ANALIZË – Sulmet më të rënda ndaj Iranit, ndërsa tregjet presin fund të shpejtë të luftës
DUBAI/TEL AVIV/UASHINGTON, 10 mars /ATSH/ – Sulmet ajrore të Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit ndaj Iranit kanë arritur nivelin më të lartë të intensitetit që nga fillimi i konfliktit në fund të shkurtit, duke sinjalizuar një fazë të re të përshkallëzimit ushtarak në Lindjen e Mesme, sipas Reuters.
Zyrtarë amerikanë në Pentagon e përshkruan ditën e fundit si operacionin më të madh ajror të kryer deri tani në territorin iranian, me përdorimin e një numri të madh avionësh luftarakë dhe bombarduesish, si dhe me koordinim më të avancuar të inteligjencës ushtarake. Në terren, banorët e Teheranit raportojnë bombardime të vazhdueshme gjatë natës dhe një atmosferë frike që po përhapet mes popullsisë civile.
Megjithatë, paradoksalisht, ndërsa intensiteti i sulmeve po rritet, tregjet financiare globale duket se po reagojnë me një farë optimizmi se konflikti mund të përfundojë relativisht shpejt. Investitorët kanë interpretuar deklaratat e presidentit amerikan Donald Trump si sinjal se administrata e tij mund të mos jetë e interesuar për një luftë të zgjatur, sidomos për shkak të rrezikut të madh që ajo do të paraqiste për stabilitetin e tregjeve energjetike dhe ekonominë globale.
Një nga elementët më kritikë të krizës është Ngushtica e Hormuzit, një korridor strategjik për transportin e energjisë në botë. Rreth një e pesta e furnizimit global me naftë dhe gaz të lëngshëm kalon çdo ditë nëpër këtë ngushticë përgjatë brigjeve iraniane.
Kërcënimi i Gardës Revolucionare iraniane për të bllokuar eksportet e naftës nga rajoni ka rritur ndjeshëm tensionet, pasi një veprim i tillë do të kishte pasoja të menjëhershme për ekonominë globale.
Në një skenar të tillë, çmimet e energjisë mund të rriteshin në mënyrë dramatike dhe të shkaktonin një krizë ekonomike të krahasueshme me shokët e naftës të viteve 1970.
Reagimi i tregjeve ka qenë i luhatshëm. Fillimisht çmimi i naftës u rrit deri pranë 120 dollarëve për fuçi, duke reflektuar frikën për një ndërprerje të madhe të furnizimeve. Por më pas çmimet ranë në rreth 90 dollarë, pasi investitorët besojnë se konflikti mund të përfundojë para se të shkaktojë një bllokim të plotë të trafikut energjetik në rajon.
Në planin politik, situata në Iran është gjithashtu në një moment të ndjeshëm. Pas vrasjes së liderit suprem Ali Khamenei në ditën e parë të luftës, autoritetet iraniane kanë emëruar si pasues të tij Mojtaba Khamenei, një figurë e konsideruar si pjesë e krahut më të ashpër të establishmentit iranian.
Ky zhvillim sugjeron se Teherani nuk ka ndërmend të bëjë lëshime politike të menjëhershme, pavarësisht presionit ushtarak dhe diplomatik.
Deklaratat nga zyrtarët iranianë tregojnë një ton sfidues. Kryetari i parlamentit iranian, Mohammad Baqer Qalibaf, deklaroi se Irani nuk po kërkon një armëpushim dhe se agresori duhet të “marrë një përgjigje të fortë” për të mos guxuar më të sulmojë vendin.
Në të njëjtën kohë, Garda Revolucionare paralajmëroi se Irani mund të ndalojë eksportin e naftës drejt Shteteve të Bashkuara dhe aleatëve të tyre për aq kohë sa sulmet vazhdojnë.
Megjithatë, disa analistë besojnë se një përfundim relativisht i shpejtë i konfliktit mund të jetë i mundshëm. Nëse administrata amerikane vendos të ndërpresë operacionet për të stabilizuar tregjet energjetike, kjo mund të nënkuptojë se ndryshimi i regjimit në Iran, një objektiv që Izraeli e ka përmendur hapur, mund të mos realizohet. Një fund i shpejtë i luftës mund të lërë strukturën aktuale të pushtetit në Teheran në vend, ndërsa SHBA dhe aleatët e saj do të fokusoheshin kryesisht në dobësimin e kapaciteteve raketore dhe programit bërthamor të Iranit.
Ndërkohë, kostoja njerëzore e konfliktit vazhdon të rritet. Sipas përfaqësuesit iranian në OKB, më shumë se 1,300 civilë iranianë janë vrarë dhe mijëra të tjerë janë plagosur që nga fillimi i sulmeve më 28 shkurt. Përplasjet kanë përfshirë gjithashtu Libanin dhe zona të tjera të rajonit, duke rritur rrezikun e një konflikti më të gjerë në Lindjen e Mesme.
Në këtë kontekst, zhvillimet e ditëve të ardhshme do të jenë vendimtare jo vetëm për fatin e luftës, por edhe për stabilitetin e tregjeve globale të energjisë dhe balancën gjeopolitike në rajon. Nëse tensionet rreth Ngushticës së Hormuzit përshkallëzohen më tej, ndikimi mund të ndihet jo vetëm në Lindjen e Mesme, por në të gjithë ekonominë botërore. /Ad.Ab./