Vdekja nga qielli
Brenda dy javsh dola n Prekaz dhe Koshare, ku bnin gjum t amshueshmris ata q bn dhe shtetin e Dardanis. I kisha njohur ca dhe fjalt e mesazhet e guximet e tyre nuk do t’i harroj kurr. Prbindshin e munden, q vshtir t’ia gjej shoqin n Gadishullin Ilirik. Nn hijen e Padeshit shikoja Malin e Errt. Aradhet e shumta kishin kaluar tek linin nam. Varret i shikoja. Syt m ishin mbushur me lot. Nna m thoshte se ata q vdesin n kmb nuk bn t’i qash. Me mundon di: bn t rnt t jen t ndar dhe n botn e tejme: ca tempuj t modernes e kush me nga nj grusht dhé. T shihje vizitort, piklluese ishte. Pritnin Godon e kohs son mos zbriste nga lartsit, q e kishte shkulur gurin e padrejtsive t Evrops.
Imazh trishtues n gryk, ku miku im ende nuk e kishte hedh nj lopat asfalt pr t na shptuar nga pluhuri.
Gjithandej ishin vrar mbi njqind lufttar. Shum nga ta i kisha takuar n Cyrih e Shtutgart. Ata besoj se dallonin nga t rnt. Varrimin e Jasharve e kishte prcjell me ca student shqiptar n Vjen ish-ministri i Punve t Jashtme t Austris, z. Alojz Mok. Tek shihte n ekranin televiziv trupat e rivarrosur nn nj ati nga dr. Zekeria Cana dhe hoxha i asaj ane. Kishte brofur nga karrigia zotria dhe n orn dhjet t mbrmjes kishte alarmuar Evropn pr gjenocidin q ndodhte n Kosov. Pas William Walkerit, thirrja e Mokut ishte rrqethse. Evropa sapo zgjohej nga ankthi.
Megjithat, varret dalluakan!
Deani dhe Juniku nuk munden t ndajn lek pr ndonj rras mermeri. T rreshtoheshin t rnt, madje edhe n botn tjetr para Atdheut.
Nj drenicak kishte lutur nnn: “Nse vritem Loke, n dhé t Dardanis t m varrosni! Po qe se hasmi i rrmben eshtrat e mi, flaka e tyre do t’i verboj”. Ai i kishte
edhe ca beteja tek qllonte npr lisa mercenart rus q bnin mos ta vrisnin Kosovn. Kallzojn se kur kishte ndodhur masakra tek zbrisnin lufttart me arm nga Padeshi, dikujt iu kishte
se ai drenicaku kishte fluturuar tamam si nj shkab.
N fjalorin e Adem Jasharit nuk ekzistonte ndasia. Gjall t ishte moti do t liroheshim nga mentaliteti fisnor. ’sht burrria e dinte ai trim.
N vitin 1979, Alush Zariqi, shok i Kaj Karafilit, kishte paluar t gjitha fotografit nga Lufta e Dyt Botrore kundr nemcit dhe m’i kishte vn mbi tavolin me lutje: “N Muzeun Historik t Tirans t’i dorzosh kto!”
Amanetin e tij e kishim kryer bashk m Dritro Agollin. M pleqt tregojn dhe tani se Alushi dhe Halil Halilaj nuk kishin ln pa i flak jasht Drenice, xhandar e qen.
Un kisha kaluar Bllacn (1999). Ditn e tret n Tetov takoj nipin e Alushit, quhej Ernest Zariqi, varrin e t cilit ia krkova n Koshare, gjithnj duke u ngjitur dhiareve, por askund nuk i rash n gjurm, ndoshta ndonj grusht dhé e kishte harruar. Takimin e fundit me t nuk do ta harroj. Mesazhi ishte ky: “Djalosh ruaje shpinn!” Pas nj jave, dgjoj se Ernesti, ende pa i rn brisk fytyrs, ishte vrar.
Tek e pushtonin lufttart kazermn m t madhe n kufirin shqiptaro-shqiptar, ca t strehuar prej tyre i kishte zn gjumi i rnd. N mngjes tek bnin ushtrime ushtarak t rinj, flak e fort ishte par tek zbriste nga qielli. Pak m von, vetm hi dhe ca gjurm shiheshin, shenj se m par kishte frymuar dikush atypari. Ajo ishte vdekja e tyre e, Shqipri kndej dhe tej…
(Ulpian, 2010)