A i ndihmojne te drejtat e njeriut te rimesojne gjuhen shqipe iliret e sotem

Ketematerial e kisha pergatitur per takimin Europian te te gjithe shoqatave nder to edhe ato per te drejtat e njeriut. Ngaqe nuk pati fonde te mjaftueshme me sa di une Ballkani u perfaqesua nga greket... Ndersa ne takimin e Malmos ndonese u bene kursime deri ne masen me te madhe atje u mblodhen nga e gjithe Europa. Ne kete te Stambollit takim u bene pergatitje te merrnin pjese edhe nga nje sere shtetesh te Azise dhe Afrikes por nuk moren pjese as edhe nga shume shtete te Europes. U be sic thote nje shprehje shqiptare me ka cu nena me la gojen.

Nga Akademik Ali Eltari

Anetar i Akademise se Shkencave te Ballkanit

Ne shqiptaret nekohen komuniste kemi pasur mundesi tepakta tenjihnim te kaluaren e popullit tone.Edhe me pak per lashtesine. Kjo per arsye se ne Shqiperi botoheshin shume pak nga studimet e huaja per te kaluaren e popullit gjigant te ILIRIS. Edhe studiuesit shqiptare kishin druajtje ti hynin ketyre ceshtjeve aq me teper se tek ne nuk lejohej te flitej per patriotizmin e vertete por flitej me fraza boshe e pa kuptim te nje fare atdhedashurie socialiste qe askush nuk ia mesoi ndonjehere kuptimin e vertete pervec se te hiqet nga fjalori i shqiptareve fraza atdhedashuri sepse nuk mund te perfitonin qarqet sllave per te fuqizuar pansllavizmin.

Mbas 90 duke marre pjese ne shume takime nderkombetare Europiane krahas pasurimit me dije te reja ne fusha te ndryshme kam mesuar edhe shume e shume nga vendasit ku kam qene per kufijte e lashte te Ilirise. Keshtu i ftuar nga Miqte Nderkombetare te Natyres se Austrise isha ne fshatin malor austriak Maria Laguo. Ndonese qendroja bashke me gjermane dhe austriake vendasit tregonin me shume vemendje ndaj meje me flisnin femije dhe te rritur te rinj e te reja gra e burra pleq dhe plaka. Kur na gostitnin edhe ndonese mund te isha ne fund apo ne mes te turmes banoret vendas drejtohshin se pari tek une.

Ne nje mulli punetori mekanik qe na tregoi per shfrytezimin e ujit per te vene ne pune mjetet mekanike nuk i shqiptonte mire ne gjermanisht fjalet por ato tingellonin te ngjashme me shume me shqipen tone sesa me ate austriake. Kjo me beri te mendoj se mos valle kjo popullate ka vajtur atje para disa qindra vjetesh Kur kerkova ndihmen e nje miku tim austriak per kuptimin e emrit te fshatit i shkrova

I dashur Gynter. Ne gjuhen shqipe ne quajme luge ate qe na ndihmon te marrim gjellen nga pjata. Nese gerryejme nje trung per te derguar uje ne anen tjeter te perroit e quajme lugu. Ndersa nese kjo eshte teper e madhe e shtrihet ne mes te dy maleve e quajme lugine. E theksoj kete sepse fshati Maria Lugano eshte ne mes te dy maleve ndaj nese do te vinte nga fjala shqipe do ta quaja Maria e Lugines.

Ai me ktheu pergjigjen.

I dashur Ali Fshati Maria Lugano dhe e gjithe krahina malore ne Jug te Austrise banohet nga Ilire vendas por ne jemi integruar ne jeten e shtetit Austriak. Ajo qe thua ti eshte e vertete se fshati quhet Maria e Lugines. Edhe emri Maria nuk eshte gjermanisht por ilirisht.

E njejta gjeme kishte ndodhur edhe me njeaustriak tjeter Echehardi i cili me tregoi se mbesa e tij i kishte floket me nuanca te kuqerremta qe tregon per origjinen e saj ilire.

Mbas shumevitesh miku im Gynter vjen ne Shqiperi. Me beri shume pershtypje nje fakt qe dikujt tjeter mbase nuk do ti binte ne sy. Ai me dergoi lajm dhe e takova ne nje klub te Tirana e Re. Ishte i shoqeruar nga konsulli dhe nga nje perfaqesues i Ministrise se Puneve te Jashtme Austriake. Me priten shume mire por u treguan shume te vemendshem te mos mbetesha vetem per vetem me mikun. Megjithate sa do te kujdesshem qe u treguan erdhi nje rast kur ata ishin te zene me nje problem mes tyre. Ne kete kohe teper te shkurter miku im si u bind qe ata nuk po na vezhgonin me kerkoi ti lexoja ne gjuhen shqipe tabelat e dyqaneve nga kalonim pastaj me tha tia perktheja. Ia plotesova deshiren.

Tek lexoja ato ne shqip vija re se fytyra e tij shndriste nga nje deshire e zjarrte qe duket ti kishte lindur prej kohesh. Ai ndjente lumturi te thelle si te ishte ne nje enderr qe i ziente ne shpirtin e tij prej femijerise se hershme. Me siguri kishte ardhur ne Shqiperi me deshira te medha si te takonte stergjysherit e hershem apo kusherinjte e lashte te qendres se Ilirise por ruhej te mos e kuptonin austriaket e tjere qe ishin vigjilente. Dhe sapo ata mbaruan biseden dhe u afruan ky u be i heshtur.

A nuk tregon kjo se edhe ata qe e quajne veten ilire ne shtetin Austriak kane frike te tregojne ndjenjat e tyre per Ilirine e lashte dhe nje fare ndjenje gati fetare per lidhjet me vellezerit e larget shqiptare

Njeheretjeter isha nenje takim ne Bratislave te Republikes Sllovake. Mbasditen e fundit ishim te lire dhe nje vendase na keshilloi te vizitonim keshtjellen ilire qe ishte me pak se dhjete minuta nga hoteli. Shkova se bashku me Bujar Domin. Atje mbetem te mrekulluar nga ndertimi madheshtor i keshtjelles ilire ne Bratislave. Ajo ishte aq e ngjashme me te gjitha keshtjellat e tjera qe kam pare ne Shqiperi saqe nese nuk do te isha aq shume larg Shqiperise do te mendoja se isha ne nje keshtjelle tjeter shqiptare qe nuk e kisha vizituar me pare.

Kur isha nenje takim tjeter rreth 19- 20 kilometra pertej Prages seRepublikes eke mesove se njevendas kishte njeprojekt qe e kishte titulluar Panonia. Prej vitesh kisha mbledhur materiale per romanin historik Ne vitet e para te eres se re qe ja kushtoj kryengritjes se fuqishme ilire te Bato Desidiatit ne vitet 6-9 te eres se re kunder romakeve. Per te shkruar ate me eshte dashur te kerkoje perhapjen e kesaj popullate te gjere ne treva te largeta te ilireve. Keshtu qe dija shume gjera per Panonine kryelarte sic e quante nje historiane romak qe jepte disa hollesi per ate kryengritje por nuk dija me saktesi shtrirjen e asaj krahine te fuqishme ilire. Sapo degjova se edhe ajo zone ishte pjese e Ilirise se lashte mbeta i habitur.

Por banori vendas qe sot e quan veten sllav duke e ditur qe une vija nga Shqiperia dhe mendoi se u gabova nxitoi te me sqaroje se Panoni ishte toke e lashte Rumune. I shpjegova se perpara se te pushtohej Dakia nga romaket ata kishin te njejten gjuhe zakone dhe veshje me shqiptaret pra ishim e njejti popull. Ia sqarova se edhe sot kryeqyteti i Rumanise quhet Bukuresht qe shpjegohet nga fjalet shqipe shte i bukur por qe ne te vertete eshte edhe fjale e tyre e lashte. Nga shkrimet e historianeve mesojme se daket e humben gjuhen amtare ne vitet shtatedhjete te shekullit te pare te eres se re. Ndersa shqiptaret vazhdojne te flasin gjuhen teper te lashte pellazge. Edhe se rumunet e kane humbur gjuhen e lashte ata ende edhe sot kane pa fund fjale te pellazgjishtes se tyre.

Romanin Ne vitet e para te eres se re e botova ne 2 000 vjetorin e fillimit te asaj kryengritje te fuqishme kunder pushtimit romake me 2006 kur shteti shqiptar nuk u kujtua per kete ngjarje madheshtore. Por as edhe nje gazete apo televizion shteteror apo privat nuk beri qofte edhe nje kronike sado te pa rendesishme qe ta permendi ate ngjarje madhore per popullin iliro- shqiptar.

Njeheretjeter nesa po kthehesha nga Spanja mu desh te qendroja me shume se 7 ore ne aeroportin e Milanos. Per te mos u merzitur dola dhe vendosa te shetis ne fshatrat perreth. Kisha ecur vetem disa dhjetera metra jashte aeroportit kur shoh nje tabele qe me njoftonte emrin e fshatit ku po hyja. Mbeta i habitur dhe spo i besoja syve. Fshati ku une po shkoja quhej VARROSH. Pra kishte qene varreza ne te cilin preheshin shqiptare te lashte- Iliriane. Keshtu ndonese nen ndikimin e gjuhes artificiale latine e mbeshtetur ne ilirishten popullata vendase e kishte humbur gjuhen amtare megjithate ende mbeten tregues qe shpjegojne se kjo eshte popullate vendase ilire.

E njejta gjeme ka ndodhur kur isha nenjetakim nderkombetarper edukimin mjedisor nevendin e quajtur Kodrio-Po te Italise. Vendi ishte kodrinor mbi lumin Po. Pra edhe kjo tregonte me se miri se ne ate vend ne kohet e lashta eshte folur shqipja e bukur. Mbasi mbaroi takimi duhet te rikthehesha ne Shqiperi. Nje zonje me shoqeroi me makinen e saj deri ne Trieste. Rruges kaluam ne nje qytet qe ndahej ne mes te Italise dhe te Sllovenise. Emri i qytetit quhej Gorrice. E pyeta zonjen italiane per kuptimin e emrit te qytetit por ajo ndonese ishte shume e kulturuar nuk ishte ne gjendje te ma shpjegonte. Ato e kishin harruar prej kohe gjuhen shqipe nga qe per shekuj me sa duket u ndalohej te flitej ilirishtja. Per kete arsye ia shpjegova se ne gjuhen tone quhet dardha e eger. Dhe i theksova se ne kohet e lashte por edhe ne ditet tona shume vendbanime e kane marre emrin nga bimet karakteristike te zones. Me emrin Gorrice jane te njohura shume fshatra ne Shqiperi madje edhe nje lagje e qytetit te lashte te Beratit. Por edhe kryeqyteti i Malit te Zi Pod-Gorrice pra nen gorrice.

Kur arritem prane Triestes zonja italiane me tha se emri i lashte i qytetit te saj ishte Tergeste. Kisha kohe qe doja te dija ku ishte vendosur ky qytet i lashte dhe nga qe kete e mesova krejt rastesisht nga habia i rrash ballit me pellembe te dores. Si e mora veten nga gezimi ia perktheva ne shqip. Kur mesoi se emri i qytetit te lashte ne shqipe kishte kuptimin Tregtar mbeti e mrekulluar dhe me tha se edhe sot ky qytet eshte qender tregtare. Ketu vijne nga shtete e Europes veriore per tregtine me mallrat e sjella nga deti Adriatik. Edhe ata sjellin mallrat e tyre per ti shitur qe shperndahen ne jug te Europes.

Po ateditehipa netrenin per neBari. Pasi kisha beregoxha rruge vetem nenjestacion hipi njezonjedhe ndenjem njekohetegjatepa folur. Per tethyer heshtjen e pyeta

Nga jeni zonje

Nga Venecia mu pergjigj ftohte.

Vendase apo e ardhur

Vendase.

Kur e pyeta nese e quante veten ilire apo latine ma kthej pa u menduar gjate se ishte romane. Mbasi e sqarova se emri i Venecias ishte ilir jo romak dhe popullsia vendase i takon te ishte ilire. I tregova edhe shume hollesi nga lashtesia per ate zone popullate. I shpjegova edhe se mbas me shume se njemije vjetesh gjeni i tyre kishte mbetur po ai ilirian. Mbasi degjoi shpjegimin tim zonja veneciane jo vetem qe pranoi se ishte me origjine ilire por edhe me ftoi te shkoja si mik ne familjen e saj dhe te me njihte me te shoqinBurri do te kenaqet temesojenga e kaluara ilire e Venedikut- metha.

Por uneisha verteteshumei zene ana tjeter mentaliteti yne shqiptar qe nje burre nuk mund te hyje ne nje familje ku nuk jam i sigurt ne se eshte burri i saj me beri te stepesha ndaj nuk pranova. I thashe se isha teper i zene dhe me prisnin te shkoja sa me pare ne Tirane. Por ajo nguli kembe duke me thene se do te mi paguante te gjitha shpenzimet e rruges dhe gjithe te tjerat. Megjithate nuk mund te qendroja. E percolla disa metra nga vagoni si ta kisha motren time dhe i sqarova disa cilesi qe dija nga lashtesia ilire. Kur u ndame i thashe se tek ata kane vajtur shume shqiptare si refugjate. Shtova se ata jane vellezerit tuaj dhe kane ardhur ketu per te shpetuar nga varferia prandaj nese u jepet mundesia ti shikoni si vellezerit te vertete gjaku...

Njeheretjeter isha neAlgero te Sardenjes ne Itali. Diten e fundit dolem jashte qytetit ne nje kep te larget ku dallget kishin gerryer shpatin dhe nga siper valezat jepnin pamje vertete terheqese. Ate dite do te zbulonim bimesi te vecante ne ishullin italian. Ne kohen kur isha larguar nga grupet e tjera dhe isha i perqendruar ne gjetjen e bimeve te panjohura per mua ndjeva zhurmen e dikujt qe po vinte drejt meje. Ishte nje italian qe me pyet me druajtje

Kur ju shqiptaret flisni per popullsine tuaj ne Itali keni parasysh vetem ata qe kane ardhur pas vdekjes se Skenderbeut

Jo- i thash. -Ne Itali kane jetuar popullata qeflisnin te njejten gjuhe me shqipen tone. Dhe i permenda disa nga fiset ilire me te njohura te Italise jugore. Ai u kenaq nga pergjigja ime dhe me tregoi se jetonte ne Suedi. Atje kishte prane vendbanimit refugjate shqiptare me te cilet kishte krijuar marredhenie shume te mira. Ata e ndihmonin mjaft njeri- tjetrin si te ishin vellezer te vertete. Te them te drejten mbeta shume i kenaqur nga ato qe me tha. Pra edhe se kane kaluar me shume se dy mije vjet te ndare gjaku nuk behet uje...

NeEgjiptin e lashte kanembetur shumefjaletelashta te cilat studiuesit i shpjegojne vetem duke u mbeshtetur negjuhen e sotme shqipe. shtee rastesishme Per njenjeri qe ka pak njohuri nga lashtesia si dhe per atetepa vemendshem po por kjo nuk i habit aspak studiuesin. Nuk eshteaspak e rastit qeka edhe nga ata qengulin kembese po te germosh nereren e Saharase mund te mos gjesh minerale por fjale shqipe do te gjesh me shumice...

Kjo eshte thenie simbolike se nga rera vetem rere nxjerr. Nenkuptimi i kesaj shprehjeje tregon se vendet arabe ne te vertete kane popullate te perziere te races se bardhe me zezake afrikane. Porse fjalori i tyre i lashte mbeshtetet ne shqipen tone. Nese do te lexosh per Hekurin Herkulin do te mesosh se edhe ne kohet historike ne vendet arabe kane shkuar dhe mbetur shume ekspedita me ilire.

Edhe popullata turke ne lashtesi quhej Arnavud. Ndersa sot banoret e Turqise shqiptaret i quajne Arnaut. shte rastesi Materialet e ndryshme studimore per popullatat e para ne kete vend para se te ndodhte lufta tragjike e Trojes se lashte kuptohet shume perpara se te pushtoheshin nga turqit do te mesosh se ata ishin pellazgo-ilire.

Shteti shqiptar me shtetin turk ka marredhenie te mira madje qeveritaret thone edhe te shkelqyera. Kam degjuar edhe se qeveritaret turq e quajne Shqiperine popull vella. Duhet te pranoj dhe nena e gjyshes se babait tim ishte nga Stambolli pra nenshtetase turke. Sulejman Demireli ish President i Turqise ka thene se ne Turqi jetojne mbi 5 milione shqiptare kur ne ate kohe ne territorin e Republikes se Shqiperise jetonin shume me pak se 3 milione. Ne vitit 1972 Komandanti i Armates se Pare te Stambollit duke folur per marredheniet e mira dhe miqesore midis dy popujve tane nenvizoi Shqiptaret ne Turqi jane vertet te shumte pothuajse ne cdo 3 veta 1 duhet te jete i tille. shte veshtire- nenvizoi gjenerali- te gjesh familje te pa lidhura me persona me origjine shqiptare. Martesat me vajza shqiptare jane nga me te pelqyerat. Kjo e ka shpjegimin ne karakterin e tyre te mire nikoqire te ndershme e shtepiake pa folur per bukurite e cilesi te tjera me vlere.

E me gjithe se turqit e shqiptaret jane popuj vellezer megjithese lakmohen martesat me shqiptaret megjithese shqiptaret kane bere shume per Turqine ne kohet me te veshtira megjithese shqiptaret ne Turqi kane bere dhe shkruar historine e Turqise megjithese popullata vendase para pushtimit te saj prej turqve ishte arnavude perseri jane popullate me e pa vleresuar. Me sa di une edhe ne Turqi ekziston mendimi se te gjithe myslimanet jane turq pra edhe shqiptaret myslimane ne Turqi ne te vertete nuk i quajne shqiptare por turq.

Pse e theksoj kete Sepse kur keta shqiptare qe si popullate jane nje e treta por ndofta edhe dy te tretat ose dhe me shume se po te fusesh edhe vendasit e hershem ARNAVUDT numri i tyre behet tepet me i madh nga sa thuhet e me gjithe ate ne Turqi nuk ka asnje shkolle shqipe. A eshte kjo vellazeri e sinqerte Perse ne Shqiperi duhet te mesohet ne disa shkolla gjuha turke kur nuk ka asnje shkolle shqipe ne Turqi Ne Turqi ku ka miliona shqiptare nese vertete shqiptaret jane te nderuar dhe popuj vellezer pse nuk ka per femijet e tyre asnje shkolle shqipe

Jane gjetur fjale te Sumeret e lashte Iraku i sotem te njejta me shqipen e sotme. Madje ka shqiptare sot ngul kembe se ne shqiptaret e kemi origjinen nga sumeret Madje jane gjetur koka njeriu te gdhendura ne lashtesi ne gure te forte te popullsia sumere qe ngjajne aq shume me portretin e shqiptarit ndryshojne vetem se jane me ngjyre me te erret. Keto tregojne se qe nga lashtesia i perkasin te njejtit popull shqiptareve te lashte.

E di qeshumelexues keto u duken si perralla por me faktet nuk mund tebesh loje. Ato dhe vetem ato tregojne te vertetat e medha te lashtesise ilire. I pelqejne dikujt apo jo ato tregojne se ne ato vende ka jetuar populli i madh qe fliste gjuhen shqipe.

Duhet tepranojme per fat te keq se kete popull vigan shume vende europiane sidomos nga mesjeta e ketej bejne te gjitha perpjekjet te mos rizgjohet nga letargjia nga frika se mund te sundojne Europen dhe boten. Duhet te theksojme se asnjehere iliret nuk kane shkaterruar kultura te tjera por vetem kane zhvilluar. Shembull i madh eshte ai i Aleksanderit te Maqedonise ilire qe krijoje mundesi zhvillimi ne vendet qe pushtoi. Por edhe mbas Luftes se Trojes krijuan qyteterime europiane ndaj nuk eshte nevoja te zgjatemi.

Megjithate duhet te theksojme se ne te kunderten jane popullata te tjera qe kane vrare vendas ilire per te krijuar kombesine e tyre qe kane rrenjet tek ilirishtja. E tille eshte kombesia greke. Ashtu si greket e lashte edhe te sotmit nuk dihet nga kane ardhur dhe si jane gjendur aty. Luften kunder turqve sipas kronikave te ardhura deri ne ditet e sotme i bene shqiptaret madje edhe clirimin e Greqise edhe drejtuesit e paret te shtetit grek ishin shqiptaret edhe Akademine e Shkencave te Greqise e krijuan shqiptaret edhe Olimpiaden e pare sportive mbase mijera vjetesh e ringjallen perseri shqiptaret. Megjithate atje sot shqiptare arvanitasit nuk kane asnje te drejtat me te thjeshta njerezore. Nuk kane as guxim te thone hapur se jane arvanitas ose cam nga frika e persekutimit.

Nuk jane te pakta rastet kur nje refugjat ne Greqine e sotme hap muzike shqiptare nga makina e tij dhe vritet nga bandat shoviniste antishqiptare te ndersyera nga prifterinjte ortodokse. Ata arrijne deri aty sa te deklarojne boterisht qe ne Greqi nuk ka minoritet kur mendohet se me shume se gjysma e banoreve jane vendas pra arvanitas. Madje kam takuar nje here nje arvanitase ne Holomuc te Republikes eke ne kufi me Ukrainen. Kur i thashe nese mund te flasim ndermjet nesh ne gjuhen shqipe ajo u tmerrua dhe tha e llahtarisurVetem greqisht. Ndofta mendoi se mund te isha ndonje provokator i Asfalise greke Sigurimi grek ndaj i iku fytyra dhe iu shmang gjuhes shqipe. Por ajo e kuptoi qe une nuk kisha te beja fare me Asfaline greke.

Te nesermen kur u be parti ne darke ajo duket kishte vajtur e para dhe kishte zene vendin me te dukshem te salles sepse ruante dy karrige anash. Sapo na pa mua dhe Vangjo Kovacin na thirri nga larg patriote dhe na i beri me dore te shkonin prane saj. Me pas ne bisedat me te pranishmit na paraqiti patriote te saj. Madje ate nate gjithcka sherbehej me para ne dore. Ajo nuk na la te paguajme.

Tegjithee mesuat nga lajmet se nepervjetorin festiv grek neqender te Athines komando tezgjedhura teqeverisegreke neparakalimin e pervitshem perpara turmave tembledhur kenduan kengen fashiste ku nder tetjerat thuhej se do ti vrasim tegjitheshqiptaret dhe me lekurat e tyre do te bejmeopinga. Ky u quajt incident i izoluar nga qeveria greke por shqiptaret nuk po shohin ende tedenohen boterisht keta banditeshteterore qeerresojnemarredheniet mes popujsh dhe shtojnearmiqesitemes tyre. Duhet te theksojmese ato nuk janeincidente terastit por teushqyer nga prapesitee ortodoksise tecilat kanefutur kthetrat e saj tegjakosura duke uzurpuar edhe kishen autoqefale shqiptare qenuk eshteaspak autoqefale pra veteqeverisese sepse nekrye tesaj nuk qendron prift vendas me gjak shqiptar por armiku i Shqiperise gjenerali Janullatosi.

Neshtetin grek nuk lejohet teflitet gjuha shqipe nga vendasit e lashteteatij trualli. Nese dikush do tu mesojefemijeve gjuhen shqipe ai ndeshkohet duke ia zhdukur familjen. Ndersa neShqiperi ka shkolla greke jo vetem per minoritaret por edhe per shqiptare.

NeGreqi nese u behen analizat e gjakut ka tengjareqetedalin te gjitheshqiptare. Atehere perse mbahet ky qendrim antinjerezor dhe denohen egersisht ne opinion arvanitasit vetem pse flasin shqip A eshte demokratik shteti grek kur nuk mbron edhe te drejten me te thjeshte per te shkruar femija ne gjuhen amtare Perse shteti grek nuk hap shkolla shqipe per arvanitasit dhe camet kur ne Shqiperi sic e theksuam me lart jane hapur shkolla greke jo vetem per nje grusht minoriteti grek por edhe per shqiptare

Mua me duket se greket edhe me pare edhe sot abuzojne me shprehjen demokraci se ata as ne lashtesi e as sot nuk e kane njohur kuptimin e kesaj fjale dhe as qe e kane zbatuar ate ndonjehere ne jete. Per te sqaruar kete mendim shpresoje te merrem se shpejti me temen Kush e krijoi skllavo-pronarine. Ata ndryshe thone dhe ndryshe bejne. Organizatat per te drejtat e njeriut ne Greqi duke u bashkuar ne nje qellim te vetem duhet te nderhyjne ne menyre te vendosur te mos luhet me kete terme por ta vene ne jete. Shteti grek duhet te krijoje per shqiptaret e Greqise po te njejtat te drejta qe ai kerkon per ate grusht minoriteti grek ne Shqiperi. Ai duhet te vendose demokracine e vertete ne Greqi duke ndrequr gabimet me hapjen e shkollave shqipe ne zonat ku vazhdojne te jetojne popullsi arvanitase shqiptare dhe camer.

Moshataret e mijne shkollekanemesuar se nga shqipja e lashtesise na kanembetur vetem 150 apo 350 fjale ndersa te tjerat qenkan latine Por kur lexova fjalorin etrusk- shqip-anglisht mbeta i mrekulluar nga befasia. Fjalet ne te jane mbledhur nga shkrimet e lashta etruske te 700 vjeteve para eres se re kur nuk ishte krijuar latinishtja. Pasi lexova ate munda te zgjidhja te fshehten qe nuk arrija ta kuptoja deri atehere. Ajo qe me kishte shqetesuar prej moshes se re ishte se si eshte e mundur qe ajo popullate aq e madhe ilire qe fillonte pertej Egjiptit dhe tere Mesdheut Jugor vazhdonte deri ne Indi e pertej saj ne Tibet e Kine si dhe ne pjese te medha ne Europe duke pasur si qender Shqiperine te kishte humbur fjalorin e saj dhe te kishin mbetur vetem 150 apo 350 fjale...

Ishte dicka qe nuk e pranonte logjika ime. Kur lexova fjalorin Etrusk- Shqip- Anglisht nisa te kuptoje dredhite e mbrapshta te ortodoksise. shte e njohur ne shkence qe nese do te mesosh te vertetat e cdo thenie te kishes ortodokse greke duhet te kuptosh te kunderten e asaj qe shkruhet prej tyre. Keshtu Platoni na kujton se ngaqe gjithnje perkthejme veme re se gjuha barbare nuk ndryshon. Si e kuptoj une kete Se greket e lashte ishin popull barbar dhe jo iliret. Ishin ata qe i mbanin ne sundim popullaten vendase me krime dhe vrasje. Se pellazget jo vetem qe kishin shkrimin e tyre por edhe kishin shkruar vepra dhe kryevepra perpara se te pushtoheshin nga greket e lashte. Se librat e pellazgeve pasi u perkthyen u quajten shkrime te Greqise se lashte duke mohuar ato vendase sic behej ne vendin tone ne kohen e komunizmit qe perktheheshin artikuj dhe libra te huaj shkollore e u vihej emri i perkthyesve si ta kishin hartuar ata.

Te gjitha shkrimet e perkthyera nga greket e ardhur ne tokat pellazge ne te vertete tregonin per lashtesine e kultures dhe historise pellazge. Duke filluar nga te parat nuk ishin krijime te Greqise se lashte por shume me te hershme. Se tere ajo kulture e fuqishme ishte krijuar nga barbaret pellazge qe zhvillimin e tyre nuk e bene ne pak shekuj por ne mijera vjet me pare. Ishin keto arsye qe popullsia e Greqise se Lashte qe nuk dihet nga e kishte origjinen e saj brenda pak shekujsh arriti kulme.

Sot arkeologjia po na tregon se ato arritje ishin zhvillime te ngadalshme paqesore dhe te vazhdueshme zhvillim i hershem dhe i panderprere. Ate mund ta jepte vetem ideologjia e nje feje teper te lashte por natyrale larg lufterave dhe barbarive qe krijoi sundimi i Greqise se lashte dhe romak te cilet e shkaterruan ne emer te fese se re. Feja e lashte Pagane me sakte Pa-gjene pra pa balte ishte vertete e thjeshte nuk kishte ne baze te saj djallezine por nderimin e vertete ndaj njeriut. Feja pellazge shqiptare e lashte ishte kunder luftes. Madje Te miret keshtu quheshin fetaret pagjane futeshin ne mes te luftes ndermjet fiseve qe e kishin nisur ate dhe nga qe ata ishin te shenjte asnjera pale nuk vazhdonte te qellonte kunder fisit tjeter. Keshtu lufta qetesohej dhe inatet shuheshin.

Ishte kjo arsye qe romaket e shkaterruan ate fe dhe moren fene krishtere e cila ne thelb e pranonte luften qe te shtonin numrin e krishtereve. Se njejtes gje i sherbeu edhe feja myslimane qe te shtoje numrin e besimtareve te tyre luftonin dhe u sillnin vdekjen burrave kundershtare. Pra fete u bene burime lufterash. Vetem ne kohet tone kur po e shohin se lufterat marrin shume jete njerezit dhe demtojne mireqenien po u largohen ketyre feve dhe po perqafojne perseri fene Pagane Pa-gjane. Per kete sot kane merite anglezet qe e ringjallen dhe kjo fe po perhapet me shpejtesi ne tere boten.

Si shpjegohen ato qe thashe me siper per te siguruar arritje te medha Per te kuptuar ate duhet te futesh ne lashtesira te hershme te korrigjohen shume gabime te bera ne kohera. Gabimet kane ndodhur dhe perseriten nga qe shume studiues nisen nga gjendje e sotme kur Shqiperia ka mbetur shteti me popullaten me te vogel te Ballkanit dhe pa ndonje vlere te dukshme ne Europe. Ata e kane te veshtire te kuptojne ato qe kane ndodhur ne kohet e hershme kur gjuha shqipe flitej ne territore shume te medha dhe te dhenat po zhduken me qellim por shume vendas i ruajne ato si te shenjta.

I nisur nga ato gabime para me se dyqind vjetesh europianet bene me buje nje gabim te rende purizmin per te pastruar gjuhen e tyre nga fjalet ilire shqipe. Kjo per arsye se gjoja iliret i kishin pushtuar ne para histori. Europianet perendimore zbuluan se ne kohen e akullnajes se fundit u zhduk njeriu i Kromanjonit pra Njeriu i Europes nga te ftohtit e padurueshem. Por a u zhduk vertete teresisht Nese po nga erdhi raca e bardhe qe eshte vendase ne Europe Nga Afrika jo se do te ishim te zinj. As nga Azia se do te ishim te verdhe. Atehere nga erdhi mos valle ishin aliene

Nuk besoj se ka ndonje qe te ngule kembe se jemi jashtetokesore. Njeriu i bardhe pranohet qe eshte i races europiane. Ai ishte banor i mbijetuar ne vendin me te mbrojtur nga akullnaja. Te gjitha mundesite jane te kete jetuar ne Ballkanin jugperendimor. I mbrojtur nga malet qe duken sikur jane vendosur qellimisht ne drejtimin per ti mbrojtur ata nga furtunat e fuqishme polare te shpetonin qofte edhe nje numer teper e vogel njerezish. Ata kane jetuar ne shpella.

Dihet historikisht qe ne shpella kane mbijetuar pellazget dhe jo ndonje popullate tjeter. Keta per mijera vjet te izoluar per muaj te tere te dimrit ne thellesi te erret te shpelles ne menyre te pavetedijshme arriten te krijojne mundesi komunikimi jo vetem me gjeste pra me ane te pamjes sic benin ne natyre kur mund te shihnin njeri tjetrin por edhe me tinguj duke zhvilluar organet e te folurit te degjuarit dhe te mbajturit mend te menduarit. Atje ne te ftohtit e tmerrshem ne dimrin e gjate do te ushqeheshin vetem me lende lisi ndaj per ta lisi mbeti druri me i shenjte. Tingujt primitive do te jepnin fjalet e para shume te thjeshta nga te cilet me vone do te lindnin fjalet e sotme.

Nese do te pranonim kete arsyetim pasi te shkriheshin pak nga pak akujt keta do ta mbushte Europes perseri me njerez. Keshtu banore te jugut do te ngjiteshin brez pas brezi drejt veriut. Nese do te vinin banore nga jugu i populluar a do te flisnin gjuhen e tyre te sjelle prej andej apo do te ulerinin si kishin bere banoret e Kromanjonit para akullnajes E pra gjermanet francezet anglezet qe kishin ardhur nga jugu a duhet te benin pastrimin e gjuhes nga ilirishtja pellazgjishte vetem se ata nuk ishin vendas por te ardhur nga tokat ilire Pse nuk e pastrojne ate edhe nga fjalet baze te gjuhes se tyre qe edhe ajo eshte pellazge qe te mos jene ne gjendje te flasin fare

Per te mos u zgjatur po e mbyll me fjalet se Purizmi ishte gabimi i bere nga studiuesit perendimore nga qe ata ne kohen e tyre nuk arriten te kuptonin dhe as qe mund ta shpjegonin ate dukuri. Megjithese Noterdamusi i kishte paralajmeruar qe nga shekulli 15 dhe Johan Tuman ne shekullin 18 ata perseri e bene gabimin e ashtuquajturit purizem. Kete gabim trashanik e perseriti edhe Bismarku gjerman qe e quajti Shqiperine shprehje gjeografike ne Kongresin famekeq te Berlinit ne vitin 1878 duke i dhene Serbise krahina me popullsi shqiptare te te cilat ne me pak se 20 vjete u zhduken papritur banoret shqiptare. Pse Sepse u be gjuetia e shtrigave dhe u shfarosen tere shqiptaret e atyre krahinave.

Po serbet kush jane Kur ia shpjegova mikut tim nga Beogradi Milan ne Minsk te Bjellorusise se serbet e sotem jane shkrirja e popullates vendase ilire me popullaten e ardhur sllave nga tokat ruse ai qeshi dhe me tha Une jam i bukur se kam me shume gjene ilire sesa sllave. Pra popullsia serbe duhet te jete ure lidhese qe afron iliret shqiptaret e sotem me ruset sllave dhe jo front lufte sic po mundohen te krijojne ruset duke mbajtur peng Republiken e Kosoves me qellim per te shfarosur popullaten vendase dhe ta kthejne ne te ardhshmen ne toke sllave.

NeDanimarke unjoha me njevajzenga Sllovenia. E pyeta Ju jeni lire apo sllave

Ajo mu pergjigj

Jemi gjysme ilire gjysme sllave.

Kohet e fundit shume shtete fqinje me Shqiperinesi greket rumunet kujdesen aq shume per te hapur ne Shqiperi shkolla ne gjuhen e tyre. Madje edhe serbet duke shfrytezuar gjendjen e rende te shqiptareve po hapin shkolla per serbet ne Shqiperi kur historianet po vertetojne se asnjehere nuk ka pasur ndonje popullate serbe ne vendin tone.

Po shteti shqiptarperse nuk kerkon tehapen shkolla shqipe ilire neato vende qebanoretilire te mesojne gjuhen e lashte amtare Madje ne Hungari eshte krijuar shoqata Panonia. Pse nuk krijohen lidhje me ta te rimesojne gjuhen e lashte shqipe te Panonise. Kjo do te ishte mundesi e pare pas se ciles do te krijoheshin kushte te pershtatshme edhe ne vende te tjera.

Duke hapur shkolla shqipe ne tegjitha vendet kur dikur shtrihej ILIRIA e lashte si gjuhe e dytepopullata ilire do te zgjohet ne jeta letargjike ne te cilen gjendet dhe te njohe gjuhen dhe historine e saj te vertete. Mesimi i gjuhes se sterlashte shqipe do te ndreqe padrejtesite ndaj kesaj popullate qe jane stergjysherit e lashte te Europes.

Kjo eshtedetyre e madhe e shtetit shqiptar. Nese fillohet puna do te japi arritje teper te medha ne drejtim te paqes se vertete dhe zhvillimit me te shpejte te Kontinentit Plak te Europes. Kete detyre teper njerezore mund dhe duhet te zgjidhet si me kryesoren organizatat per te drejtat e njeriut. Ato duhet te mbeshteten nga shteti shqiptar ndonese ky per fat te keq as qe kujtohet te mendoje dhe veproje ne kete drejtim. Zgjidhja e ketij problemi te dobishem do te ndihmoje njerezimin per te vendosur demokraci te vertete.

Hapja e shkollave ne gjuhes ilirishte shqipe si gjuhe e dyte do te shtoje mirekuptimin ndermjet popujve per paqe te qendrueshme dhe per te zhvilluar me tej kulturat e lashta dhe te reja.

Derguar nga autori pikepamjet jane personale lexoni rregulloren e NOA