Si e trajtojnë gjermanët 8 Majin?
65 vjet m par, m 8 maj 1945 Wehrmacht-i gjerman kapitulloi pa kushte. Me fitoren e aleatve, gjermant u liruan nga regjimi nazist. Megjithat, shum njerz n Gjermani e kishin t vshtir ta quanin humbjen lirim.
8 Maji - dit lirimi
Nj nga fjalimet m t rndsishme dhe m t suksesshme me rastin e 8 Majit e ka mbajtur ish-Presidenti gjerman, Richard von Weizsäcker, n vitin 1985 - 40 vjet pas prfundimit t Lufts s Dyt Botrore. Weizsäcker, i ati i t cilit i ka shrbyer deri n vitin 1943 regjimit nazist, duke punuar si sekretar shteti n Ministrin e Jashtme, tha n Parlamentin Gjerman se 8 maji nuk sht pr "ne gjermant dit feste". Ai e prshkroi periudhn e paslufts si koh "me t kaluar t errt dhe me t ardhme t paqart". Por, kryetari i shtetit nxori pastaj n pah rndsin shum t madhe t ksaj date historike: "8 Maji ishte dit lirimi. Kjo dit na liroi ne t gjithve nga sistemi njerzor i sundimit nacionalsocialist". Kaq qart, me kaq siguri nuk ishte folur kurr nga ndonj politikan i lart perndimor pr kt dat. “Fjalimi i tij theu tabut”, - thot historiani Jörg Morré pr fjalimin e Richard von Weizsäcker-it. Jörg Morré sht drejtor i Muzeut ruso- gjerman n Berlin-Karlshorst. Nj vend historik me rndsi krejt t veant. N kt ndrtes t ngritur nga nazistt si kazino pr oficert, u b kapitullimi pa kushte i Wehrmacht-it nga Gjenerali Wilhelm Keitel. N kohn e RDGJ-s, sovjetikt hapn n kt ndrtes “Muzeumin e kapitullimit pa kushte t Gjermanis fashiste n luftn e madhe atdhetare”, shkurtimisht Muzeumin e Kapitullimit. Nj emr i prshtatshm, mendon historiani Jörg Morré.
Perceptime t ndryshme t 8 Majit
Eksperti i Evrops Lindore, Morré, i cili ka hulumtuar shum n Mosk tregon pr perceptimin e ndryshm t 8 Majit n Gjermanin e ndar. Ndrkoh q n Gjermanin Federale, aleate e aleancs perndimore zgjati shum koh deri sa fundi i lufts u quajt akt lirimi, n Gjermanin lindore (RDGJ) kjo u b q prej fillimit. Vetdija antifashiste nuk ishte e vshtir pr regjimin komunist, pr m tepr q ishte aleate e rndsishme e Bashkimit Sovjetik. Pas trheqjes s trupave aleate nga Gjermania e ribashkuar, Muzeumi i Kapitullimit u quajt (m 1995) Muzeumi ruso-gjerman. Ai drejtohet nga nj shoqat, q financohet prej t dyja vendeve. Kompozim i pashembullt, fitues dhe t mundur kujtojn s bashku n nj vend historik nj ngjarje historike, 8 majin e 1945-s. Ata e bjn kt me nj eksponat t prhershme, q i kushtohet prfundimit t lufts, me diskutime, seri filmash, koncerte, lexime dhe takime shkencore.