Çfarë fëmijësh po edukojmë?

AGIM BAÇI

Nisja e çdo viti shkollor gjithnjë më sjell ndër mend një pyetje: Çfarë po bëjmë për edukimin e fëmijëve? E, fill pas kësaj pyetjeje, të tjera qëndrojnë më pas, për të marrë më shumë se sa një përgjigje nga ne të gjithë: A janë shkollat e sotme vendet e vetme ku duhet të besojmë edukimin? Cila është përgjegjësia prindërore? Po institucione të tjera, a janë ndërmjetëse, apo duhet të besojmë vetëm te mësuesi? A jemi ne të aftë tu përgjigjemi sfidave që na krijojnë fëmijët? A mundemi të konkurrojmë botën e televizionit, që është kaq e pranishme në jetën e fëmijëve, apo llojet e informacionit që ka sot çdo fëmijë? A mund ta përballojë këtë sfidë vetëm mësuesi?
Afërmendsh që shumica e prindërve shqetësohet për të gjetur zgjidhje për këto dilema. Por duket se të gjitha këto pikëpyetje i kalon një dyzim edhe më i madh: Çfarë tu themi fëmijëve për realitetin? Janë jo të paktë prindërit që e shprehin hapur frikën se mos ndoshta vetëm duke mësuar dhe shumë i edukuar, fëmija nuk do të jetë i zoti të përballojë sfida të vështira në këtë jetë që është bërë e ashpër dhe e ftohtë, dhe ku çdo ditë debati për tu bërë sa më i pasur zëvendëson atë për vlerat, e ku duket se më i forti është më i rëndësishëm se më i zgjuari.
Kjo frikë, lidhur me atë që ndodh përditë përpara rritjes së fëmijëve tanë, është një sfidë emergjente. Askush nga prindërit nuk do që të ndihet fajtor se nuk i ka treguar fëmijës së tij se si të jetë i vrazhdë me të tjerët. Dhe kjo e fut çdo prind në hullinë e së pazakonshmes, pasi është gati e pamundur ta edukosh një fëmijë që edhe të jetë më i miri dhe më i edukuari me shokët dhe në shkollë apo në lagjet tona, e ndërkohë të jetë edhe më i forti, duke menduar që vetëm të mos ia hedhin në lagje apo në shkollë me bashkëmoshatarët.
Natyrisht, ne nuk mundemi tua fshehim fëmijëve tanë atë që ndodh jashtë shtëpisë, me fqinjët tanë, me të afërmit tanë, me shokët e shkollës. Por a do të ishte vetëm tregimi për atë që ndodh rruga më e mirë?
Kam frikë se mjaft prindër do të më akuzonin se unë po flas teorikisht, se është e pamundur që tashmë të mendosh vetëm për edukim, pa e përgatitur që të jetë edhe i fortë kur e sulmojnë, edhe i ashpër me ata që nuk e duan. Unë besoj se kjo mendësi është fatale për të ardhmen e një fëmije. Sepse pavarësisht asaj që ndodh, unë besoj se dëshira e shumë njerëzve për një jetë më me shumë dije, më me shumë mirësi dhe më me shumë miq është më e madhe se sa ti përshtaten realitetit, i cili, gjithsesi, nuk duhet injoruar. Dhe nëse presim ndonjë ndryshim, këtë smund ta lëmë as në dorë të fatit, e as në dorë të vetëm mësuesit, pasi do të ishte e pamundur që një mësues të ishte edukator i vetëm i fëmijëve tanë.
Ndaj, nëse presim një të nesërme ndryshe, duhet ta mbjellim atë çdo ditë. Siç thonë kinezët në një fjalë të urtë: Nëse mendon për vitin e ardhshëm, duhet të mbjellësh grurë; nëse mendon për pas 20 vitesh, duhet të edukosh fëmijët.

***
Dy vite me parë, kur im bir nisi klasën e parë, i drejtova një letër publike atij (botuar te Panorama), ku i kërkoja të mësohej më fëmijët ndryshe nga ai, që të mësonte për të qenë një qytetar i mirë dhe që ti admironte vetëm ata që ndihmonin dikë, e jo ata që rrëzonin dikë. Atë ditë kisha telefonata apo mesazhe pa fund, për të mos përmendur e-mail-et që vijuan disa ditë. Të gjithë ata që komunikuan më bënë të kuptoj se ata që tentojnë tu flasin fëmijëve për të ardhmen si qytetarë të mirë, si njerëz të dobishëm, pa pasur frikë nga sfidat që na jep realiteti, nuk janë të paktë. Fundi i fundit, fëmijët tanë do të jetojnë këtu, në këtë vend, me bashkëmoshatarët e tyre, ndaj dhe duhet të shqetësohemi për atë që mendojnë ata bashkërisht. Dhe të gjithë kemi përgjegjësinë për tu thënë shumë të vërteta për jetën dhe këtë vend, për ti treguar se të qenit ndryshe nga të tjerët është pasuri e kësaj bote dhe se duke qenë ndryshe, plotësojmë njëri-tjetrin.
Ka shumë prindër, të cilëve u duket e drejtë që të kujdesen vetëm për fëmijët e tyre, duke mos u shqetësuar aspak për atë që duhet të bëjnë ata vetë, e më pas edhe fëmijët e tyre në shoqëri. Por, për aq kohë sa ne nuk jemi kujdesur për fqinjët, për bashkëmoshatarët e fëmijëve tanë, ne në fakt nuk jemi kujdesur as për vetë fëmijët tanë, të cilët do ti kenë udhëtarët e tyre në jetë për bashkëshortë, kolegë apo miq.
Shumë fëmijë sot kanë informacione pa fund. Çdo informacion është si një tullë – por ata kanë nevojë për një arkitekt që tu tregojë se si mund të vendosen këto tulla që të jenë të dobishme për të, e jo këto tulla ta zënë poshtë, pa mundur të dalë kurrë në krye. Ndaj, sa më parë nevojitet tu japim përgjigje disa pyetjeve që kanë të bëjnë me të ardhmen e fëmijëve tanë, e ku smundet asesi të besojmë se vetëm mësuesi mund të bëjë gjithçka, por duhet ta ndërtojmë ne të gjithë, pak nga pak, çdo ditë. Dhe nuk ka asgjë tua shpjegojmë fëmijëve tanë realitetin, se nga çfarë duhet të ruhen, por është më mirë tu themi se çfarë mund të bëjnë më mirë, se si mund të jenë më të dobishëm. E, nëse vendosim të gjithë nga një tullë në këtë drejtim, mund të besojmë pa frikë se në fund banesa do të jetë e madhe dhe për të gjithë…
Nëse nuk e bëjmë këtë hap gjatë rritjes së tyre, nuk kemi pse të presim të na falënderojnë apo të na kuptojnë atëherë kur na duhet të bashkëbisedojmë me ta.