5 maj është edhe dita e dëshmorit Artin Basha

Sot sht 5 maj, Dita e Dshmorve. Vitet e pluralizmit e pasuruan kt dit t veant edhe me emra t rinj heronjsh e dshmorsh, q dhan jetn pr Liri-Demokraci, duke filluar nga ngjarjet e 2 korrikut 1990 e deri m sot. E bn kt dit m gjithprfshirse, m njerzore e m t bukur pr t’u kujtuar. Kujtohen n kt dit heronjt dhe dshmort e lufts por edhe ata t 2 korrikut 1990, t 2 prillit 1991, t 12 shtatorit 1998 e kshtu me radh. Nj ndr kto emra sht dhe ai i t riut Artin Prparim Basha, nxns n shkolln e mesme teknologjike n fund t viteve ‘80. Ja motivacioni i shpalljes “Dshmor i Atdheut” i tij nga Kshilli Bashkiak i Tirans me vendimin nr.136, dat 28/04.1994: “Artin Prparim Basha, lindur n Tiran n Lagjen nr. 6, rritur dhe edukuar nga prindrit e tij puntor me ndjenjn e urrejtjes ndaj diktaturs komuniste. Ai merr pjes aktivisht n Lvizjen e Rinis pr Demokraci. Duke mos duruar shtypjen e egr t pushtetit monist-komunist dhe n gjendje t revoltuar tenton t futet n Ambasadn Gjermane. Aty goditet me arm zjarri nga forcat e Sigurimit t Shtetit diktatorial dhe m von vdes...”. “Ishte vetm 17 vje n at koh, por gjykonte si i rritur”, tregon nna e tij Qerenca, e cila shkrihet n lot sa her e kujton. “Un jam nn dhe si e till do t vazhdoj ta kujtoj tr jet, - thot ajo m tej n rrfimin e saj, - por aktin heroik t Artinit sht e detyruar ta kujtoj gjith shteti dhe shoqria jon demokratike. M prjashtim t Berishs, asnj personalitet tjetr i lart nuk e ka vizituar shtpin time. Nga kta, deputet e drejtues lokal t zons s Kombinatit kan qen vazhdimisht, por kjo s’mjafton...”.

Nna e Artinit e kujton Berishn edhe pr debatin q ai ka
me Ramiz Alin n takimin q sekretari i Par i KQPPSH-s dhe kreu i shtetit t asaj kohe zhvilloi me prfaqsues t inteligjencs krijuese t kryeqytetit n gusht t vitit 1990. “Un mendoj q, para s gjithash, - thot Berisha n kt takim, - informacioni duhet t jet i vrtet, gj q alon shum. Un po jap nj shembull. U dha komunikata pr ngjarjen e 2 korrikut dhe u tha q pati plagosje t leht nga t dyja palt, kur n fakt nj 16-vjear ishte duke vdekur n spitalin 2, dhe, si dihet, ai vdiq. Atij i bn roje tek koka pr dy dit rresht diplomatt e ambasads gjermane. Thuaji sa t duash ti personelit t kliniks sime q pati vetm plagosje t lehta, ai nuk e beson. Mirpo jan 600 veta aty, q nesr thon t kundrtn”.

Fshehja e s vrtets pr vdekjen e Artinit, q regjimi i Alis e quan “aksidentale”, sht nj nga pengjet e tjera t nn Qerencs. Por kt pohim Ramiz Alia e bn vetm pas dy vitesh; pra n 1992-shin, kur thot: “Nuk mund t l pa prmendur n kt rast edhe humbjen e jets s nj djali t ri, i cili u godit aksidentalisht me arm (n 2 korrik 1990) dhe, me gjith prpjekjet e mjekve nuk qe e mundur pr ta shptuar”. Por nna e Artinit tregon se “djalin ia vrau me koshienc t plot Sigurimi i Shtetit” dhe se “prpjekja e mjekve nuk ishte pr t shptuar, po pr ta helmuar (?!)”. Ajo thot se “... djali u godit me arm teksa ishte duke kaluar murin e Ambasads Gjermane. Madje kur ai u rrzua pr tok ka pasur nj tentativ t forcave speciale t regjimit komunist pr t’u marr djalin nga duart prfaqsuesve t Ambasads Gjermane, por nuk ia arritn dot. Ka qen vet ambasadori gjermani q e shoqroi menjher Artinin pr n spital dhe jo si thot Ramiz Alia q, “djali u mbajt pr 4 dit i plagosur n ambasad”, ku qndroi atje pr 3 dit tek koka, deri sa mjekt i krkuan atij t largohet, pasi “Artini nuk sht gjerman, por shqiptar”. Ambasadori gjerman u krkoi autoriteteve tona spitalore q ta drgonte Artinin n Gjermani pr kurim t mtejshm, pasi djali doli jasht rrezikut pr jetn, por ato nuk pranuan. Djali, vazhdon rrfimin nn Qerenca, jetoi edhe 5-6 dit t tjera n spital, pas largimit t ambasadorit gjerman, pastaj vdiq. Artini pavarsisht plagosjes s rnd q kishte marr, nuk ishte pr t vdekur. Un jam e bindur q Artinin ma kan helmuar. Por komunistt t vrasin natn e t qajn ditn (!)”.

N vitin 1996, n Gjykatn e Tirans u zhvillua edhe nj proces gjyqsor ndaj nj ish-polici q akuzohej pr vrasjen e Artin Bashs, i cili prfundoi me “pafajsin” e personit n fjal. Normalisht fajtort e vrtet nuk ishin n rangun e nj polici apo oficeri kufiri, por n nivelin e lart t eprorve t tyre. Pr vrasjet e 2 korrikut 1990, ku prfshihet edhe vrasja e Artin Bashs u morn si t pandehur drejtuesit lokal t asaj kohe si Pirro Kondi, ish-sekretar i Par i Komitetit t Partis Tiran dhe ish-kryetari i Degs s Brendshme, Dilaver Bengasi, por edhe kta doln “pa lagur”. Shteti demokratik nuk arriti t’u krkoj llogari si duhet “krimineleve t komunizmit me n krye Ramiz Alin”, si thot nna e Artinit, “q i vran djemt e nnave pr t vetmin “faj” se donin demokraci”. Nn Qerenca tregon m tej se “...n vend q ata t na sqaronin apo t jepnin llogari pr krimet e komunizmit, na krkonin neve llogari edhe n demokraci. U kam krkuar takim sqarues si Pirro Kondit ashtu dhe Dilaver Bengasit, rrfen m tej nna e Artinit, por q t dy bnin t “paditurin” dhe “njerzorin”. Kur un kmbngula n krkesn time t drejt prej nne, ata m treguan dhmbt e hakmarrjes s mtejshme dhe nuk m pritn m...”.

N kto kushte, 5 maj nuk sht vetm nj dit pr t kujtuar, por edhe pr t reflektuar njerzisht nga gjithsecili. Natyrisht askush nuk pret q mkatart t tregojn mkatin e tyre, por shtja shtrohet q t mos vazhdojn t lndojn m tej zmrat e nnave pr bijt e tyre, duke u justifikuar sikur “bnin detyrn sipas ligjeve t kohs” dhe ca m keq, duke u hequr si “engjj”. Po kshtu nj gjest reflektimi sht edhe nderimi apo prkujtimi i t gjith t rnve pa dallim partiak apo politik pr vetin e tyre t prbashkt q e dhan jetn pr t mirn e Shqipris, demokracis dhe ardhmris son t prbashkt. Par n kt kndvshtrim, Qemal Stafa apo Nimete Progonati pr shembull, nuk mund t prkujtohet pr kontributin dhe heroizmin e tij m shum se fjala vjen; Spiro Bakllameni, Abaz Kupi, Azem Hajdari, Arben Brocin e kshtu me radh, deri tek Artin Basha...

fetizeneli@yahoo.com