amet ne nje shekull
Lindja e eshtjes ame 1820-1943 e studiueses se re Blerina Sadiku pasuron historiografine mbi amerine me dokumente dhe deshmi shumica e te cilave publikohen per here te pare
Monografia shkencore Lindja e eshtjes ame 1820-1943 Naimi 2011 e autores se re Blerina Sadiku pati vemendje te gjere ne prezantimin e pare ne publik. Titullare si ministri i Kultures dhe historiane ne ze gjykojne se ky studim me lenden dokumentare arkivore te pashfrytezuar deri me sot qe sjell mbi nje teme delikate e varrosur dhe e rizgjuar ne njezet vitet e fundit e meriton dhe kerkon njemend vemendje nga institucionet akademike dhe shteterore.
eshtja came ne nje shekull qysh ne kohen e Revolucionit Grek kur kombi grek luftonte per pavaresi dhe krah tyre edhe camet deri ne vitin 1943 ne kohen e Spastrimit Etnik qe iu be popullates e perzene nga rrenjet e territorit te vet.
Ne studimin qe autores Sadiku i mori 6 vjet trajtohet lufta e qeverise greke ndaj komuniteteve te huaja me 1820-en. Ato kohe objekt i sulmeve greke ishin jo vetem shqiptaret por edhe vllehet hebrenjte sllavo-maqedonasit dhe turqit e Thrakes.
Nje kapitull ze veshtrimi i ceshtjes ne periudhen e Lidhjes Shqiptare te Prizrenit 1878-1881 me tej gjate Konferences se Paqes ne Paris 1919-1920.
Autori i disa librave per ceshtjen came Hajredin Isufi i cili ka bere redaktimin shkencor te monografise thote se autorja tregon qe historia e drames came nuk mund te rishkruhet duke u mbeshtetur gjithnje ne ato burime qe dihen e te njohura deri dje por duke hulumtuar per burime te reja per ti sjelle lexuesit pjeset e munguara te historise se asaj treve qe eshte e pasur me histori dhe figura te shquara.
Per shembull Isufi merr kapitullin e fundit Lufta per shkollen shqipe ne ameri 1908-1943 ku hidhet drite ne nje periudhe paraprirese te luftes per shkollen shqipe ne krahinen e amerise ne vitet 1908-1940.
Nga studimi i Sadikut thote historiani Isufi del se jo vetem qe rrethet patriotike came ne Paramithi Margellic Mazrek Filat Parge etj. nuk iu nenshtruan akteve te dhunshme te qeverise osmane e me pas te asaj greke por luftuan te perhapnin ne ameri shkrimin e librin shqip.
Me gjithe botimet e shumta te ketyre njezet vjeteve te fundit historiografia mi amerine vazhdon te mbetet deficitare ne raport me interesimin e lexuesit e te vete shkences thote recensuesi i monografise prof. dr. Pellumb Xhufi.
Historianet e vleresuan per hulumtimin e materialeve ne arkivat greke italiane gjermane dhe dokumentacionin qe Sadiku ka ditur te vjele prej tyre dhe ta shfrytezoje me rigorozitet aq sa te na provoje se edhe nje vajze e re mund te na jape nje liber qe te ben te mendosh pohoi historiani Sabri Godo ne prezantimin ne Tirane i organizuar nga Shoqata ameria dhe Shtepia Botuese Naimi.
Per ta permbushur kete detyre nuk mjafton sedra per nje punim shkencor dinjitoz e skrupuloz. Por jane ndonjehere motive te brendshme te forta qe sherbejne si shtyse per te permbushur nepermjet nje punimi shkencor edhe nje mision qytetar. Autorja Blerina N.
Sadiku eshte pasardhese e nje prej familjeve me te njohura te amerise familjes patriote Sadiku. Duke falenderuar asistencen e profesoreve Xhufi dhe Isufi gjate procesit te hartimit te librit thote se interesimi per tu njohur me historine dhe dramen e amerise eshte bere pjese e pandare e jetes se saj duke nisur me diplomen universitare te mbrojtur me temen Diplomacia shqiptaro-greke ndaj ceshtjes came 1913-1944 e per te vijuar me kete liber te ri qe doli ne qarkullim pas nje pune te panderprere prej afro 5-6 vjetesh dhe pas nje kerkimi dhe konsultimi te gjere me dokumentet dhe literaturen ne arkivat shqiptare greke italiane gjermane etj.. Autorja 25-vjecare ka kryer studimet ne Universitetin e Nju-Jorkut per Marredhenie Nderkombetare.