Viktor Zhusti, kthimi në Gjirokastër i djalit plëngprishës

Aktori Viktor Zhusti i kthehet edhe nj her qytetit t fmijris dhe rinis, Gjirokastrs. Mes nostalgjis kujton ditt m t bukura t kaluara aty. Qyteti i fmijris s tij sht ndryshe nga t gjitha qytetet e bots. “Habitem! Tani po e kuptoj se ku kam jetuar. Ky qytet ngjan me nj teatr gjigant. N kt qytet nuk lvizin njerz, por personazhe”, thot i zhytur n kujtime n sheshin e kshtjells s qytetit t gurt

N fillim t qershorit t ktij viti, Viktor Zhusti pranoi rolin e prezantuesit n festivalin ndrkombtar “Takimet muzikore t dy botve”. Pr tri-katr dit t ktij festivali, gjashtdhjet e tetvjeari me flok pothuajse t thinjura, u end si dikur djalosh n rrugt dhe sokakt e shtruar me kalldrm t qytetit ky kaloi fmijrin dhe rinin. Ndrsa ecte m shkujdesjen e “vendaliut”, Zhusti s’ka si t mos ket ndier vshtrimet kureshtare t bashkqytetarve t tij.

Ndjesit duhet t ken qen t “nakatosura”: “Nuk t kemi harruar!”, “Nuk ju kam harruar!”. E gjith kjo ngjan me nj sfid. Prezantimi u b nn harqet e kubes s kalas dhe ai, duke luajtur me mjeshtri fjaln dhe plastikn, n fakt nuk prezantoi, por solli aty nj rol, nj personazh, nj mesazh... Ky mesazh kmbehej n mnyr t dyanshme pa shum fjal e shenja jo vetm n sken, por edhe npr sokakt e qytetit ku u rrit. Kur dgjova se Viktor Zhusti, dikur nj nga aktort e shumkrkuar nga regjisort, pas afro 17 vjetsh i rikthehet dashuris s tij t vjetr aktrimit, natyrisht q u gzova pa mas. Lexova diku se ai zbriti n Tiran dhe interpretoi me t njjtn fuqi interpretuese si dikur “Kush ka frik nga Virxhina Wolf”. Por ajo q m bindi n kt rikthim nuk ishte fakti q aktori i talentuar, i cili i kishte munguar gjat skens s teatrit dhe sheshit t xhirimeve, zbriti n Tiran, porse ai u kthye si aktor n pikn e nisjes, n Gjirokastr.

Sjellja e tij gjat atyre ditve kishte dika t ngjashme me mesazhin e tablos mahnitse t Rembrandt-it: “Kthimi i djalit plngprishs”. N Gjirokastr kishte ardhur Viktori, ndrsa n mendjen time vrtitej mesazhi filozofik dhe njerzor, q mund ta prcjell vetm nj kryevepr si ajo e Rembrandt-it. Gjirokastra dhe Viktori kishin humbur njri-tjetrin dhe pasi e gjetn i gzohen me dashurin pr sendin e humbur, t cilt e krkuan gjat pr ta shptuar prfundimisht nga humbja. Zhusti, q vitet e fundit ka
nj jet t dyfisht mes Athins (m sakt n veri t ishullit t Evias n Greqi ku ka nj shtpi dhe nj biznes modest) dhe Tirans, pr rreth 30–40 vjet. E kishte “harruar” qytetin ku kishte kaluar pjesn m t vrullshme t jets. Ati nuk e harron kurr birin! Zoti nuk e harron kurr djalin e vet plngprishs. E thrret. I lutet t kthehet. E pret. Beson n kthimin e tij. I rikthyer pr t prezantuar festivalin ndrkombtar q tenton t lidh nn harqet e kshtjells s Argjiros muzikn e botve dhe kohve t ndryshme, papritur bie n grackn e kujtimeve. Viktor Zhusti, aktori i fuqishm, n kt rikthim te fmijria dhe adoleshenca, befas zbulon pr her t par se ka qen aktori i njohur Prokop Mima q e ka zbuluar at si talent. Qyteti i fmijris s tij sht ndryshe nga t gjith qytetet e bots. “Habitem! Tani po e kuptoj se ku kam jetuar. Ky qytet ngjan me nj teatr gjigant. N kt qytet nuk lvizin njerz, por personazhe”, m thot i zhytur n kujtime n sheshin e kshtjells. Ngrir n kujtimet e fmijris, me vshtrim t prhumbur n universin e hirt t qytetit q shtrihej posht majave t kpucve tona, ai nis e kujton me radh emrat e “personazheve t roleve kryesore”: Temen me violin, poetin zagorit Kio Spirin, dyqanxhiun Minush, Petron q do t’i vinte rrotat kalas, dy doktort Vasilin e Madh dhe Vasin e Vogl, lustraxhiun Atif, policin Reuf, Qani Ficon e kinemas, rrobaqepsit e shajaqeve, bilardistin Rusto Asqeri, enciklopedistin Raq Paskali, Micin at mballomtarin e shollve me rripa, qoftexhiun Cil Muka, karvanjarin Sare Ponde... e sa shum t tjer. “O Zot, tani e kuptoj se n kt qytet q ngjan me nj atelie t hapur filmi, nuk jetohet, ktu luhet teatr!”, thot me syt krejt t kaltr dhe gjysm t mbyllur duke i shoqruar fjalt me nj buzqeshje t leht. “Ja, ajo shtpia me grila afr gjimnazit n Palorto, aty jam rritur. Gjirokastritt e njohin si shtpia e Thimjo Pucit, por n fakt ka qen shtpia e Gole Fllokos, gjyshit t kolegut tim aktor Timo Fllokos. Nga dritaret e asaj shtpie un kam par nj tragjedi t vrtet kur u dogj shtpia e Milto Hidos. Ishte nj shtpi e madhe e me gur t shkalit m ndryshe nga shtpit e tjera. E prfshin flakt dhe brenda 2-3 minutave flaka doli mbi ati. N kanatat e dritareve kishin dal 2-3 fmij q krkonin ndihm. Mellani, nj hamall, serb a malazez nuk e mbaj mend mir kombsin e tij, u fut mes flakve t shqyente hekurat e dritareve, por ishte e pamundur fmijt u dogjn t gjall brenda shtpis”. Pr aktorin Viktor Zhusti, Gjirokastra sht magji dhe udi, po pr mendimin e tij Gjirokastrn e vrtet m mir nga t gjith e njeh vetm Ismail Kadareja. “Nuk kisha shum shoqri me Ismailin, m shum shoqrohesha me t vllain Shahinin, i cili ka qen n nj klas me vllain tim. E rilexoj shpesh ‘Kronik n gur’ dhe mrekullohem. Jan orvatur shum artist dhe krijues t zbulojn Gjirokastrn, por pr mendimin tim, Kadareja ishte i vetmi q arriti t zbuloj t vrtetn. Vetm ai e kuptoi q ktu lviznin personazhe dhe jo njerz t zakonshm. Kadareja e bri monument kt qytet dhe ky qytet e bri t pavdekshm Kadaren. Nuk e di se pr far arsye, ndoshta pr t’i fshehur nga shteti komunist apo pr t mos humbur n shtpin e tyre, gjat kohs kur Kadareja ishte me studime n Mosk, disa fletore me nj dorshkrim t tij, i vllai Shahini i solli n shtpin ton. Nuk jam shum i sigurt, por ndoshta mund t ket qen dorshkrimi i librit ‘Qyteti pa reklama’, nj novel e shkruar n stilin dhe me atmosfern magjike t romanit ‘Kronik n gur’. Pas disa kohsh, Shahini e mori dorshkrimin”, hallakatur n kujtime, Zhusti nuk rresht s rrfyeri. “Qesh kur kujtoj tani q nj nga dhomat e shtpis s Gole Fllokos ishte e veshur me flet metalike, q nse shtpia digjej, stofrat t shptonin pa u djegur”. Pr ta
edhe m nostalgjike atmosfern e biseds sipr murit t gurt rrethues t kalas, kur qyteti posht nesh ngjan m shum me nj maket arkitekti se sa me nj mjedis real, e pyes Viktorin pr shtysat dhe fillesat e aktrimit. Ishte pasion apo talent? Prgjigjja fillimisht vjen “ala kadarejane”, krejt e paprcaktuar. “As njra e as tjetra, apo ndoshta edhe t dyja”. Mendohet pak, pastaj vazhdon m realisht. “N fakt, nse kam pasur ndonj talent, merita pr zbulimin e tij i prket kryekput Prokop Mims. N vitin 1955, Prokopit i duhej nj rruga n skenn e estrads s qytetit dhe ‘rruga’ m t mir se un n at koh ishte e vshtir t gjeje. Shfaqja n prgjithsi dhe roli im i rrugait n veanti u plqyen. Me sa duket un kisha qen i suksesshm, sepse kisha luajtur vetveten”, thot ai. Viktori nuk ishte m shum se 12 vje, kur artisti i njohur i skens dhe ekranit shqiptar, Prokop Mima, u tha se ai prvese “rruga” mund t bhej aktor dhe profecia e tij ndodhi. Afron ora e fillimit t festivalit dhe aktori nis t largohet nga kujtimet. Biseda nis t bhet m “prozaike”. Viktor Zhusti na tregon se ka lindur n dhjetor t vitit 1942 n Athin (Greqi). Rrmuja e Lufts s Dyt Botrore bn q familja e tij t ndahet. Nna mbetet n Athin, ndrsa Viktori vjen s bashku me baban e tij n Shqipri n vitin 1943. Ai e kalon fmijrin e tij n qytetin e Gjirokastrs me njerzit e babait. Ndrkaq, nj vit pas “shfaqjes s rrugait”, n vitin 1956 Viktor Zhusti nis studimet pr art dramatik dhe aktrim n Liceun Artistik “Jordan Misja”, ndrsa m pas n vitin 1960 fillon studimet e larta n Institutin e Lart t Arteve “Aleksandr Moisiu” n Tiran. Gjat viteve t shkolls s lart merr pjes n disa nga shfaqjet e Teatrit Popullor. Gjat ksaj periudhe ai kujton interpretimin e tij n rolin e Petr Petrusit n dramn “Nj dashuri e till” e Pavel Kolurtit, interpretimin n rolin e Gencit n dramn “Shtpia n bulevard” t Fadil Paramit, rol ky q do t ishte njkohsisht edhe roli i diploms pr t. Pas mbarimit t shkolls emrohet n Gjirokastr, n fillim si regjisor i Shtpis s Kulturs, m pas si aktor i estrads profesioniste t qytetit. N vitin 1968, s bashku me Bernard e Bukuroshe Kokalarin, Viktor Zhusti do t ishte nj nga themeluesit e teatrit profesionist t qytetit t Gjirokastrs. Nuk harron t na kujtoj se n vitin 1970, ai s bashku me aktoren e mirnjohur Edi Luarasi ishte prezantues i Festivalit X t Kngs n RTSH. Pa m t voglin dyshim Viktor Zhusti renditet n radhn e aktorve m t shquar t Shqipris.