A do te paguaje bota se shpejti me juanin kinez
Ne fund mund te ndodhe shume shpejt shkruante ekonomisti Barry Eichengreen i universitetit Berkeley para dy vjetesh. Dollarit amerikan ne fillim te shekullit te 20-te i jane dashur vetem dhjete vjet per tu ngjitur nga nje monedhe e parendesishme rajonale ne nje valute boterore. Nje rruge te ngjashme profetizon ai mund te beje ne kete shekulli juan-i kinez Edhe pse mund te vihet ne diskutim periudha kohore nese Shanghai me te vertete ne vitin 2020 do te behet qender financiare nderkombetare dhe juani monedha kryesore nderkombetare per drejtimin nuk ka dyshim. Nje marreveshje para dy javesh ndermjet Japonise dhe Kines i jep mbeshtetje serish idese se tij.
Nje hap i rendesishem politik
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Firmat japoneze duan te perfitojne nga marreveshja per valutenPekini dhe Tokio rane dakord ne diten e dyte te krishtlindjeve te vitit 2011 qe bizneset e tyre ti kryejne ne te ardhmen direkt ne juanin kinez. Ekonomia e dyte dhe e trete ne bote kane kembyer ne vitin 2010 mallra ne vlere prej afro 260 miliarde euro. Firmat japoneze mund te investojne ne letrat kineze me vlere. Ky eshte nje hap i rendesishem politik thote Hosuk Lee-Makiyama i European Centre for International Political Economy nje institut studimor per politiken e tregtise nderkombetare ne Bruksel. Kjo u heq firmave japoneze rrezikun e valutes. Deri tani sipermarrjet japoneze si dhe firmat nga vende te tjera eshte dashur qe cdo pagese per ndermarrjet kineze ta kembenin nje here ne dollare dhe pastaj ne juan. do lekundje e kursit perben rrezik per sipermarrjet.
Prej kohesh Kina po merr masa per ta stabilizuar ne tregjet boterore monedhen e saj juan e cila quhet edhe renminbi monedha e popullit. Prej vitit 2010 ne Hongkong letrat me vlere jepen ne juanin kinez. Disa banka kombetare si ne Nigeri dhe Brazil kane investuar nje pjese te rezervave te devizave te tyre ne juan. Nderkombetarizimi i juanit po kryhet para syve tane thote nje bankiere ne Hongkong. Rasti i Japonise e ilustron kete.
Jo larg nga konvertibiliteti i plote
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Banka Kombetare Kineze ka frike ta leshoje juanin.Ne te ardhmen edhe Londra dhe Singapuri lejohen te nxjerrin letra ne juan. Banka qendrore kineze do ta zgjeroje pak nga pak kuadrin brenda te cilit mund te luhatet juani. Prirja eshte drejt liberalizimit theksoi shefi i Bankes Qendrore kineze Zhou Xiaochuan para pak kohe ne nje interviste. Kina nuk eshte aq larg nga kembyeshmeria e plote. Kjo do te thoshte se cdo investim kapitali ne monedha te tjera mund te kembehet ne yuan dhe monedha te tregohet me cmimet e tregut.
Megjithate ende nuk mund te parashikohet se kur nga kjo tendence do te vije konvertibiliteti i plote. Edhe pse Kina eshte ekonomia e dyte ne bote dhe si komb eksportues nje partner i rendesishem ne tregjet globale monedha e saj deri tani nuk luan ndonje rol te madh ne tregjet nderkombetare te kapitalit. Juani nuk eshte i perfshire as ne nje perqind te tregtimit boteror te valutes. Kina ka frike ta leshoje juanin. Ajo do te pengoje depertimin e shume kapitali spekulativ ne tregun kinez.
Keshtu kurset e kembimit per juanin nuk vendosen nga tregjet por nga banka qendrore kineze. Ajo ka percaktuar nje kornize ne te cilen juani kinez mund te luhatet ne raport me dollarin. Per te transferuar para nga jashte vendi ne Kine duhen kapercyer disa pengesa burokratike. Investimet e sipermarrjeve kineze jashte vendi dhe te huajat ne Kine duhet te marrin miratim te dyfishte. Nje here biznesi duhet lejuar si i tille dhe pastaj Banka Qendrore duhet te aprovoje kembimin nga juani ne dollare.
Dy hapa femijesh
Per te nderkombetarizuar renminbi-ne do te thote te hapesh krejtesisht tregjet financiare kineze per investitoret e huaj thote ekonomisti amerikan Barry Eichengreen. Shteti duhet te terhiqet nga dhenia e kredise nga bankat. Ndermarrjet shteterore dhe qeverite lokale duhet ti nenshtrohen rregullave me strikte te buxhetit dhe Kina duhet te heqe dore nga stimulimi i eksporteve me vlere te ulet te juanit. Pra Kjo presupozon ndryshime rrenjesore ne modelin e zhvillimit te Kines shkruan Eichengreen.
Derisa kursimtaret e vemendshem te nxjerrin dollaret e vjeter poshte jastikut dhe te mund ti kembejne me kartmonedhat me ngjyra me portretin Mao-s do te kaloje edhe ca kohe. Marreveshja me Japonine eshte vetem sa dy hapa foshnjash ne rrugen e gjate prej njeqind miljesh thote Hosuk Lee-Makiyama.
Autor Mathias Belinger/Angjelina Verbica
Redaktoi Eliana Xhani