100 portrete në 1

Me rastin e njqindvjetorit t lindjes s humanistes shqiptare, Nn Tereza, n Galerin e Arteve n Tetov, piktori Miftar Memeti ka ekspozuar portretin e saj gjigant. Piktura sht realizuar nga 100 portrete t vogla t humanistes shqiptare. Pas ksaj, projekti i quajtur “100=1” do t ekspozohet edhe n kryeqendrat e tjera shqiptare, n Tiran, Prishtin dhe Shkup

Piktori tetovar Miftar Memeti, ka vendosur t sjell n kt 100-vjetor t lindjes s shqiptares s madhe Nn Tereza, nj portret krejtsisht t veant t saj. Prmes 100 portreteve t vogla formohet nj portret gjigant i saj. Bhet fjal pr nj pun t madhe, e cila ka nisur n muajin janar pr t ardhur n koh me prvjetorin e lindjes s humanistes shqiptare. Titulluar “100=1”, portretet, jan ekspozuar n Galerin e Arteve n Tetov me moton “Me dashuri pr Nnn Terez”. M pas projekti do t ekspozohet edhe n kryeqendrat e tjera shqiptare, n Tiran, Prishtin dhe Shkup.

Z. Memeti, vetm pak dit m par ju keni ekspozuar nj portret t madh t Nn Terezs, realizuar me 100 portrete t tjera t vogla. Pse zgjodht pikrisht kt form paraqitjeje? Si lindi ideja?

Nuk sht hera e par q un merrem me pikturimin-portretizimin e Nns Terezs. Ky sht projekti i katrt kushtuar saj. Gjithnj, kam dashur t vij me ide e realizime t reja, kshtu q 100-vjetori i lindjes, pra manifestimi i ksaj dite shekullore krkonte nj ide t veant. Nganjher m shkonte ndr mend t bja nj ekspozit me punime t zgjedhura nga tre projektet e para si jan: “Nn Tereza pr t varfrit”, projekt n kuadr t revists “Brezi 9”, “Humanizmi i shpalosur n art”, e mbajtur n Tetov dhe Shkup, “Nn Terez” mbajtur n Sofje t Bullgaris. Por gjat skicimeve t ndryshme pr punime t reja q t plotsoja numrin e caktuar t ekspozits kushtuar 100-vjetorit m lindi ideja e re dhe thash me vete: “lri t gjitha punimet e vjetra dhe nisja ides s porsalindur: ‘100=1’”. Pra 100 portrete t Nn Terezs t moshave t ndryshme, prej moshs s re deri te mosha para vdekjes t cilat krijojn nj t vetm.

Sa koh sht dashur pr realizimin e ktij portreti?

Kjo ide kishte nj rrezik se mund t dshtonte pr hir t kohs s caktuar, prej fillimit t muajit janar deri m 26 gusht 2010. N baz t planit duhej q nj portret t bhej pr nj dit ose dy dit, por fal kmbnguljes dhe vullnetit plani u realizua n koh. Gjat fazs fillestare t portretizimit lindi ideja e performancs: d.m.th t fotografohen pikturat-portret, t shndrrohen edhe n 100 portrete–kartolina, me qllim q 100 mysafirt t gjejn 100 kartolina n nj panoram t vetme, kshtu q mysafirt t krijojn mozaikun e tyre-portretin e Nn Terezs, ta gjejn si nj ide t qlluar kushtuar 100-vjetorit. Kjo ide me dha vullnet dhe detyrim ta mbaroj n koh.

Cilsoheni si piktor i Nn Terezs. far prfaqson kjo figur pr ju?

Tani pr tani, me realizimin e ktij projekti t katrt “100=1” sikur kam t drejt t m quajn piktori i Nn Terezs. Shfrytzoj rastin t them apo t prmend prof. Rexhep Ferin i cili kur shfletoi katalogun e ekspozits “Humanizmi i shpalosur n art” tha: “Ti Miftar do t bsh shum piktura t ndryshme, mirpo mund t t mbajn mend vetm prmes portreteve t Nns Terez”.

Fatmir Sulejmani, i cili m s shumti ka ndjekur krijimtarin time artistike duke prfshir t gjitha llojet apo zhanret e pikturave t mia po ashtu ka shkruar tekstet e shum ekspozitave n katalog “Gjakimi pas parajss s humbur”, “Kujtes pr at q s’sht m”, “Humanizmi i shpalosur n art”, “Nn Tereza pr t varfrit” dhe n fund projektin “100=1” e quajti “Me dashuri pr Nnn Terez”. Kshtu q m n fund Fatmir Sulejmani me rastin e hapjes s ekspozits “100=1” m quajti “Piktori i Nn Terezs-nj pandan prej piktori i biografit m t njohur t saj, Dom Lush Gjergjit”. sht pr t’u prmendur rasti kur un pata takim zyrtar me t nderuarn zonjn Liri Berisha n Tiran. Aty pr gjysm ore un munda t prezantoj projektin e katrt “100=1”, katalogt e projekteve t ndryshme kushtuar Nn Terezs dhe pikturave t tjera. Zonja Berisha m tha “sa munda t kuptoj nga veprat q pash, them se mund t quheni piktor i Nn Terezs, ashtu si sht Dom Lush Gjergji biograf i saj”. Nn Tereza sht figur ku kan gjetur frymzim piktor, skulptor, poet, shkrimtar, politikan, t pasur, por veanrisht t varfrit dhe shum t tjer. Sa m prket mua, un do t vazhdoj t pikturoj Nn Terezn ngase sht shum ngjashme me nnn time t ndjer. Kam edhe piktura t tilla ku figurn e Nns Terez e kam veshur (pikturuar) me teshat e nns time dhe sht shndrruar n pamjen e saj. Prandaj pr t shprehur dashurin dhe mallin ndaj nns time t ndjer, s’kam gjetur figur m t madhe se ajo e Nn Terezs.

N Maqedoni mbeten ende pretendimet pr origjinn e Nn Terezs. A jan iniciativa t tilla private edhe nj mesazh m shum?

Si thash edhe m par figura e Nn Terezs ka dimensione t shumta. Figurn e madhe dshiron ta prvetsoj dokush. Secili ka t drejt ta shpreh mendimin e vet. Gonxhe Bojaxhiu sht shqiptare. Sa m prket mua si piktor un e shikoj n kndin njerzor t humanizmit e prmes saj i bj homazhe t gjitha nnave me krye nnn time. Katr projektet e mia kan mesazhin se Nn Tereza sht shqiptare.

Sa shkon numri i portreteve q i keni kushtuar Nn Terezs?

Numri i pikturave dhe portreteve q kam pikturuar deri m tani kushtuar nobelistes shqiptare duhet t jet afro 200. Shum portrete sot mund t gjenden npr vende t ndryshme t varura npr mure.

Si nisi qasja ndaj ksaj figure?

Qasja ndaj ksaj figure nisi n gazetn “Brezi 9” me projektin “Nn Tereza pr t varfrit”, ku Fatmir Sulejmani shkruante tekstet e shkurtra t cilat kishin t bnin me veprimtarin e saj duke filluar prej rinis kur njihej me emrin Gonxhe Bojaxhiu, deri te Nn Tereza me t gjitha peripecit e saj. Ndrsa un bja ilustrimet e gazets.

Pas disa viteve, duhet ta njihni n detaje portretin e Nn Terezs. far reflekton artistikisht?

sht portret shum i bukur par n kndin e pikturimit. Ka elemente skenike, gj t ciln e bn shamia e bardh me vija t kaltra. Shamia e bardh n kok, q i bn hije mbi syt e rrudhur nga mosha, dielli dhe lodhja e bjn t ngjashme me nnloket tona shqiptare, t lodhura nga puna dhe pritja me shpres se i kthehet djali apo nipi nga kurbeti. Par n aspektin e historis se artit portretet e grave plaka t pikturuara nga Rembranti t prkujtojn Nnn Terez.

Pas Tetovs, ku do t ekspozohet n vazhdim ky portret?

Pas Tetovs ky projekt “100=1” do t udhtoj n Tiran n datat 20-21 gusht. Ekspozita do t organizohet n ambientet e Muzeut Historik Kombtar. Ekspozita organizohet nga shoqata bamirse “Nn Tereza”. Pas ksaj, m dat 25 gusht ekspozita do t mbahet n Shkup n Muzeun e Qytetit.

N kt 100-vjetor t Nn Terezs, cili do t ishte mesazhi q do t’i bashkngjisnit ktij portreti?

Un nuk di far t them pr t’i bashkangjitur nj mesazh ktij portreti. Por kur prmendet emri Nn Tereza t kujtohen punt e rnda vetmohuese, pun q rrallkush mund t’i prballoj, pun q bhen vetm prmes dy duarve e 10 gishtave. Portreti i madh “100=1” ka elemente t nj pune t lodhshme me shum durim. Prandaj i vetmi mesazh i ktij portreti sht: dashuri, respekt dhe pun.