Vizioni i Obames

I perulur nga votat derrmuese te fitores se zgjedhjeve afatmesme te Republikaneve Presidenti i Shteteve te Bashkuara Barack Obama duhet tani te negocioje cdo detaj te vogel te agjendes se tij te brendshme me nje konfrontim nw Kongres te pakten deri ne zgjedhjet e ardhshme ne 2012. Kongresi mund te pengoje politiken e jashtme te Obames por kjo mbetet nje sfere ku cdo president i Shteteve te Bashkuara gezon pothuajse te drejta mbreterore per te perdorur disi nje pershkrim te fryre te Alexis de Tocqueville.
Keto te drejta megjithate deri tani e kane lejuar Obamen vetem te pershkruaje boten qe ai deshiron por jo ta realizoje. Xhorxh W. Bush ka kryer mekatin kardinal te te gjitha perandorive te rena - qe te humbte ekuilibrin. Alternativa e Obames supozohej te ishte siguria globale kolektive e mbeshtetur nga strukturat shumepaleshe. Ne vend qe te permbajne fuqi ne rritje si Kina dhe India ato do te terhiqen drejt nje rendi boteror te civilizuar i bazuar ne qeverisjen globale dhe diplomacine e zgjuar.
Akoma ne vend qe te ndertoje nje menyre te tille presidenca e Obames deri me tani ka qene nje lufte e fuqishme per te frenuar renien ne fuqine amerikane. Ai eshte perpjekur deshperimisht te beje progres te verteta drejt Tokes se Premtuar ne te cilen Amerika jeton ne paqe me boten myslimane fale nje zgjidhjeje izraelite-palestineze qe sjell nje paqe berthamore ne planet nje premtim fisnik akoma teresisht nje genjeshter merr nje mbeshtetje nga Rusia adresuar problemeve te tjera globale permban kerkimin e Kines per te perkthyer rritjen e fuqise se saj ekonomike ne perfitime me te medha strategjike perfundon dy lufterat e saj diversioniste ne vendet myslimane dhe con drejt nje aleance te qendrueshme nderkombetare per te prere shkurt ambiciet berthamore te Iranit.
Politika e jashtme pothuajse e pandryshueshme ka qene strehimi i presidenteve te Shteteve te Bashkuara te goditur nga humbjet afatmesme. Por politika e jashtme nuk mund te mos ndikohet teresisht nga bazat e saj te brendshme. A mund te tregohet nje president i pavendosur per Lindjen e Mesme dhe Afganistanin edhe me pare pengesave te tij afatmesme a duhet te perparoje vizionin e tij global pas nje arratisje te tille globale
Njeri duhet te shpresoje vetem sepse asnje alternative tjeter me e mire e vizionit te Obames eshte ne funksion. Dhe tani me nje Dhome Perfaqesuesish te kontrolluar nga Republikanet Obama mund te mos jete i afte per te permbushur premtime me te medha te politikes se jashtme duke perfshire ratifikimin Gjitheperfshires te traktatit Test Ban nje ceshtje e rendesishme ne vizionin e presidentit per mos perhapjen e berthamore kongresi nuk duhet te ratifikoje strategjine e re te traktatit te reduktimit te armeve me Rusine. Arritjet e politikes se jashtme me te prekura nga Obama si inspektimi i te gjithe sistemit per armet berthamore mund te shembet.
Por me respekt per shumicen e ceshtjeve te tjera te politikes se jashtme pyetja eshte nje nga udheheqjet presidenciale. Problemi i Obames nuk qendron ne vizionin e tij per Ameriken dhe boten por ne perpjekjet e tij te mangeta per te kaluar nga teoria ne praktike.
Megjithate pavaresisht se Kongresi i ri eshte jashtezakonisht pro Izraelit kryeministri izraelit Benjamin Netanjahu nuk duhet te supozoje qe republikanet do ta pengojne Obamen nese ai nxit me vendosmeri per nje marreveshje paqeje midis Izraelit dhe Palestines. Pas te gjithave ishte republikan ai qe prodhoi Planin Reagan dhe ftoi Izraelin per tu terhequr ne kufijte e 1967. Keshtu megjithese ata e kane percmuar Bill Klintonin republikanet kane qene te pergatitur per tia lejuar atij lavdine e paqe-venesit ne Lindjen e Mesme duke besuar se cdo marreveshje e arritur me palestinezet ne samitin e 2000 Camp David ishte ne interesin e Amerikes.
Obama kohet e fundit eshte keshilluar nga David Broder nje reporter i Washington Post per te nisur nje sulm ne Iran. I bindur qe historia do ta gjykoje presidentin nga sukseset e tij rreth kercenimit iranian Broder gjithashtu mendon se nje lufte me Iranin do te ringjalle ekonomine amerikane. Kjo eshte nje ide e cuditshme duke marre parasysh se dy lufterat e vazhdueshme te sotme kane komplikuar vetem dobesine e ekonomise se Shteteve te Bashkuara.
Nje lufte amerikane kunder Iranit eshte bindese vetem si nje pergjigje e nje sfide te menjehershme te Iranit e domosdoshme per interesat e Shteteve te Bashkuara te tilla si nje sulm terrorist me i madh nje pushtim i ndonje aleati ne Gji ose percarje ne rrjedhjen e lire te vajit nga Lindja e Mesme drejt Perendimit. Regjimi iranian eshte larg te qenit i zgjuar per te kaluar ndonje nga keto vija te kuqe.
Irani ashtu si Koreja e Veriut do te vazhdoje te veje ne prove kapacitetin e Obames per te ndertuar nje aleance nderkombetare me qellim qe te ushtoje presion mbi shtetet sfiduese. Keto si Netanjahu qe i permbahet cmendurise te nje operacioni ushtarak kunder Iranit nuk do te gjejne nje aleat te gatshem te Obama. Nje operacion i tille do ta beje Ameriken te duket sikur po zbaton urdhrat e Izraelit ndash madje Xhorxh W. Bush refuzon kur kryeministri izraelit Ehud Olmert i kerkon Shteteve te Bashkuara te sulmojne nje reaktor berthamor ne Siri ndash dhe te shkaterrojne strategjine e Obames per pajtimin me boten myslimane.
Lavdia ne politiken e jashtme nuk ofron garanci per fitoret e ardhshme elektorale. Anasjelltas Obama nuk i ka humbur zgjedhjet afatmesme per shkak te mosperputhjeve ne politiken e tij te jashtme. Ai humbi sepse papunesia ne Shtetet e Bashkuara mbetet afer 10 pa perspektive per permiresime te shpejta. Dhe vetem nje test me i madh per politiken e jashtme per Obamen ka implikime te qarta per ekonomine e Shteteve te Bashkuara dhe krijimin e punes nevoja per te vendosur marredhenie me Kinen ne ate menyre qe burimet te balancohen me tregtine dypaleshe.
Ne fund te dites Bill Clinton kishte te drejte tani si atehere Eumlshte ekonomia budallaqe. Sigurisht qe nuk ishte ndash dhe nuk eshte ndash politika e jashtme si Xhorxh H.W.Bush nje nga presidentet me eksperte te Amerikes ne marredheniet nderkombetare ndash mund te vertetoje.

Shlomo Ben Ami nje ish-minister i jashtem izraelit tani sherben si zevendes president i Qendres Nderkombetare te Paqes Toledo. Ai eshte autori i Plageve te Luftes Plageve te Paqes Tragjedia izraelite-arabe. Marre nga portali Project-Syndicate.com