8 Dhjetor 1990
20 vjet me pare studentet e qytetit Studenti u ngriten ne proteste politike kunder njerit prej regjimeve me komuniste ne Europen Lindore regjimit shqiptar. Shumica e tyre ishin 18-22- vjecare vinin nga zona te ndryshme te vendit kryesisht nga rrethet e periferise u perkisnin fakulteteve te ndryshme besimeve te ndryshme fetare interesave dhe statuseve te ndryshme familjare por te gjithe absolutisht te gjithe ata qe moren pjese ne protestat e 8 dhe 9 dhjetorit 1990 ishin dhe mbeten nje brez idealistesh.
20 vjet me vone eshte e lehte te perkujtosh nje ngjarje me emocionet e post dy dekadave por 20 vjet me pare situata ishte krejt tjeter rrethanat ishin dramatike dhe akti studentor mund te kishte nje fund te njejte me te gjitha aktet e rezistences antikomuniste gjate 46 viteve te regjimit diktatorial. Studentet paten meriten se guxuan rrezikuan vrane friken cliruan shoqerine moren persiper ndryshimin krijuan nje ishull demokracie ne sheshet rreth godinave dhe brenda dy diteve detyruan regjimin komunist te nenshtrohej per te dekretuar fundin e nje epoke te hidhur fatkeqe dhe tragjike per shtetin dhe shoqerine shqiptare. Kjo eshte merita e tyre sepse pane e guxuan tej skemave taktike te mendimit ndryshe apo reformave te demokratizimit se nuk u ndalen ne kushtet e jeteses apo nje bonus ekonomik personal por kaluan kufirin e lejuar kerkuan pluralizem politik ndryshimin e sistemit politik. Me 12 dhjetor 1990 u krijua partia e pare opozitare me 17 dhjetor u shpall pluralizmi me 5 janar doli media e pare opozitare ne shkurt u rrezua miti i Enver Hoxhes ne prill u shfuqizua kushtetuta komuniste brenda pak muajve vendi u pranua ne KSBE u rivendosjen marredheniet me SHBA dhe Shqiperia hyri ne rrugen e gjate por te pakthyeshme te demokracise.
Sot kushdo perpiqet te beje balance. Dikush sjell kujtime dikush sheh arritje dikush rreshton kritika komunistet e vjeter na shfaqen liberatore segmentet politike te propagandes dhe politikes se vjeter na imponohen si reformatore demokratet e konsiderojne ditelindjen e tyre dhe keshtu duket se te gjithe tentojne te marrin dicka nga lavdia e madhe e 8 Dhjetorit. Kjo mesymje mbi lavdine detajet dhe kujtimet shpreh me se miri rendesine e kesaj date mbi cdo date tjeter ne historine moderne te shtetit shqiptar. Te gjithe duan te marrin prej saj pa respektuar integritetin e kesaj ngjarjeje pra duke fyer e keqperdorur gjithcka qe ajo simbolizon. Pikerisht kjo sjellje ndaj 8 Dhjetorit ka treguar perseritjen per te shumten here ne histori te mosmirenjohjes te ngritjes se miteve formale te ikjes nga e verteta dhe te protagonizmit individual tipare te shumices se atyre qe sot duan te shfaqen e imponohen ndryshe nga cfare ishin 20 vjet me pare.
20 vjet me vone 8 Dhjetori vjen ne nje rrethane paradoksale protagonistet e vertete te dhjetorit ish-studentet dhe jo misionaret apo ata qe iu bashkengjiten atyre kur u kuptua se regjimi po binte ne shumicen e tyre jane larg mirenjohjes se shtetit e shoqerise. Shumica ka emigruar jashte nje pjese nuk jeton me disa jane terhequr ne zhgenjim nga jeta publike te tjere jetojne perditshmerine nen presionin keqdashes te atyre qe pluralizmin e dhjetorit e perdoren per pushtete personale dhe vetem ndonje emer ekziston ende ne institucionet e politikat vendimmarrese. Paradoksi nuk lidhet me karrieren sepse asnje date asnje kontribut dhe asnje sakrifice nuk mund te sherbeje apriori garanci karriere por lidhet me ate se cdo qeveri e dhjete viteve te fundit perfshire lidershipi i dy partive kryesore flet e sundon ne emer te dhjetorit lsquo90. Pas 20 vjetesh asnje qeveri nuk ka vendosur qofte edhe nje veper monumentale perkujtimore ne qytetin Studenti ne testet zyrtare te historise merita e studenteve i njihet ish-liderit komunist ose liderit te sotem te qeverise ne memorien zyrtare nuk ka asnje akt nderimi e vleresimi ne vete sheshin Demokracia vendin e protestes e kane zene lokalet e baret luksoze u provua edhe njehere teza se heronjte e rezolucioneve jane viktimat e para te tyre dhe mbi te gjitha idealet e dhjetorit lsquo90 kane mbetur te vetmuara te padeshiruara te trasheguara.
Sepse tej madheshtise dhe protagonizmit 8 Dhjetori vjen pas 20 vjetesh si aspirate e mbetur pergjysme. Eumlshte tallese e fyese te pretendosh se miratimi pas 20 vjetesh i levizjes se lire apo ardhja e ikja e dikujt nga pushteti perben realizim te endrrave te dhjetorit 1990. Brezi studentor proklamoi Shqiperine europiane modelin perendimor te saj jo nje vend me demokraci hibride ne te cilin edhe pas 20 vjetesh raportet nderkombetare e krahasojne te padenje per statut kandidat ne BE dhe me nje elite politike se ciles i mungon maturia politike dhe formimi demokratik. 20 vjet me pare studentet proklamuan nje Shqiperi ndryshe nje politike ndryshe nje sjellje dhe menyre mendimi ndryshe nje shoqeri te drejte e te lire fundin e pushteteve abuzuese dhe nje fryme thellesisht kombetare ne krye te shtetit shqiptar. Pas 20 vjetesh keto aspirata jane harruar nga ata qe keqqeverisin me rotacion shtetin shqiptar dhe ndaj sondazhet e fundit mbi perparimin 20-vjecar deshmojne zhgenjim lodhje humbje besimi dhe krize identiteti shteteror e shoqeror.
8 Dhjetori me siguri do te nderohet edhe sot. Diku me fjalime diku me koktejl diku me koncerte dhe paradoksalisht kudo si dite pushimi. 8 Dhjetori meritonte dicka tjeter dicka qe sot asnje pale politike nuk mund tia jape respektin per vlerat dhe parimet morale europiane. Pavaresisht nga ky bilanc 8 Dhjetori 1990 do te mbetet ne kujtese sot e mot per shansin e madh qe dha per ndryshimin e madh qe solli per brezin studentor qe pati per idealet e medha dhe bashke me to per aspiratat e mbetura pergjysme dhe mbi te gjitha si nje dite frymezimi shprese e lufte per nje Shqiperi te vertete europiane.
20 vjet me vone eshte e lehte te perkujtosh nje ngjarje me emocionet e post dy dekadave por 20 vjet me pare situata ishte krejt tjeter rrethanat ishin dramatike dhe akti studentor mund te kishte nje fund te njejte me te gjitha aktet e rezistences antikomuniste gjate 46 viteve te regjimit diktatorial. Studentet paten meriten se guxuan rrezikuan vrane friken cliruan shoqerine moren persiper ndryshimin krijuan nje ishull demokracie ne sheshet rreth godinave dhe brenda dy diteve detyruan regjimin komunist te nenshtrohej per te dekretuar fundin e nje epoke te hidhur fatkeqe dhe tragjike per shtetin dhe shoqerine shqiptare. Kjo eshte merita e tyre sepse pane e guxuan tej skemave taktike te mendimit ndryshe apo reformave te demokratizimit se nuk u ndalen ne kushtet e jeteses apo nje bonus ekonomik personal por kaluan kufirin e lejuar kerkuan pluralizem politik ndryshimin e sistemit politik. Me 12 dhjetor 1990 u krijua partia e pare opozitare me 17 dhjetor u shpall pluralizmi me 5 janar doli media e pare opozitare ne shkurt u rrezua miti i Enver Hoxhes ne prill u shfuqizua kushtetuta komuniste brenda pak muajve vendi u pranua ne KSBE u rivendosjen marredheniet me SHBA dhe Shqiperia hyri ne rrugen e gjate por te pakthyeshme te demokracise.
Sot kushdo perpiqet te beje balance. Dikush sjell kujtime dikush sheh arritje dikush rreshton kritika komunistet e vjeter na shfaqen liberatore segmentet politike te propagandes dhe politikes se vjeter na imponohen si reformatore demokratet e konsiderojne ditelindjen e tyre dhe keshtu duket se te gjithe tentojne te marrin dicka nga lavdia e madhe e 8 Dhjetorit. Kjo mesymje mbi lavdine detajet dhe kujtimet shpreh me se miri rendesine e kesaj date mbi cdo date tjeter ne historine moderne te shtetit shqiptar. Te gjithe duan te marrin prej saj pa respektuar integritetin e kesaj ngjarjeje pra duke fyer e keqperdorur gjithcka qe ajo simbolizon. Pikerisht kjo sjellje ndaj 8 Dhjetorit ka treguar perseritjen per te shumten here ne histori te mosmirenjohjes te ngritjes se miteve formale te ikjes nga e verteta dhe te protagonizmit individual tipare te shumices se atyre qe sot duan te shfaqen e imponohen ndryshe nga cfare ishin 20 vjet me pare.
20 vjet me vone 8 Dhjetori vjen ne nje rrethane paradoksale protagonistet e vertete te dhjetorit ish-studentet dhe jo misionaret apo ata qe iu bashkengjiten atyre kur u kuptua se regjimi po binte ne shumicen e tyre jane larg mirenjohjes se shtetit e shoqerise. Shumica ka emigruar jashte nje pjese nuk jeton me disa jane terhequr ne zhgenjim nga jeta publike te tjere jetojne perditshmerine nen presionin keqdashes te atyre qe pluralizmin e dhjetorit e perdoren per pushtete personale dhe vetem ndonje emer ekziston ende ne institucionet e politikat vendimmarrese. Paradoksi nuk lidhet me karrieren sepse asnje date asnje kontribut dhe asnje sakrifice nuk mund te sherbeje apriori garanci karriere por lidhet me ate se cdo qeveri e dhjete viteve te fundit perfshire lidershipi i dy partive kryesore flet e sundon ne emer te dhjetorit lsquo90. Pas 20 vjetesh asnje qeveri nuk ka vendosur qofte edhe nje veper monumentale perkujtimore ne qytetin Studenti ne testet zyrtare te historise merita e studenteve i njihet ish-liderit komunist ose liderit te sotem te qeverise ne memorien zyrtare nuk ka asnje akt nderimi e vleresimi ne vete sheshin Demokracia vendin e protestes e kane zene lokalet e baret luksoze u provua edhe njehere teza se heronjte e rezolucioneve jane viktimat e para te tyre dhe mbi te gjitha idealet e dhjetorit lsquo90 kane mbetur te vetmuara te padeshiruara te trasheguara.
Sepse tej madheshtise dhe protagonizmit 8 Dhjetori vjen pas 20 vjetesh si aspirate e mbetur pergjysme. Eumlshte tallese e fyese te pretendosh se miratimi pas 20 vjetesh i levizjes se lire apo ardhja e ikja e dikujt nga pushteti perben realizim te endrrave te dhjetorit 1990. Brezi studentor proklamoi Shqiperine europiane modelin perendimor te saj jo nje vend me demokraci hibride ne te cilin edhe pas 20 vjetesh raportet nderkombetare e krahasojne te padenje per statut kandidat ne BE dhe me nje elite politike se ciles i mungon maturia politike dhe formimi demokratik. 20 vjet me pare studentet proklamuan nje Shqiperi ndryshe nje politike ndryshe nje sjellje dhe menyre mendimi ndryshe nje shoqeri te drejte e te lire fundin e pushteteve abuzuese dhe nje fryme thellesisht kombetare ne krye te shtetit shqiptar. Pas 20 vjetesh keto aspirata jane harruar nga ata qe keqqeverisin me rotacion shtetin shqiptar dhe ndaj sondazhet e fundit mbi perparimin 20-vjecar deshmojne zhgenjim lodhje humbje besimi dhe krize identiteti shteteror e shoqeror.
8 Dhjetori me siguri do te nderohet edhe sot. Diku me fjalime diku me koktejl diku me koncerte dhe paradoksalisht kudo si dite pushimi. 8 Dhjetori meritonte dicka tjeter dicka qe sot asnje pale politike nuk mund tia jape respektin per vlerat dhe parimet morale europiane. Pavaresisht nga ky bilanc 8 Dhjetori 1990 do te mbetet ne kujtese sot e mot per shansin e madh qe dha per ndryshimin e madh qe solli per brezin studentor qe pati per idealet e medha dhe bashke me to per aspiratat e mbetura pergjysme dhe mbi te gjitha si nje dite frymezimi shprese e lufte per nje Shqiperi te vertete europiane.