASH do te investoje ne infrastrukturen e universiteteve publike do te mbeshtese financiarisht universitetet publike te cilat nuk arrijne te sigurojne te ardhura te mjaftueshme nepermjet skemes se propozuar te gjithe studentet ne Arsimin e Larte do te kene akses ne kredi te subvencionuara nga shteti ndashshkruhet ne raport.
Sipas grupit te punes kostoja financiare per te realizuar keto premtime eshte shume e madhe duke shtruar pyetjen se ku do te gjenden fondet per te mbeshtetur keto premtime. Gjithashtu nese evidentohen burime financiare te lira ne buxhetin e shtetit per te financuar arsimin privat mendojme se arsimi privat parauniversitar si detyrim kushtetues mund dhe duhet te kete prioritet per financim ne krahasim me arsimin universitar ndash deklaron UT.