Vota qe teston te gjithe
Perballe pasqyres se NATO
Ndersa zgjedhjet presupozojne kthjellimin e situatave politike tek ne vecse perkeqesojne me keq. Zgjedhje me te mirat deri me sot mbeten konsiderata relative qe varen nga referenca e jane maksimumi i levdates perendimore qe pertej nje komplimenti eshte nje kritike elegante per nje vend te NATO qe deshton sistematikisht te respektoje voten edhe pas 20 vjet demokraci formale.
Fiaskot elektorale me fushatat jo transparente e jo etike parazgjedhore kaotizmin e amatorizmin e dites se votimit numerimin e telekomanduar peshtjellimin postzgjedhor e arbitraritetin e levave te partise intimidimin e sistemit te drejtesise me finale tensionimin e jetes se vendit jane shemti qe pasqyra e NATO-s nuk i fsheh aspak. Deri ne permbushjen e standardeve perendimore mbetemi ne ujerat e tranzicionit dhe askujt nuk i lejohet qeverise te pares te mburret e vetekreditohet politikisht.
Perendimi me lupe ne dore
Sepse u zhgenjyen nga 2009 kesaj radhe perendimi me lupe ne dore preku vete dhe imtesisht realitetin zgjedhor duke shmangur cdo lloj telefoni te prishur me efekte ne objektivitetin e certifikimit final. Pa qene surprize vleresimet paraprake nuk jane inkurajuese. Zhgenjimi eshte evident ndaj deshtimit te nje vendi NATO ne mospermbushjen e pritshmerive normale edhe pas investimit te jashtezakonshem dhe dorezanise se miqve anglo-saksone ne perspektiven e integrimit ne BE.
Pertej perjetimit dhe konsideratave tona pozicioni perendimor mbetet thelbesor per aq kohe sa aspirojme te ndajme me te vlera te perbashketa te demokracise dhe shtetit ligjor.
Kur degjojme cfare na pelqen
Perpos deshtimit elektoral dhe provokimit te predispozicionit perendimor politika shqiptare pa kurrfare perulesie ndaj elektoratit dhe respekti ndaj miqve perendimore jo vetem qe nuk pranon mekatin me ndjesen perkatese por interpreton sipas interesit mesazhet e perendimit duke mos ndrequr por korracuar me tej qendrimet absurde qe pse jane te tilla provokojne ate reagim perendimor.
Karshilleku i syresh politikaneve perziere me doza butaforike servilizmi shkon deri ne arrogancen e venies ne gojen e partnereve te konsideratave qe me tej serviren si alibi te radhes duke bere qe politika e vjeter nga promotore e emancipimit dhe progresit demokratik te behet pengmarrese e ketyre vlerave.
Butaforia e dites se zgjedhjeve
Ndonese e konsideruar si realitet perendimor vete dita e zgjedhjeve nuk i shpetoi butaforise dhe anormalitetit. Qetesia relative eshte progres por kjo nuk mjafton. Mjerisht diten e votimit nuk ndjehemi perendimor perderisa ne mungese te sistemit online te verifikimit te kartave te identitetit dhe reflektimit ne database zgjedhor dinjiteti i votuesit cenohet si prej a paragjykimit permes shenjimit te gishtit me boje b kartave te identitetit qe nuk garantojne eskluzivitet apo c kushtet e papershtatshme deri dekurajim - distanca te largeta ngjitje shkallesh apo formati vetem verbal e pa simbole i fletes per te ushtruar vullnetin zgjedhor per nje seri kategorish delikate - pleqeria e thelle romet te verbrit te semuret kronike apo analfabetet.
Turisti votues
Nje gangrene konstante e subjektivitetit zgjedhor mbeten listat e votuesve. Opozita duke i dhene privilegjin e dyshimit pushtetit pranoi te merrte pjese ne zgjedhje kur pervecse kartave te identitetit ende jo on-line vete listat zgjedhore mbeten problematike per shkak te fluiditetit ne to. Kushdo mund te behet banor i metropolit qofte dhe ne prag te zgjedhjeve por nderkohe duhet te kete kritere per privilegjin per te votuar atje sepse nje kontrate qiraje ne banesa anormale - garazhe qilare lavazhe germadha te braktisura etj. nuk duhet te garantoje kete gje nderkohe qe edhe per banesa normale kontrata e qerase duhet te mbeshtetet me dokumentacion perkates te sherbimeve utilitare - uje drita telefon apo banka per nje periudhe te caktuar perpara zgjedhjeve ne fjale.
Kur drejtesia vendos per fatin e saj
Sfida legale ndaj fatit te votes se lire sesa drejtesi per te eshte sfida e gjyqesorit ndaj imazhit te vetvetes. Precedentet nuk inkurajojne besueshmeri e per sa kohe drejtesia nuk respekton vetveten do te endemi pafund ne rrethin vicioz te arbitraritetit politik qe pjell me shume arbitraritet politik. Me nje sistem efikas gjyqesor te pavarur prej politikes zgjedhjet nuk do te riciklonin tensione pafund sepse do te dekurajohej abuzimi me to sikurse asnje opozite nuk do te radikalizohej sepse cdo papergjegjshmeri politike dhe qeveritare do te ndeshkohej ne kohe sipas ligjit. Kjo nuk ka ndodhur dhe pushteti gjyqesor perceptohet si aneks i pushtetit politik duke u paragjykuar nga syresh ne objektivitetin e verdiktit si mision i pamundur.
Drejtesia meriton privilegjin e dyshimit
Ndonese i paragjykuar konsolidimi i gjyqesorit shkon permes respektimit te verdiktit te tij pavaresisht nderhyrjes politike per te krijuar nje precedent pozitiv per me teper qe rekomandohet prej miqve anglo-saksone qe te zhveshur prej emocioneve apelojne per qetesi dhe pergjegjshmeri. Respekt nuk do te thote dakordesi dhe pala e pakenaqur mund te konsideroje si rruge te tjera apelimi ashtu dhe rritjen e trysnise politike dhe sensibilizimin e metejshem per kauzen e saj.
Nese gjykatat paragjykohen reformat ne drejtesi duhet te jene urgjente si per te garantuar objektivitetin e gjykimit ashtu edhe apelimin efikas shoqeruar me masat ndeshkuese ne raste te abuzivizmit.
Pertej etiketes se NATO-s
Etiketa NATO ne ambalazhin e shoqerise shqiptare duhet te pasohet me standarde sjelljeje po te tilla. Reagimet e paleve ndaj apelit per voten e 8 majit duhet te jene kushtetuese. Pushteti i paragjykuar per intimidim institucionesh e pushtetesh te pavarura duhet te distancohet nga praktika te debatueshme dhe te mos ricikloje precedentet e dikurshem kur vete ne opozite sfidonte drejtesine e kapur sipas saj deri ne komunikimin ekskluziv vetem me prokurore te huaj apo personel ambasadash.
Nderkohe opozita nese beson se drejtesia merret peng nuk duhet te radikalizohet ne mosrespektim te atij vendimi por te fokusohet ne mundesite per sfidim legal te tij paralelisht me sensibilizimin politik te kapjes se shtetit ndaj cdo protagonisti te perfolur qe i imunizuar prej ligjit ende apelon per voten e qytetarit. Protesta opozitare duhet te jete qytetare dhe paqesore duke sensibilizuar jo vetem prokurorine qe te zbardhe afera e tragjedi me ndjeshmeri maksimale publike por dhe mbare opinionin publik dhe miqte tane perendimore ne fatin e nje shoqerie qe meriton drejtesi.
Perkundrejt arbitraritetit te pushtetit opozita eshte ne te drejten e radikalizimit per aq kohe sa ai mbetet paqesor dhe ligjor ne emer te shmangies se bumerangut politik e afirmimit te shembullit per te ardhmen.
Pashmangshmeria e zgjidhjes politike
Nese synimi maksimalist opozitar pavaresisht verdiktit te kolegjit mbetet zgjedhjet e parakohshme ne kushtet kur perceptohet se puna e pushtetit lokal nuk ka duk me nje qeveri qe nuk ka predispozicionin e bashkepunimit kjo domosdon paraprakisht reforma te shpejta e efikase ne drejtesi e ligj zgjedhor. Nese ekipi qeveritar aktual nuk gjeneron me besueshmeri tek opozita qe me 8 maj priste te mos degjonte me klishene e zgjedhjeve me te mira se me pare alternativa e zgjedhjeve te parakohshme do te ishin ato po sipas kalendarit por me nje qeveri te perbashket te mirebesimit apo rokade brenda mazhorances pa pranine e emrave te lakuar si shperfilles se te drejtave kushtetuese te opozites.
Skenari minimalist per opoziten - riformatimi qeveritar jo vetem garanton vijueshmerine e qeverisjes se mazhorances ne respekt te verdiktit formal te 2009 precedentin e zgjedhjeve sipas kalendarit por do te perbente nje shans per mazhorancen qe te deshmonte me vepra pergjegjshmerine politike duke sanksionuar precedentin e zgjidhjes politike per interesa superiore. Doreheqja nuk duhet te jete tabu qofte per protagoniste afatgjate te pranishem ne menyre te vazhdueshme ne ulje-ngritjet e politikes pavaresisht rokades se pales perballe ashtu dhe ne funksion te pastrimit te imazhit te implikuar ne ceshtje te ndjeshme publike.
Sfida e lobimit te perendimit
Ne funksion te progresit te kauzes se saj opozita duhet te investohet ne raporte me efikase me perendimin ne pergjithesi e boten anglo-saksone ne vecanti si mentor direkt te progresit demokratik. Perballe dilemave e opsioneve te paqarta e duke rene ne rutinen e sindromes se kusise me presion - tolerimin e problemeve te brendshme per aq kohe sa nuk cenohen balanca gjeopolitike perendimi shpesh heziton perballe statukuose deri ne kurriz te ngadalesimit te standardit demokratik.
Bastet vihen tek i shpejti ndaj opozita per te marre mbeshtetjen e tij duhet te deshmoje partneritet real efikas si me kauze ashtu dhe me vendosmeri e vullnet per reforma te shpejta dhe te thella demokratike permes nje ekipi gjitheperfshires nga e majta tek e djathta moderne. Zgjedhjet nuk kane perse te jene nje mallkim per nje shoqeri te etur per demokraci e shtet ligjor. Ndersa ajo ben te sajen roli i perendimit ne gjenerimin e shpreses e besimit ndaj votes se lire dhe drejtesise sot mbetet me i mirepritur se kurre.