2010-a të jetë viti i eksporteve!

Nj qendr shqiptare q studion tregtin e jashtme t vendit, publikoi dje disa shifra interesante. Marrdhniet ekonomike e tregtare t Shqipris me vendet e tjera pr vitin e kaluar u uln me tet pr qind. sht m se e vrtet se nuk u prekm shum rnd nga pasojat e krizs botrore financiare dhe ekonomike, por kjo nuk ndodhi vetm sepse qeveria harxhoi rreth 1 miliard euro n investime publike gjat 2009-s. Hapja ekonomike e vendit, raporti mes tregtis s jashtme t tij (importeve dhe eksporteve) dhe Prodhimit t Brendshm Bruto, sht shum i ult n rastin e Shqipris. Vetm 33 pr qind. Hermetizmi karakteristik i ekonomis son na solli edhe mbrojtjen nga pasojat e krizs. Tani ka ardhur koha m shum se kurr q t hapemi. Dhe hapjen e kemi t gjith interesin q ta bjm pr nga eksportet, pse ndonj leverdi t madhe nga rritja galopante e importeve nuk kemi (edhe t duam t’i rrisim importet, ato varen nga fuqia blerse e popullats. Po s’pagove, askush nuk t sjell mall). Po si mund t rrisim eksportet? Ndonj mund t mendoj se eksportet shqiptare jan n radh t par mineralet apo produktet bujqsore. Jo. Eksporti numr nj i vendit, ai q solli n Shqipri 380 milion euro nga 585 milion euro eksporte t vitit t kaluar, ishte industria e prodhimeve me material porositsi. Ajo q quhet me nj emr, industria e fasonit. Fasoni punson 70 mij vet ktu tek ne. Edhe pr disa vite ai do t dominoj strukturn e eksporteve shqiptare. Bumi i eksportit t energjis elektrike mund t vijoj edhe pr dy-tre muaj, por me ardhjen e thatsirs s vers do t shteroj. Fasonistt shqiptar duhet thn se kan treguar n prgjithsi aftsi prshtatse. T ndodhur prpara tharjes s tregjeve tradicionale (me Greqin porosit vitin e kaluar ran 23 pr qind, ndrsa me Italin 6 pr qind), ata guxuan dhe provuan tregje t reja edhe m t vshtira, Gjermanin, Spanjn, Belgjikn. Rezultati ishte diversifikimi, larmia e porosive dhe punve q arritn t merrnin. Kjo rrit mundsit e tyre pr t mbijetuar n nj treg q po prmbytet gjithnj e m shum nga mallrat aziatike. Fasoni nuk sht e ardhmja e eksporteve tona, edhe pse ende n to ka pjesn e luanit. E ardhmja e eksporteve shqiptare jan produktet bujqsore, si dhe shrbimet turistike. N kto dy fusha duhet investuar dhe prqendruar vmendja e gjith qeveris son n planin ekonomik. Nuk mund t’i lejojm vetes eufori pr rritje t forta t eksporteve vetm pse arritm t eksportojm 40 milion euro energji elektrike n tre muajt e par t ktij viti. Eksportet shqiptare jan ato q jan, por kan nevoj pr nj mbshtetje t vazhdueshme dhe jo thjesht me pseudo-projekte me 10 apo edhe 50 mij dollar ndihm qeveritare. Prodhuesit shqiptar kan nevoj t gjejn partner pr t shitur produktet e tyre dhe q t gjejn kta partner, duhet t bashkojn forcat dhe prodhimin. Ndryshe nuk ka t ardhme. Asnj prej prodhuesve tan, sidomos ata bujqsor, nuk sht i aft t konkurroj i vetm n tregjet e Evrops Perndimore. Nga ana tjetr, nuk duhet t harrojm vendet e rajonit. Edhe me to tregtia psoi rnie gjat vitit t kaluar, me prjashtim t Kosovs. Kosova sht vendi i vetm me t cilin kemi bilanc pozitiv t tregtis s jashtme. Mund ta thellojm edhe m tej kt bilanc pozitiv, duke drguar atje produktet tona bujqsore. Pr kt prodhuesit tan duhet t ndihen t nxitur. Programe qeveritare (donatort japin para me pikatore dhe shumicn e tyre e rimarrin n formn e ekspertve dhe konsulentve t huaj q drgojn) mund ta krijojn kt nxitje dhe pr kt qeveria jon duhet t caktoj fonde t veanta. Rritja e eksporteve me 100 milion euro (duke u dhn nxitje 10 milion euro nga buxheti i shtetit eksportuesve) sjell shum m tepr t mira sesa nj rrug e ndrtuar me kto dhjet milion euro. Qeveria jon duhet t’i kthej syt urgjentisht nga eksportet. sht rruga e vetme e qndrueshme pr t prmirsuar nj bilanc q po thyen rekorde deficitesh tregtare.