Çlirim Gjata: Venecia të shprehet dhe për kutitë e materialeve

Nuk mund t ndahen kutit e materialeve nga ato t votave. Nuk mund t prdoren standarde t ndryshme pr hapjen e kutive t dokumenteve zgjedhore dhe atyre me votat e zgjedhjeve t 29 qershorit. Kshtu mendon nj nga ekspertt m t mir ligjore, ish-kryetari i Komisionit Qendror t Zgjedhjeve, lirim Gjata. N nj intervist pr “standard” ai e sheh si t paarsyeshme grevn dhe protestat e opozits dhe kshillon q t dyja palt t ulen pr t biseduar me gjakftohtsi larg presionit q bhet nga opozita. Gjata komenton zgjidhjen e ofruar nga OSBE, duke thn se pr ndrkombtart nuk ka pasoja nse gjendet nj kompromis q nuk shkon n favor t ligjeve t vendit, kto pasoja sipas tij, jan pr Shqiprin. Nga ana tjetr, Gjata e sheh si precedent t rrezikshm modelin e grevs s uris saq me ironi thot se ka frik se mos studentt i hyjn n grev pr t marr provimin.

Zoti Gjata, kto dy dit jemi njohur me nj formul kompromisi t hedhur nga t paktn nj pjes e faktorit ndrkombtar q vepron n Tiran pr zgjidhjen e krizs s kutive q ka kulmuar me grevn e uris s deputetve t PS-s. Si e gjykoni ju kt formul?

Mund t them se nuk kam ndonj propozim zyrtar apo formul si e quani ju. Por nprmjet medias jam njohur me nj mnyr zgjidhjeje. Ajo konsiston n faktin q t hapen vetm kutit e materialeve zgjedhore, ndrsa pr kutit e votimit t shprehet Gjykata Kushtetuese dhe Komisioni i Venecias me cilsin e ekspertit ndrkombtare. S pari do t thosha se zgjidhjet ngado q t vijn duhet t jen n prputhje me Kushtetutn e ktij vendi dhe ligjin. Fakti q nj zgjidhje vjen nga faktori ndrkombtar nuk do t thot q nuk duhet respektuar ky kriter. Si dhe fakti q zgjidhja vjen nga nj faktor ndrkombtar nuk do t thot se automatikisht sht n prputhje me Kushtetutn ton dhe ligjet e vendit. Sepse kt e vlerson vetm faktori vendas me institucionet e tij dhe askush tjetr. S dyti pr sa i takon zgjidhjes s dhn do t thosha se m duket pak absurde ndarja e kutive q bhet. Pra kutit e materialeve t hapen nga komisioni parlamentar, ndrsa ato t votimit t’i nnshtrohen gjyqit nse do hapen apo jo. Kjo nuk shkon kshtu, sepse nuk mund t prdorsh dy kritere pr t njjtin fenomen. Nse sht e ligjshme hapja e kutive t materialeve, ather pr t njjtin shkak pse nuk sht e ligjshme edhe hapja e kutive t votimit. Nse shkohet n Gjykatn Kushtetuese pr kutit e votimit, prse nuk u shkoka edhe pr ato t materialeve? Prse duhen ndar? Ose e kundrta. Nse gjykata apo Komisioni i Venecias vendosin se duhen hapur kutit e votimit, n t njjtn mnyr do t vendosnin edhe pr kutit e materialeve zgjedhore. Pr se ky ngut, kjo ndarje? Apo tjetra, nse Kushtetuesja dhe Venecia rrzojn krkesn pr hapjen e kutive t votimit, ather hapja para kohe e kutive t materialeve paska qen e paligjshme?

Ather si e shikoni zgjidhjen n kt situat?

Do t thosha se kushdo q jep nj zgjidhje (kur them kushdo e kam fjaln pr ato faktor e personazhe q iu dgjohet fjala) qoft ky edhe faktori ndrkombtar, duhet t mos nguten. Ata duhet t din q pasojat bien mbi ne, mbi shqiptart dhe mbi asnj faktor tjetr. Si do q t mbaroj kjo pun t paktn ndrkombtart nuk do t psojn asgj. Shqiptart paguajn tavolinn. Ndaj m sht dukur i drejt ai qndrim q sht deklaruar q zgjidhjen duhet ta gjeni vet. Kjo sht nj shtje institucionale, kushtetuese dhe ligjore. Prgjegjse jan institucionet tona, ndaj dalja jasht ksaj kornize nuk do t sillte tjetr vese precedent t pafund marrveshjesh politike t astit, n kundrshtim me Kushtetutn e vendit. Nuk mendoj se tani sht momenti pr protagonizm, duke vn vezn e Kolombit mbi tavolin. Zgjidhja nuk duhet t vij n kundrshtim me Kushtetutn dhe duhet t jet vetm institucionale. Kompromis pr t plotsuar nj tek apo pr t kaluar radhn dmtojn shum m tepr se sa zgjidhin. Imagjinoni nesr q nprmjet protestave t tilla t krkohen zgjidhje t ngjashme. Protestat do t zvendsonin institucionet. Po ne ta kishim ditur kt, prse nuk hym n grev urie q m par, prpara ambasadave perndimore pr t krkuar liberalizimin e vizave? Megjithat ajo q ka rndsi dhe q e shoh si procedur zgjidhjeje nuk mund t realizohet n kto kushte. Jemi n kushte presioni t madh q sjell si pasoj ngutje dhe gabime. Mendoj se duhet ndaluar greva, t shprndahen protestat dhe vetm pasi t qetsohen palt mund t ulen n tavolin me gjak t ftoht. Dhe prsri zgjidhja duhet t jet kushtetuese dhe institucionale.

Pra ju e shihni grevn e uris q po realizon opozita dhe protestat e saj si nj mjet joligjor dhe t prshtatshm pr kompromis?

Po vazhdoi kshtu kam frik se do t futen n grev urie edhe studentt e mi pr t marr provimet. Kto forma proteste i shoh si precedent t kqij presioni, pr t prfituar dika q nuk t takon. Vetm nj institucion si gjykata mund ta vlersoj dhe ta vendos nse t takon nj e drejt apo jo.