Zhvillimet gjeopolitike dhe perspektiva e problemit çam

Problemi am, tashm nuk sht problem i komunitetit prej 300 000 banorsh t ksaj krahine t Shqipris s Poshtme, q sot jetojn brenda territorit t shtetit am, t ciln literatura historike e quan si “Shqipria Londineze”. Ai tashm duhet t quhet problemi kryesor i politiks s jashtme t shtetit shqiptar, i cili ka sot mundsin ta shndrroj at n njrin prej prioriteteve kryesore t veprimtaris s tij.

Por, far ka
deri tanim faktori politik pr “problemin am”?! Le t bjm nj retrospektiv t shkurtr t saj n kta 18 vjet t periudhs paskomuniste.

Prezantimi i tij nisi me Kryeministrin Aleksandr Meksi, i cili e paraqiti pr her t par at gjat vizits s Kryeministrit grek n Tiran, Kostandin Micotaqis, n fillim t viteve 1990.

M pas, do t ishte Kryeministri Meta gjat vizits s tij zyrtare n Athin, i cili do ‘ia pohonte kt “precedent” Kryeministrit grek, Kostas Simitis. Deklarata t tjera pr kt problem jan
her pas here, por t kujdesshme, nga Kryeministri Berisha, kreu i LSI-s, Ilir Meta, si dhe nga deputet t veant n Parlamentin shqiptar. Madje, n kt forum pak koh m par u zhvilluan debate t ashpra midis deputetve te PDU-s, zotrinjve Shptim Idrizi dhe Dashamir Tahiri, me kryetarin e PBDNJ-s, deputetin Vangjel Dule, rreth ktij problemi, t cilin zoti Dule e ka cilsuar m par si: “Nj problem inekzistent, i paqen, t cilin historia e ka mbyllur”.

Ndrkoh q politika i ka konsideruar t mjaftueshm hapat dhe veprimet e saj, paralelisht me t ka operuar edhe “faktori politik” dhe “shoqror” am.

Q nga viti 1991, shoqata atdhetare dhe politike “amria” nisi nj aktivitet t gjer politik, shoqror dhe kulturor pr sensibilizimin e “problemit am” nprmjet botimeve t gazetave, librave, organizimit t aktiviteteve kulturore dhe promocioneve t ndryshme.

N vitin 2005, t zhgnjyer nga indiferenca e faktorit politik shqiptar, komuniteti am e ngriti punn e tij n nj tjetr stad, duke krijuar forcn e tij politike, e cila nisi procesin e ndrkombtarizimit dhe prezantimin e plot t “problemit am”.

Mbas zgjedhjeve e 28 qershorit 2009, me nj aksion politik, brenda nj harku kohor t shkurtr kohor, PDU, e prfaqsuar nga deputett, zotrinjt Shptim Idrizi dhe Dashamir Tahiri, s bashku me aktor te tjer, miq dhe dashamirs t komunitetit am, arritn q ta legalizonin dhe institucionalizonin n “parametrat e duhur dhe optimal “problemin am” si problem t t gjith shqiptarve.

Ndrkoh q, pas prezantimit t “odises” 20-vjeare t amve n kulisat e politiks, po prpiqemi t “heqim” disa paralele historike, t cilat mund t’u shrbejn zhvillimeve politike t ktij “fenomeni unik”. Paralelizmin e par do ta bjm brenda realitetit shqiptar me Kosovn, ndrsa t dytin, me nj problem q tashm i prket t drejts ndrkombtare, si sht gjenocidi mbi arment.

Duke iu referuar historis s Shqipris, dim se Kosova dhe amria ishin dy rajonet m t mdha q iu shkputn truallit shqiptar n vitin 1913, n Konferencn e Ambasadorve n Londr. Po ky forum i Fuqive t Mdha t Evrops njohu edhe pavarsin e shtetit shqiptar, “Shqipris Londineze, q nga shum historishkrues shqiptar konsiderohet si “triumfi” i Rilindjes Kombtare Shqiptare.

Por shtrojm pyetjen: A ka marr fund ky proces? Patjetr q jo. Ashtu si e prcaktuan edhe ideologt e Rilindjes son Kombtare, “Rilindja” ishte nj lvizje pr krijimin e komb-shtetit. Po a e krijoi ajo komb-shtetin shqiptar?! Patjetr q jo! Ather, duket q ky proces ka vijuar dhe nuk sht ndalur deri tanim. Ai nuk po vazhdon me “pushk dhe me pen”, por me veprime dhe aksione politike. Suksesi i tij i radhs ishte pavarsia e Kosovs. Shqiptart e Kosovs e arritn at pas 85 vitesh prpjekje “titanike”, vetm duke e ndrkombtarizuar fenomenin “Kosov”, q prkthehet sensibilizim i faktorit politik ndrkombtar. T gjith jemi dshmitar t rezultatit, puns, veprimtaris, aktivitetit, vetmohimit dhe sakrificave t grupit dhe individit, komunitetit dhe lidershipit kosovar.

I ndjeri President Rugova dhe bashkpuntort e tij, me mjetet monetare t popullit shqiptar t Kosovs, i ran bots “kryq e trthor”, duke
t njohura problemet q i fshihnin bots serbo-sllavt. Fal ksaj pune, rezultatet nuk munguan t vinin dhe sot Kosova sht ajo q ne e shohim, ndiejm dhe prekim, si shteti m i ri n bot.

Kt gj duhet t bj edhe komuniteti am, s bashku me t gjitha grupet e miqve t tij. Jo vetm t loboj me Strasburgun, Londrn dhe Brukselin, por dhe me Parisin, Romn, Berlinin dhe Uashingtonin.

Kjo sht “vija e par paralele” t ciln duhet ta “heq” fort edhe Parlamenti dhe qeveria jon.

Ndrkoh, po sjellim si “paralele” t dyt edhe nj ngjarje q ka ndodhur disa qindra kilometra larg, prpara afrsisht 100 vjetsh. Vetm disa muaj m par, Senati amerikan miratoi nj rezolut rreth problemit t gjenocidit q Perandoria Osmane kishte kryer ndaj popullit armen, gjat viteve t Lufts s Par Botrore.

Ky veprim politik i forumit m t lart politik t SHBA-ve solli jo pak luhatje t ekuilibrave gjeostrategjik dhe shrbeu si pik reference ndaj vrtetsis s ktij problemi.

Me t drejt shtrojm pyetjen se a do t jet e largt dita q nj forum i till t jap vlersimin e tij pr “precedentin am”!

T shpresojm se po!

Ather, n qoft se do t ecim drejt realizimit t nj kauze t till, si do t ndihen strukturat tona shtetrore prpara ktij realiteti? Po njerzit q i prfaqsojn ato dhe ndrgjegjja e tyre? Nuk e dim, por mund t themi se “problemi am” tashm nuk u prket vetm amve. N kt rast po ju kujtoj deklaratn e ambasadorit amerikan Withers para disa ditsh n Vlor, kur nga selia e qeveris s Ismail Qemalit, arkitektit t Shqipris s pavarur, deklaroi: “Pr amt duhet punuar q shtja t njihet jasht”. Kshtu deklaroi prfaqsuesi i SHBA-s, t tjerat mund t’i kuptoni vet. Tashm, amria nuk sht m nj Palestin e harruar!

Autori sht veprimtar i PDU-s