A ekziston rruga adekuate per daljen nga kriza
Per ta bere te qarte qe ne fillim. Rruga e arte e daljes nga kriza nuk ekziston. Ka shenja te para per te zgjidhur krizen e e borxhit ne Greqi si dhe per te shmangur qe edhe vende si Portugalia Irlanda apo Italia te ndodhen se shpejti ne te njejten situate. Rruge qe jane krejtesisht te ndryshme nga njera tjetra por qe kane nje gje te perbashket kane nga nje problem.
Menyra e pare Edhe me shume kursime
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift
Deri ne vitin 2013 qeveria greke do te kurseje 30 miliarde euro ne buxhetin e shtetit per te plotesuar serish kriteret e stabilitetit te marreveshjes se Maastrichtit ne vitin 2014. Qeveria greke ka ulur per kete shkak pagat ose i ka hequr fare ka anuluar investimet publike ka ngritur moshen e daljes ne pension ka lehtesuar rregullat e mbrojtjes prej pushimit nga puna ka bere privatizime dhe ka ngritur taksat. Perpjekje te medha qe nuk do te jene te mjaftueshme mendon Jerg Kraumlmer kryeekonomist i Commerzbank Greqia eshte nje vend ku nuk ecen ai qe perparon por ai qe ka kontaktet me te mira me eliten politike. Qe te ndryshohet kjo eshte vendimtarja. Por per fat te keq kjo nuk mund te pritet se shpejti.
Edhe llogaritjet e fundit te Bankes Qendrore Evropiane arrijne ne perfundimin se Greqia edhe nese kursen vazhdimisht do ta ule borxhin e saj deri ne vitin 2020 vetem ne 127 per qind te produktit te brendshem bruto.
Menyra e dyte Shkurtimi i borxhit
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Edhe Italia se shpejti ne te njejten situate
Kreditoret e Greqise duhet te heqin dore nga 40 per qind e kerkesave te tyre thote Manfred Neumann i Institutit te Politikave Ekonomike Nderkombetare ne Universitetin e Bonit. Kjo do te korrespondonte me vleren aktuale te bonove greke ne treg. Me kete shkurtim te borxhit nuk do te lehtesohej vetem buxheti i shtetit per te ardhmen thote Neumann Eumlshte gjithashtu me rendesi te behet e qarte pergjithmone per te ardhmen Kush blen bono shteterore duhet te marre parasysh gjithmone rrezikun dhe kjo do te thote se per nje kohe te gjate do te jete keshtu dhe se ne te gjitha shtetet duhet te veprohet me me kujdes me borxhin shteteror.
Nje mesatare e borxhit ne Greqi mund te jete nje menyre per te hequr presionin nga vendet e tjera te prekura keshtu e shohin ceshtjen disa politikane. Keshtu u shpreh kohet e fundit edhe ministri gjerman i Financave Wolfgang Schaumluble. Disa eksperte kane frike se mund te ndodhe pikerisht e kunderta. Nder pesimistet ne kete ceshtje eshte edhe Joerg Kramer kryeekonomisti i Commerzbank Mund te ndodhe qe investitoret te frikesohen se nuk do te kene mundesi qe te rimarrin parate as ne vendet e tjera gje qe do te nxiste krizen edhe ne vende te tjera. Pra eshte e veshtire te thuash se si do te jete efekti i pergjithshem ne vendet e tjera.
Menyra e trete Greqia del nga Eurozona
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Kthim tek dhrahmia
Biles do te ishte e mundshme qe pas Greqise te vijne edhe vende te tjera Portugalia Irlanda apo Italia per shembull. Per Manfred Neumann nga Universiteti i Bonit nuk do te ishte fundi i botes Euron qe do te mbetej do ta kishim me te qendrueshme. Dhe te tjeret do te na bashkoheshin perseri me vone. Ceshtja eshte se euro ne kete moment perceptohet si prange per Greqine edhe per Portugaline per te qene me produktive per te shitur me shume. Keto vende kane rene ne kete roberi sepse nuk i kane kushtuar vemendje kostove te tyre. Por qe ti hiqje perkohesisht do te ishte e arsyeshme.
Aktualisht me shume se 16 per qind e grekeve nuk kane pune. Por meqenese me dhrahmi do te mund te shisnin me shume greket do te kishin perseri pune dhe do te kishin perseri te ardhura prej taksave. Joerg Kramer i Commerzbank mendon se Italia dhe Greqia ne vecanti nuk do te ishte dashur kurre ti bashkoheshin zones se euros sepse nuk i kane permbushur aso kohe kriteret e Mastrihtit por daljen nga eurozona megjithate kryeekonomisti e refuzon Rruga drejt nje Unioni Monetar pa Greqine rruga drejt tij tranzicioni do te shkaktonte ndoshta kaos ekonomik. Vendoseni veten ne situaten e nje greku qe lexon ne gazeta degjon ne radio se dhrahmia futet serish ne qarkullim. Ai di se me siguri do te beje humbje. Per te shmangur zhvleresimin e pritshem te dhrahmise ai do te marre parate e tij nga banka. Kjo do te thote se do te kishte nje dyndje ne bankat greke dhe nuk do te kishte sistem bankar ne bote qe do ta mbijetonte kete.
Menyra e katert Vendet e Eurozones japin letra te perbashketa me vlere
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Eurozona me letra te perbashketa me vlere
Deri tani cdo shtet jep bonot e veta dhe paguan per to normat e interesit te tregut qe kerkohen nga bankat. Ata jane shume te larta tek vendet e euros te dobesuara. Greqia per shembull nuk eshte ne gjendje te nxjerre me bono ne treg sepse normat e interesit jane te paperballueshme. Kjo keqeson me tej krizen. Per te shpetuar nga kjo dileme eksperti i financave Christoph Zwermann nga Zwermann Financial sheh vetem nje shans obligacionet qe vendet e euros i nxjerrin se bashku. Atehere do te krijohej nje treg i perbashket te letrave me vlere dhe perqindjet me te cilat hyjne ne borxh vendet e euros do te ishin te njejta per te gjithe thote Zwermann.
Autor Jutta Wasserrab/Angjelina Verbica
RedaktoiElert Ajazaj