Veteranet e luftes ne Serbi- Te margjinalizuar dhe me probleme psiqike
Edhe pse kane kaluar kaq shume vite as sot ne Serbi nuk ka oferte te organizuar mjekesore per trajtimin e pasojave psiqike nga te cilat vuajne veteranet e luftes. Problemet me te shpeshta jane konsumimi i alkoolit dhe i droges dhuna ne familje si dhe crregullimet posttraumatike te cilat ndryshe njihen edhe si sindromi vietnamez.
Shume pak pune e organizuar me veteranet
Ljudevit Kolar ndryshe nga koleget e tij ishte largapames por edhe i gatshem per pranimin e ndihmes. Ne vitin 1991 ai ka qene ne frontin e Vukovarit. Menjehere pas kthimit te tij ai ka kerkuar ndihmen mjekesore rrefen ai per Deutsche Wellen. Ai kishte pasur fat sepse kishte hasur ne nje mjeke shume te mire e cila ishte e specializuar per trajtimin e veteraneve te luftes.
Por pas vdekjes se saj edhe atij iu desh ti nenshtrohet terapive te zakonshme. Mjekja qe kam tani punon nje here ne jave vetem dy ore. Ne keto dy ore ajo duhet te trajtoje 15 paciente. Nese dikush futet pa radhe dhe qendron pak me gjate brenda atehere te tjeret kane kohe vetem te hyjne brenda dhe te dalin menjehere jashte sqaron Kolar.
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Proteste e veteraneve ne Sarajeve
Nga viti 2006 ai punon ne Qendren per pacientet e traumatizuar ne Novi Sad dhe drejton sektorin per veteranet e luftes. Kjo qender eshte nder organizatat e pakta te cilat jane te specializuara per trajtimin e traumave te luftes. Pas konfrontimit te te prekurve me problemet e tyre pervojat e fituara zbatohen ne menyre konstruktive.
Qendra perpiqet qe me punen e saj te zbuse pasojat psiqike te luftes si per idividet ashtu edhe per pjestaret e familkeve te tye dhe per mbare shoqerine. Synim afatgjate i kesaj metode trajtimi eshte qe te kontribuoje per paqen e qendrueshme.
Ende vetem tituj negative
Qellim i grupeve per vetndihme te veteraneve sipas Kolarit eshte qe ata te mos shperthejne dhe te mos digjen.
Shikoni kur keni nje grup veteranesh fllimisht secili rrefen pervojen e tij te veshtire gjate luftes. Dhe pervec historise se tyre ata duhet te degjojne edhe perjetimet e te tjereve dhe ne kete moment pervec ngarkeses personale ata ngarkohen edhe me problemet e anetareve te tjere te grupit. Dhe kjo grumbullohet... do bisede e zhvilluar aty rikthen kujtimet. Edhe pse degjon historine e tjetrit ne te vertete ne ato momente perjeton historine tende.
Veteranet e luftes dhe pjestaret e tyre te familjes jane shume rralle te gatshem qe tia pranojne vetes dhe rrethit te tyre se jane te traumatizuar. Traumat e luftes jane ne Serbi nje teme tabu. Pervec kesaj per pasojat e lufterave ne ish Jugosllavi shkruhet dhe flitet shume rralle ne opinionin publik.
Ne medie veteranet e luftes gjinden vetem ne tituj negative. Me pare per ta informohej vetem kur ata vrisnin njerez. Nderkohe dy tre te vdekur nuk jane me sa duhet interesant duhet te jene dhjete e me shume ne menyre qe nje veteran te kete vlere per nje raport kritikon me hidherim Kolar.
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Vukovar
Serbia nuk ka marre pjese ne lufte
Vet Ljudevit Kolar eshte diagonstifikuar me sindromin e stresit post traumatik. Megjithate edhe pse kane kaluar kaq shume vite ai ende lufton per njohjen e te drejtes se tij nga gjykata per shkak se Beogradi konteston pjesemarrjen e tij ne lufte. Nga viti 1996 jam ankuar kunder shtetit. Dy here kam fituar dhe dy here ankesat e mia jane hedhur poshte. Shtetin e kam paditur per semundjen time sepse une jam diagnostifikuar me sindromin e stresit post traumatik thote Kolar.
Dhe per semundjen nuk eshte dyshuar asnjehere sepse posedoj ekspertizat mjekesore thekson Kolar. Problemi qendron ne ate se a kam qene apo nuk kam qene ne lufte ne Vukovar. Kjo sic duket este ne perputhje me politiken serbe sipas te ciles Serbia nuk ka qene fare ne lufte nenvizon Kolar per te shtuar se liberza e tij ushtarake ashtu si edhe librezat e kolegeve te tij jane djegur rastesisht.
Si perparim Kolar vlerson faktin qe nderkohe po takohen edhe veteranet e luftes ne shtetet e tjera te ish Jugosllavise. Dikur ata kane qelluar kunder njeri-tjetrit ndersa sot iu duhet te konstatojne se ballafaqohen me problemet e njejta margjinalizimin e tyre ne shoqeri.
Autoren Dinko Gruhonjic / Esat Ahmeti
Redaktoi Aida Cama