Vija e ashpër e Anxhela Merkelit

Nuk do të shkoj në kërkim të arsyeve mbi ngadalësinë dhe ngurrimin me të cilën Gjermania u ballafaqua qysh në fillim me krizën e  euros. Por ne duhet të paktën të përpiqemi për të kuptuar pse ekziston, tani, një çështje gjermane. Që në fillim të shekullit të nëntëmbëdhjetë Gjermania është një koleksion i mrekullueshëm të energjisë morale dhe materiale: një  mendim i madh filozofike dhe historik, një industri revolucionare, një koleksion i mahnitshëm i zbulimeve shkencore dhe inovacioneve teknologjike, një lulëzim i jashtëzakonshëm i talenteve artistike në letërsi, muzikë, teatër, filma dhe artet vizuale. Në 1914 vendi e përdori këtë pasuri për një të pushtuar Botën" (siç është përcaktuar nga historiani, Fritz Fischer) dhe që përfundoi me një humbje poshtëruese. Në vitet  tridhjetë, pas dështimit të Republikës së Vajmarit, kërkoi të arrinte të njëjtin qëllim me mjete të reja, , strategji të reja, një mbidozë vdekjeprurëse e nacionalizmit racor. Dhe dështimi ishte edhe më katastrofik se ajo e vitit 1918.
Akti i tretë i historisë gjermane fillon në fund të viteve dyzet. Vendi analizon arsyet e humbjes, heq dorë nga ëndrra e fuqisë botërore, angazhohet për të përjashtuar nga trupi i saj viruset sociale  dhe arrogancën racore, kërkon falje për viktimat e saj, dhe i investon të gjitha energjitë e saj në një projekt të bazuar në nevojën ekonomike të shmangur gabimet e së kaluarës: arrogancën e Vilhelmit, dobësinë ekonomike të Republikës së Vajmarit, çmendurinë e Hitlerit. Arritja e madhësisë ekonomike dhe triumfi i Markës është e shënuar pikërisht nga e  kundërta e projekteve të mëparshme. Janë qëllime të paqes, dhe jo  të luftës. Por, që përdoren të njëjtat metoda të ndjekura në të kaluarën: kohezioni social dhe disiplina, ashpërsia e ligjeve, përputhja intelektuale dhe veçanërisht një planifikim i kujdesshëm, i zellshëm dhe i papërkulur. Asgjë nuk e mbron popullin gjerman nga ankthi i saj i përsëritur romantik, kur ndjenja për të zbatuar një projekt të konceptuar dhe përgatitur në çdo detaj.
Por edhe në aktin e tretë, si në dy rastet e mëparshme, ky virtyt fsheh një rrezik. Një Gjermani pa siguri bëhet e shqetësuar dhe nervoze, madje edhe neurotike. Saktësimi i programit gjatë rrugës për të llogaritur ngjarjet e paparashikuara, është pra shumë më e vështirë për gjermanët, sesa për partnerët e tyre të mëdhenj europianë. Kjo ndodhi gjatë dy luftërave botërore dhe po ndodh, për fat të keq, dhe gjatë luftës së euros. Paraardhësit e Gerhard Schröder dhe Angela Merkel mund të ishin në gjendje të modifikonin planin në përputhje me realitetin. Por kancelarët e vjetër, nga Konrad Adenauer deri tek Helmut Kohl, ishin të bindur se vendit të tyre do t’i ishte e nevojshme, së bashku me sukses ekonomik, dhe një integrim i fortë europian.
Për Merkelin, ashtu si për Schroderin, Europa është një trashëgimi, që nuk janë as intelektualisht, as emocionalisht të lidhur. Kjo nuk do të thotë se nuk e kanë kuptuar seriozitetin e krizës. Pas rezistencës së saj fillestare, kancelaria u përpoq t’u shpjegonte qytetarëve të saj se shpëtimi i vendeve në rrezik ishte një domosdoshmëri për Gjermaninë, domethënë në interesin e vet, dhe nuk mund t’u ikim. Por ajo nuk ka guxuar të vejë në pikëpyetje aksiomat, që janë pjesë e dogmës ekonomike gjermane, nga roli i Bankës Qendrore Evropiane deri tek  Eurobonot. Ajo do ta bëjë, herët ose vonë, por ka rrezik që të jetë shumë vonë. Ndoshta Mario Monti mund t’ia shpjegojë më mirë, sesa mund ta dijë Nicolas Sarkozy.